Besin Alerjisi

Çocuklarda Besin Alerjisi Nedir?

Besin alerjisi, herhangi bir gıdanın tüketilmesinin ardından bağışıklık sisteminin bu besini hatalı bir şekilde yabancı madde olarak algılamasıdır. Bu durum sonucunda vücut, farklı mekanizmalar aracılığıyla çeşitli alerjik reaksiyonlar geliştirir. Erken teşhis ve doğru yönetim, çocukların sağlıklı gelişimi açısından kritik öneme sahiptir.

Besin alerjileri genellikle yaşamın ilk yıllarında, özellikle 1-2 yaşından önce ortaya çıkmaktadır. İstatistiksel verilere göre, 3 yaş altındaki çocuklarda görülme sıklığı %6 civarındayken, yetişkinlik döneminde bu oran %1-2 seviyelerine gerilemektedir.

En Sık Alerjiye Neden Olan Besinler

Teorik olarak her besin alerjik reaksiyona yol açabilse de, dünya genelindeki vakaların %90'ından sadece 8 temel besin sorumludur. Bu besinler şunlardır:

• Süt ve yumurta
• Yer fıstığı ve ağaç fıstıkları (ceviz, badem, Antep fıstığı vb.)
• Soya ve buğday
• Balık ve kabuklu deniz hayvanları

Çocuklarda Besin Alerjisi Belirtileri

Besin alımını takiben ortaya çıkan belirtiler geniş bir yelpazeye yayılabilir. En sık karşılaşılan semptomlar arasında ağız çevresinde, yüzde veya vücutta kızarıklık, kaşıntı, dil ve dudakta şişme ile egzama bulguları yer alır. Ancak alerji sadece ciltle sınırlı kalmayabilir.

Sistemik ve organ bazlı diğer önemli belirtiler şunlardır:

1. Solunum Sistemi: Akciğerde hırıltı, öksürük, nefes sıkışması, burun akıntısı ve tıkanıklığı.
2. Sindirim Sistemi: Kanlı kaka, kabızlık, kusma ve şiddetli gaz ağrısı.
3. Ağır Reaksiyonlar: Hayatı tehdit edebilecek alerjik şok (anafilaksi) belirtileri.

Besin Alerjisi Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Besin alerjisi şüphesi olan çocuklarda tanı süreci, mutlaka bir çocuk alerji uzmanı tarafından yönetilmelidir. Teşhis aşamasında klinik öykü ile birlikte şu yöntemler kullanılır:

• Ciltten ve kandan yapılan alerji testleri
• Besin eliminasyonu (şüpheli gıdanın diyetten çıkarılması)
• Besin yükleme testleri

Alerji Testleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Besinlere bağlı alerji testleri doğumdan itibaren yapılabilse de, en sağlıklı sonuçlar için genellikle 2. aydan sonrası tercih edilir. Tek başına alerji testleri kesin tanı koydurucu değildir; mutlaka yükleme testleri ile doğrulanmalıdır. Testlerde alerji saptanmaması, farklı alerji tiplerinin varlığı nedeniyle alerji ihtimalini tamamen ortadan kaldırmaz.

Besin Eliminasyonu ve Besin Günlüğü

Uzman kontrolünde belirlenen şüpheli gıdalar, hastalığın tipine göre 2 ile 4 hafta süreyle diyetten tamamen çıkarılır. Bu süreçte gıdanın en küçük miktarına dahi temas edilmemelidir. Tanı sürecini kolaylaştırmak adına, bebeğin ve (emziriyorsa) annenin tükettiği tüm besinlerin saatleriyle kaydedildiği bir besin günlüğü tutulması, belirtilerle beslenme arasındaki ilişkinin kurulması açısından hayati önem taşır.

Besin Yükleme Testi

Eliminasyon sonrası belirtiler düzeldiğinde, şüpheli gıdanın kontrollü şekilde verilmesi işlemidir. Bu test, deneyimsiz kişilerce yapıldığında hayati tehlike oluşturabileceğinden, sadece uzman hekim gözetiminde gerçekleştirilmelidir.

Besin Alerjisi Tedavi Yöntemleri

Günümüzde besin alerjisi reaksiyonlarını önlemenin tek kesin yolu, alerjik olunan besinden ve ürünlerinden tam izolasyondur.

Besin Alerjisi Zamanla Düzelir mi?

Besin alerjisinin iyileşme süreci; alerjinin türüne, şiddetine, teşhis yaşına ve eşlik eden astım/alerjik nezle gibi durumlara bağlıdır. Süt, yumurta, soya ve buğday alerjilerinin düzelme şansı oldukça yüksekken; fıstık, balık ve deniz ürünlerine karşı gelişen alerjilerin kalıcı olma eğilimi daha fazladır.