Çocuklarda epilepsi

Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir?

Epilepsi ya da halk arasında bilinen adıyla sara hastalığı, beyindeki hücrelerin çeşitli nedenlerle anormal elektrik üretmesi sonucu ortaya çıkan organik kökenli bir nörolojik hastalıktır. Kelime anlamı "şaşırmak" olan bu hastalık, tarih boyunca Sezar, Dostoyevski ve ünlü besteci Handel gibi önemli isimlerle anılmıştır. Günümüzde dünya genelinde milyonlarca kişi bu durumla barışık bir şekilde yaşamını sürdürmektedir.

Toplumda her yüz kişiden birinde görülen sara hastalığı, yaygın yanlış inanışların aksine akıl ve zekayı genellikle etkilemez. Hastalığın oluşumunda çok çeşitli faktörler rol oynayabileceği gibi, klinik olarak da pek çok farklı tipi bulunmaktadır.

Epilepsi Nöbeti Belirtileri ve Türleri

Epilepsi nöbetleri, saniyelik dalmalardan dakikalar süren kasılmalara ve şuur kaybına kadar geniş bir yelpazede görülebilir. Bu noktada hekimin doğru teşhis koyması ve hastayı yönlendirmesi hayati önem taşır. Nöbet türleri çocuklarda ve yetişkinlerde farklı belirtilerle seyredebilir:

• Absans Nöbetler: Saniyelik, sanki rüyada olma halini andıran dalmalar şeklinde görülür.
• Grand Mal Nöbetler: Ani şuur kaybı ve tüm vücutta kasılma ile giden, birkaç dakika süren krizlerdir. Nöbet sonrası hasta yorgun bir şekilde uykuya dalar.
• Fokal Nöbetler: Beynin belirli bir bölgesindeki aşırı elektrik sonucu oluşur; vücudun bir tarafında kasılma, karıncalanma, ağrı veya uyuşma hissedilir.
• Psikomotor Belirtiler: Nadir durumlarda gerçekte olmayan şeyleri görme, duyma veya koklama gibi garip duyular yaşanabilir. Ağız ve dudak şapırdatma, yalanma veya anlamsız el hareketleri gözlemlenebilir.

Çocuklarda Epilepsi Nedenleri

Çocukluk çağında görülen nöbetlerin temel nedeni genellikle ateşli hastalıklar veya enfeksiyonlardır. Bunun yanı sıra kan şekerinin düşmesi, kalsiyum dengesizliği veya zehirlenmeler de nöbeti tetikleyebilir. Daha nadir durumlarda ise beyni doğrudan etkileyen çeşitli nörolojik hastalıklar bu tabloya yol açmaktadır.

Nöbet Sırasında Yapılması Gerekenler ve İlk Yardım

Nöbet anında ailenin sakin kalması en kritik adımdır. Bilinmelidir ki nöbetler genellikle ölüme yol açmaz ve çocuk dilini yutmaz. Müdahale sırasında şu adımlar izlenmelidir:

1. Sakin Olun: Panik yapmak çocuğa zarar verebilir, sakin kalarak süreci yönetin.
2. Güvenli Pozisyon Verin: Çocuğu yan yatırarak ağızda biriken salyanın nefes borusuna kaçmasını engelleyin.
3. Fiziksel Müdahaleyi Sınırlayın: Kasılma sırasında kol ve bacakları aşırı sıkı tutmayın, sadece zarar görmesini engelleyin.
4. Yanlış Uygulamalardan Kaçının: Üzerine su veya kolonya dökmek, soğan veya sarımsak koklatmak yararsızdır ve bazen zararlı olabilir.
5. Ağız Yolunu Açık Tutun: Ağza yiyecek veya içecek vermeyin; ancak dil ısırma riskine karşı dişler arasına tahta kaşık gibi sert bir cisim yerleştirilebilir.

Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Epilepsi teşhisinde elektroansefalografi (EEG), bilgisayarlı tomografi (BT) ve emar (MR) tetkikleri vakaya göre kullanılır. Tedavi süreci; hasta, ebeveyn ve doktor üçgeni üzerine kurulmalıdır. Çocukluk çağı epilepsisinde tedavi, nöbetin tipine ve hekimin deneyimine göre kişiye özel planlanır.

Sosyal Yaşam ve Yanlış İnanışlar

Sara hastalığı utanılacak veya saklanacak bir durum değildir. Çocuğu sosyal hayattan koparmak, ona sürekli "hasta" muamelesi yapmak gelişimi olumsuz etkiler. Ancak güvenlik gerekçesiyle; tek başına yüzme, dağcılık, kalabalık caddelerde bisiklet sürme veya aşırı efor gerektiren atletizm gibi sporlardan sakınılmalıdır.

Önemli Uyarı: Tedavi süreci hangi sebeple olursa olsun doktor görüşü alınmadan kesilmemeli ve ilaçlar değiştirilmemelidir. Nöbetler kısa sürede sonlanmıyorsa veya sık tekrarlıyorsa acilen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.