Çocuklarda Egzama

Çocuklarda Egzama (Atopik Dermatit) Nedir?

Egzama (Atopik Dermatit), çocukluk çağında en sık karşılaşılan, uzun süreli seyir izleyen ve zaman zaman tekrarlayan alerjik bir deri hastalığıdır. Genellikle kronik bir süreç izleyen bu durum, çocukların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir sağlık sorunudur.

Egzama Görülme Sıklığı ve İstatistikler

Çocuklarda egzama görülme oranı yetişkinlere kıyasla oldukça yüksektir. Yapılan araştırmalar, bu hastalığın toplumun farklı kesimlerinde farklı yoğunluklarda görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Bebeklerde ve Çocuklarda Egzama Belirtileri

Bebeklerde atopik dermatit belirtileri genellikle ilk olarak yanaklarda ortaya çıkan kızarıklıklar ile kendini gösterir. Aileler bu durumu sıklıkla öpülmeye bağlı bir tahriş olarak değerlendirse de bu durum aslında alerjik yürüyüşün ilk habercisidir. Bebeğin büyümesiyle birlikte belirtiler vücudun farklı bölgelerine yayılım gösterir.

Egzamanın seyri ve vücuttaki yerleşimi yaşa göre şu şekilde değişiklik gösterir:

• Bebeklik Dönemi: Yanaklar, boyun altı, kol ve bacakların dış yüzeylerinde kızarıklıklar görülür.
• Çocukluk Dönemi: Kızarıklıklar daha çok eklem yerlerinde (diz arkası, dirsek içi) yoğunlaşır.
• Genel Belirtiler: Ciltte aşırı kuruluk, şiddetli kaşıntı ve buna bağlı gelişen huzursuzluk en belirgin özelliklerdir.

Egzama Teşhisi Nasıl Konulur?

Egzama teşhisinde klinik muayene ve aile öyküsü hayati önem taşır. Bebeklerde yüz, boyun, kulak arkası veya eklem yerlerinde kaşıntılı kızarıklıklar görüldüğünde egzamadan şüphelenilmelidir. Eğer aile bireylerinde veya yakın akrabalarda alerjik hastalık öyküsü varsa teşhis olasılığı güçlenir.

Uzman bir doktor tarafından yapılan fiziksel muayenede, kızarıklıkların egzamaya uygunluğu değerlendirilir. Belirtilerin varlığı durumunda, hastalığın altında yatan asıl nedeni belirlemek amacıyla alerji testleri planlanmalıdır.

Egzama Teşhisinde Alerji Testleri

Toplumdaki yaygın inanışın aksine, alerji testleri doğumdan itibaren her yaşta yapılabilir. Testlerin uygulanması için bebeğin büyümesini beklemeye gerek yoktur. Teşhis sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:

1. Deri Alerji Testleri: Genellikle daha duyarlı ve ekonomik olduğu için tercih edilir. Bebeklerde sırttan, büyük çocuklarda ise koldan uygulanır.
2. Kandan Alerji Testleri: Deri testine göre daha az duyarlı ve daha maliyetli bir yöntemdir.

Önemli Not: Testlerin doğru sonuç vermesi için antihistaminikler ve öksürük şurupları gibi bazı ilaçların testten bir hafta önce kesilmesi gerekir. Testin aç veya tok karnına yapılması sonucu etkilemez.

Egzama Tedavi Yöntemleri

Egzama tedavisi; alerjenlerden korunma, cildin nem dengesini sağlama ve tıbbi ilaç uygulamalarını içeren çok yönlü bir süreçtir.

Korunma ve Diyet

Egzama tedavisinin temel taşı, saptanan alerjenlerden tam korunmadır. Eğer bir gıdaya karşı alerji saptanmışsa, bu gıda sıkı bir diyetle hayattan çıkarılmalıdır. Alerjik gıdanın eser miktarda tüketilmesi bile alerjik şok gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Anne sütü alan bebeklerde, alerjen maddeler sütten geçebileceği için annenin de diyet yapması gerekebilir.

Cilt Bakımı ve Banyo Rutini

Egzamalı çocukların cilt bariyeri bozuk olduğu için özel bir bakım protokolü uygulanmalıdır:

• Banyo: Haftada 2-3 kez, cildi kurutmayan özel sabun ve şampuanlarla yapılmalıdır.
• Banyo Yağları: Vücudun su kaybını önlemek için durulama suyuna veya küvete eklenmelidir.
• Kurulama: Havluyla ovalamadan, nazik tampon hareketlerle yapılmalıdır.
• Nemlendirme: Banyodan sonraki ilk 5 dakika içinde, cilt henüz nemliyken tüm vücuda uygulanmalıdır. Günlük olarak en az 2 kez nemlendirici kullanımı ihmal edilmemelidir.

Tıbbi İlaç Tedavileri

Doktor kontrolünde kullanılan başlıca ilaçlar şunlardır:

• Kortizonlu Merhemler: Kaşıntılı lezyonların tedavisinde etkilidir.
• Pimekrolimus Merhemler: Kortizona göre daha az yan etkiye sahiptir ancak 2 yaş altı için uygun değildir.
• Antihistaminikler: Kaşıntıyı azaltmak amacıyla tercih edilebilir.
• İleri Tedaviler: Dirençli vakalarda PUVA, Ultraviyole ışın tedavileri (12 yaş üstü) veya immunosüpresif tedaviler değerlendirilebilir.

Egzamanın Nedenleri ve Genetik Faktörler

Egzama gelişiminde cildin yağ yapısındaki bozulmalar ve buna bağlı gelişen yoğun su kaybı temel nedendir. Özellikle Filaggrin mutasyonu adı verilen genetik bozukluk, cilt bariyerinin koruyucu özelliğini yitirmesine yol açar. Bebeklik dönemindeki egzamaların en yaygın tetikleyicisi ise gıda alerjileridir.

Egzamanın Önemi ve Alerjik Yürüyüş

Egzama sadece bir deri hastalığı olarak görülmemelidir. Egzaması olan çocuklarda ilerleyen yıllarda astım ve alerjik nezle gelişme riski %60-70 civarındadır. Bu sürece alerjik yürüyüş denir. Özellikle gıda alerjisi olan ve genetik mutasyon taşıyan çocuklar, akciğer hırıltısı ve nefes darlığı gibi belirtiler açısından yakından takip edilmelidir.

Egzama ile Karışabilen Diğer Hastalıklar

Teşhis aşamasında egzamayı benzer belirtiler gösteren şu hastalıklardan ayırt etmek gerekir:

• Seboreik Dermatit: Yağ bezlerinin iltihabıdır; sıklıkla konak, koltuk altı ve genital bölgede görülür.
• Uyuz: Ani başlar, bulaşıcıdır ve genellikle yüzde belirti göstermez.
• Sedef Hastalığı: Pullanmanın ön planda olduğu bir deri hastalığıdır.

Egzamalı Çocuklar İçin Pratik Öneriler

• Yünlü ve sıkı kıyafetler yerine cildi tahriş etmeyen ipek veya pamuklu giysiler tercih edilmelidir.
• Katkı maddesi içeren gıdalardan uzak durulmalıdır.
• Ev tozu alerjisine karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
• Alerji testleri mutlaka bir çocuk alerji uzmanı tarafından veya gözetiminde yapılmalı ve yorumlanmalıdır.
• Sık nezle, öksürük veya hırıltı gibi durumlarda vakit kaybetmeden astım ve alerjik nezle taraması yapılmalıdır.