Çocuklarda en çok görülen göz rahatsızlıkları nelerdir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Görme Gelişimi ve Erken Teşhisin Önemi
İnsanın en temel duyularından biri olan görme yetisi, bebek dünyaya geldikten yaklaşık 3 ya da 4 ay sonra aktif olarak gelişmeye başlar. Görme gelişiminin ilk ve en önemli göstergesi, bebeğin çevresindeki insanları ve nesneleri gözleriyle takip etmesidir. Zamanla gelişen görme refleksiyle birlikte bebek, görme fonksiyonlarını kademeli olarak kazanır. Çocukluk çağında görme duyusunun tam gelişimi ise genellikle 7 ile 10 yaşları arasındaki dönemde tamamlanmaktadır.
Doğumdan itibaren bu gelişim süreci devam ederken oluşan görme bozuklukları, küçük yaştaki çocukların kendilerini ifade edememesi nedeniyle uzun süre fark edilemeyebilir. İstatistiklere göre, görme bozuklukları okul öncesi dönemde her 20 çocuktan birini, okul döneminde ise her 4 çocuktan birini etkilemektedir. Bu nedenle ebeveynlerin çocuklardaki belirtilere karşı dikkatli olması hayati önem taşır.
Çocuklarda Görme Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Çocukların göz duruşları veya sergiledikleri bazı davranışlar, olası bir görme sorununun habercisi olabilir. Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçı gözlemlendiğinde zaman kaybetmeden bir göz doktoruna başvurulmalıdır:
- Göz Teması ve Paralellik: Gözlerin birbirine paralel durmaması, içe veya dışa kayma ya da gözlerin birbirinden bağımsız hareket etmesi.
- Baş ve Göz Hareketleri: Okurken veya TV izlerken başı sürekli bir yöne çevirme, başı eğme, bir gözü kapalı tutma veya sık sık göz kırpma.
- Fiziksel Zorlanmalar: Gözleri kısma, ovalama, okurken veya yazarken kağıda çok yakından bakma.
- Okuma ve Odaklanma Sorunları: Satır kaydırma, parmakla takip etme, yakın işlerden kaçınma ve kısa sürede dikkat dağılması.
- Koordinasyon Problemleri: Top tutma, ayakkabı bağlama veya düğme ilikleme gibi el-göz koordinasyonu gerektiren işlerde zorlanma.
- Fiziksel Şikayetler: Okulda tahtaya odaklanmaya çalışırken oluşan sürekli baş ağrısı şikayetleri.
Bu tür şikayetleri olan çocuklar mutlaka bilgisayarlı göz muayenesinden geçirilmeli ve gerekli tedavi planlanmalıdır.
Sık Rastlanan Çocukluk Çağı Göz Hastalıkları
Yetişkinlerde görülen pek çok rahatsızlık çocuklarda da görülebilir. Çocuklarda en sık rastlanan göz problemleri şunlardır:
- Doğuştan gözyaşı kanal tıkanıklığı
- Konjenital (doğuştan) glokom ve katarakt
- Konjenital şaşılık ve göz tümörleri
- Kırma kusurları (miyop, hipermetrop, astigmat)
- Göz enfeksiyonları
Bebeklerde Gözyaşı Kanal Tıkanıklığı
Yeni doğan bebeklerde bir veya her iki gözde sürekli sulanma ve çapaklanma görülmesi, gözyaşı kanal tıkanıklığı belirtisi olabilir. İlk bir yıla kadar enfeksiyon kontrolü altında uygulanan masaj tedavisi ile kanallar açılabilir. Eğer kanal bir yaşına kadar açılmazsa, narkoz altında prob yardımıyla müdahale edilir. 18 aydan sonra prob ile tedavi şansı azaldığından, ileri yaşlarda cerrahi operasyon gerekebilir.
Doğuştan Katarakt ve Göz Tansiyonu (Glokom)
Bebeklerde göz bebeğinin beyaz renkli görünmesi, sıklıkla katarakt belirtisidir. Nadiren göz tümörü veya konjenital vitrens persitant hiperplazi de bu görünüme yol açabilir. Göz tembelliğini önlemek adına katarakt tedavisi en kısa sürede yapılmalıdır.
Glokom (Göz Tansiyonu): Başlangıçta belirti vermeyebilir ancak zamanla gözün irileşmesi, ışıktan sakınma ve sulanma ile kendini belli eder. Tedavi edilmezse gözün saydam tabakası (kornea) beyazlaşır ve görme kaybı oluşur. Temel tedavisi ameliyattır.
Çocuklarda Şaşılık (Göz Kayması) ve Nedenleri
Şaşılık, gözlerin paralelliğinin bozulması durumudur ve çocukların yaklaşık %4'ünde görülür. Bir göz düz bakarken diğeri içe, dışa, yukarı veya aşağı kayabilir. İlk 4 ayda burun kökü genişliğine bağlı yalancı şaşılık veya arayıcı göz hareketleri normal kabul edilse de, 5. aydan sonraki kaymalar mutlaka uzman bir hekim tarafından incelenmelidir.
| Şaşılık Türü | Özellikleri |
|---|---|
| Gerçek Şaşılık | Gözlerin odak noktasının farklı yönlere kaymasıdır. |
| Yalancı Şaşılık | Burun kökü basıklığı veya göz kapağı yapısı nedeniyle oluşan yanıltıcı görünümdür. |
| Gizli Kayma | Sadece özel testlerle veya yorgunluk/hastalık anında ortaya çıkan kaymadır. |
Şaşılığın nedenleri arasında kırma kusurları, katarakt, göz tümörleri, nörolojik hastalıklar ve travmatik sinir felçleri yer alabilir.
Göz Tembelliği (Ambliyopi) Nedir?
Göz tembelliği; şaşılık, kırma kusuru (iki göz arasında 2 dereceden fazla fark) veya göz kapağı düşüklüğü gibi nedenlerle oluşur. Beyin, bulanık gelen görüntüyü yok sayarak (suprese ederek) sadece net olan göze odaklanır. Bu durum, tembel gözdeki görme hücrelerinin fonksiyonlarını unutmasına yol açar.
Göz Tembelliği Tedavisi:
- Kırma kusuru varsa uygun gözlük verilir.
- Sağlam göz kapatılarak tembel gözün çalışması sağlanır.
- Şaşılık varsa önce kayma düzeltilir, ardından kapama tedavisine geçilir.
- Tedavide başarı şansı ilk 8-9 yaşlarına kadar yüksektir; ileri yaşlarda tedavi oldukça zordur.
Bebekler Ne Kadar Görebilir?
Yeni doğan bebekler görebilir ancak bu yetileri erişkin düzeyinde değildir. İlk 4 ay boyunca arayıcı görme ve objeleri takip etme süreci yaşanır. Görme yetisi yaklaşık 18 aylıkken erişkinlerin seviyesine ulaşır.
