BEBEKLİK VE ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE SINIR KOYMA- DİSİPLİN
- Bebeklik dönemindeki istenmeyen davranışların temelinde genellikle merak, isteklerin elde edilmesi veya duyguların dışa vurumu yattığı için ebeveynlerin çocuğun perspektifini anlaması kritiktir.
- İstenmeyen davranışları önlemek için çocukla güçlü bir iletişim kurulmalı, olumlu geri bildirimler artırılmalı ve ebeveynler davranışlarıyla çocuklara doğru model olmalıdır.
- Kurallar az sayıda, mantıklı ve uygulanabilir olmalı; ayrıca ebeveynlerin tutarlı tepkiler vermesi davranışın kalıcılığını belirleyen en önemli unsurdur.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bebeklik Döneminde Davranış Yönetimi ve Ailenin Rolü
Bebeklik dönemi, ailelerin istenmeyen davranışlar henüz ortaya çıkmadan önlem alabileceği veya başladığında hızlı ve etkili çözümler üretebileceği kritik bir süreçtir. Ebeveynler genellikle çocuklarını olumlu bir bakış açısıyla algılasalar da, çok sevilen ve üzerine titrenen çocukların da zaman zaman olumsuz algılanan davranışlar sergilemesi doğaldır.
Ailelerin bu davranışlara verdiği tepkiler; kişisel beklentiler, toplumsal normlar ve o anki ruh hallerine göre değişkenlik gösterebilir. Örneğin, gün boyu ev işleriyle ilgilenen bir annenin sabah gösterdiği sabır ile akşamki toleransı aynı olmayabilir. Bu noktada unutulmaması gereken en önemli unsur, çocuğun amacının genellikle kötü bir davranış sergilemek değil; merakını gidermek, istediğini elde etmek veya o anki öfke ve heyecan gibi duygularını dışa vurmaktır.
Çocuk Davranışlarını Anlamlandırmak
Aileler genellikle sadece sonuca, yani davranışın kendisine odaklandıkları için çocuğun alt yatan duygu ve düşüncelerini gözden kaçırabilirler. Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, kalıcı bir çözüm için ailenin çocuğun perspektifini daha iyi anlaması şarttır. Davranışın ardındaki motivasyonu kavramak, sağlıklı bir iletişimin temel taşıdır.
İstenmeyen Davranışları Önlemede Temel İlkeler
Çocuk eğitiminde disiplin ve yönlendirme süreçlerini yönetirken aşağıdaki temel ilkeler göz önünde bulundurulmalıdır:
-
İletişimi ve Olumlu Geri Bildirimi Artırmak: Uygulanacak tüm yöntemler, çocukla kurulan güçlü bir iletişim temeline dayanmalıdır. Pek çok istenmeyen davranışın kökeninde, çocuğun dikkat çekme ve ilişki kurma isteği yatar. Çocuklar için olumsuz bir etkileşim bile, hiç etkileşim olmamasından daha iyidir. Çocuğa daha fazla zaman, dikkat ve şefkat göstermek, onun bakış açısını anlamayı kolaylaştırır. Sevilen ve kişiliğine saygı duyulan çocuk, başkalarına da aynı şekilde saygı duymayı öğrenir.
-
Davranış Analizi Yapmak: İstenmeyen bir davranışın öncesinde ve sonrasında neler yaşandığını belirlemek gerekir. Davranışın sıklığını takip etmek, çözüm yolunu netleştirir. Bazen ebeveynlerin sergilediği tutarsız tepkiler (örneğin; çocuk tepindiğinde önce hayır deyip sonra istediğini vermek) çocukların kafasını karıştırabilir. Unutulmamalıdır ki; davranışın öncesi onun başlamasına sebep olur, sonrasında elde edilen kazanım ise o davranışın tekrarlanıp tekrarlanmayacağını belirler.
-
Model Olmak ve Beklentileri Yönetmek: Çocuklar en kolay taklit yoluyla öğrenirler. Onlar için neyin olumlu neyin olumsuz olduğunu ayırt etmek her zaman kolay değildir. Bu nedenle ebeveynler, çocuklarından bekledikleri olumlu davranışları bizzat sergileyerek örnek olmalıdır. Çocuklar duyduklarından ziyade, gördüklerini ve yaşadıklarını içselleştirirler.
Etkili Kural Koyma Stratejileri
Çocukların sürekli bir öğrenme sürecinde olduğu unutulmamalı ve onlardan gelişim düzeylerinin üzerinde beklentilere girilmemelidir. Kurallar oluşturulurken şu tablo rehber alınabilir:
| Kural Özelliği | Uygulama Biçimi |
|---|---|
| Sayı | Az ve öz sayıda kural belirlenmelidir. |
| Nitelik | Kurallar mantıklı ve çocuk tarafından anlaşılabilir olmalıdır. |
| Uygulanabilirlik | Kurallar kolay uygulanabilir olmalı ve ebeveynler de bu kurallara uymalıdır. |
| Süreklilik | Kurallar net bir şekilde ifade edilmeli ve sık sık hatırlatılmalıdır. |
Kaynak: Ertem İÖ, Gelişimsel Pediatri 2005 Çocuk Hastalıkları Araştırma Vakfı
