Çocuklarda Kanser
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Kanser Görülme Sıklığı ve Genel Durum
Erişkinlerdeki kadar yaygın olmasa da çocuklarda kanser vakaları görülebilmektedir. Dünya genelindeki tüm kanser vakalarının yaklaşık %1-2’sini çocukluk çağı kanserleri oluşturur. İstatistiksel verilere göre, her yıl yeni kanser teşhisi konulma sıklığı milyonda 130-150 çocuk olarak bildirilmektedir.
Çocuklarda Kanser Neden Olur?
Çocukluk çağı kanserlerinin büyük bir kısmında kesin bir neden saptanamamaktadır. Ancak genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin bu süreçte etkili olduğu bilinmektedir. Özellikle Down sendromu, belirli kalıtsal genetik anormallikler ve radyasyona maruz kalma gibi durumlar bazı kanser türleri ile doğrudan ilişkilendirilmektedir.
Kanser gelişimine zemin hazırlayan temel faktörler şunlardır:
- Ailevi yatkınlık ve gen bozuklukları
- Doğumsal hastalıklar ve anomaliler
- Bağışıklık sistemi bozuklukları
- Radyasyon, ilaçlar ve endüstriyel tarım ürünleri
- Virüsler ve beslenme alışkanlıkları
Çocuklarda En Sık Görülen Kanser Türleri
15 yaş altındaki çocuklarda teşhis edilen kanser türleri çeşitlilik göstermektedir. Türkiye'de ve dünyada görülme oranlarına göre en yaygın türler aşağıda listelenmiştir:
| Kanser Türü | Görülme Oranı / Özelliği |
|---|---|
| Lösemi | Çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık %29-30'unu oluşturur. |
| Merkezi Sinir Sistemi Tümörleri | Beyin ve omurilik tümörlerini kapsar (%26). |
| Lenfoma | Hodgkin ve Hodgkin-dışı lenfoma türlerini içerir. |
| Nöroblastom | Olgunlaşmamış sinir hücrelerinden kaynaklanır (%6). |
| Wilms Tümörü | Bir tür böbrek tümörüdür (%5). |
Bunların yanı sıra; rabdomyosarkom (çizgili kas tümörü), retinoblastom (göz tümörü), osteosarkom ve Ewing sarkomu (kemik tümörleri), germ hücreli tümörler ile karaciğer tümörleri (hepatoblastoma) daha nadir görülen türler arasındadır.
Çocuklarda Kanser Belirtileri Nelerdir?
Yetişkinlerin aksine, çocukluk çağı kanserleri için rutin bir erken tanı tarama testi bulunmamaktadır. Bu nedenle ebeveynlerin aşağıdaki belirtiler konusunda son derece dikkatli olması ve vakit kaybetmeden bir hekime başvurması hayati önem taşır:
- Solukluk, halsizlik ve sık tekrarlayan veya uzamış ateş
- Deride açıklanamayan morluklar ve çürükler
- Boyun, koltuk altı veya kasık bölgesinde ağrısız, ilerleyici şişlikler
- Vücudun herhangi bir bölgesinde (karın, bacak, sırt vb.) saptanan kitleler
- Burun ve diş eti kanamaları, idrar veya dışkıda kan görülmesi
- Kemik ağrıları ve uzun süren, nefes darlığına yol açan öksürük
- Sabahları belirginleşen baş ağrısı ve fışkırır tarzda kusma
- Gözlerde kayma, görme bozuklukları veya göz bebeklerinin ışıkta kedi gözü gibi parlaması
- Yürüme bozuklukları, denge kaybı ve motor gelişimde (oturma, yürüme) gecikme
Tanı Yöntemleri ve Testler
Çocuklarda kanser tanısı koymak için multidisipliner bir yaklaşım izlenir. Tanı sürecinde kullanılan temel yöntemler şunlardır:
Kan Testleri
Rutin kan sayımları ile kandaki hücre türlerinin sayısı ölçülür. Lökosit sayısındaki aşırı değişimler, trombositopeni veya anemi kanser belirtisi olabilir.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi
Kemik iliğinin bir iğne yardımıyla incelenmek üzere alınması işlemidir. Patolojik inceleme için katı doku örneği de alınabilir.
Biyopsi
Kanser şüphesi olan dokunun mikroskop altında incelenmesidir. Diğer testler şüphe uyandırsa da kesin tanı sadece biyopsi ile konulur.
Radyolojik Tetkikler
Ultrasonografi, Tomografi ve MRI ile tümörün lokal yayılımı; PET-CT ile vücuttaki uzak yayılımı (metastaz) detaylı olarak incelenir.
Çocuklarda Kanser Tedavisi ve Başarı Oranları
Çocukluk çağı kanserlerinde tedavi; kanserin türüne ve evresine göre planlanır. Tedavi sürecinde kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi yöntemler tek başına veya kombine şekilde uygulanabilmektedir. Günümüzdeki modern tedavi yaklaşımları sayesinde, özellikle lösemi gibi türlerde tedavi başarı oranı %90 seviyelerine kadar yükselmiştir.
