OTİZM (Yaygın Gelişimsel Bozukluk)

Otizm ve Yaygın Gelişimsel Bozukluk Nedir?

Uluslararası alanda otizm ve yaygın gelişimsel bozukluk terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılmaktadır. Otizm, ileri düzeyde ve karmaşık bir gelişimsel yetersizlik çeşidi olarak tanımlanır. Bu durum doğuştan var olabildiği gibi, yaşamın ilk üç yılındaki gelişimsel dönemde de ortaya çıkabilmektedir.

Otizmin Nedenleri ve Görülme Sıklığı

Otizmin temelinde nörolojik sebepler yattığı düşünülse de bu konuda henüz net bir bilimsel gösterge bulunmamaktadır. Önemle belirtilmelidir ki otizm bir ruh hastalığı değildir ve ebeveynlerin kişilik özellikleri ya da çocuk yetiştirme biçimleriyle bir ilişkisi yoktur. Güncel bulgular otizmin genetik kökenli olduğuna işaret etse de ilgili genler henüz tam olarak belirlenmemiştir.

İstatistiksel verilere göre otizm, yaklaşık her 500 çocuktan birinde görülmektedir. Erkek çocuklarda görülme sıklığı kızlara oranla dört kat daha fazladır. Ancak, otizm tanısı alan kız çocuklarında durumun genellikle daha ileri düzeyde seyrettiği gözlemlenmektedir.

Yaygın Gelişimsel Bozuklukların Alt Grupları

Otizm spektrumu ve yaygın gelişimsel bozukluklar kendi içinde beş ana alt gruba ayrılmaktadır:

1. Otizm

Genellikle üç yaşından önce başlar. Sosyal etkileşimde önemli yetersizlikler, iletişim ve oyun becerilerinde kısıtlılık ve çeşitli takıntılı davranışlar ile karakterizedir.

2. Asperger Sendromu

Sosyal etkileşim sorunları ve takıntılar görülse de otizmden farklı olarak dil ve zihin gelişiminde gerilik yaşanmaz. Bu bireylerin sözcük dağarcıkları iyidir; ancak çoğunda denge ve devinsel eşgüdüm sorunları mevcuttur.

3. Çocukluk Disintegratif Bozukluğu

Oldukça seyrek rastlanan bu tabloda, çocuk ilk iki yıl normal gelişim gösterir. Ardından kazanılmış beceriler hızla kaybedilir ve zihinsel yetiler ileri düzeyde zihin özürlü seviyesine kadar gerileyebilir.

4. Rett Sendromu

Sadece kız çocuklarında görülen ve genetik temeli tam olarak belirlenmiş tek kategoridir. İlk beş ay normal gelişimden sonra baş büyümesi yavaşlar, el becerileri yitirilir ve takıntılı el hareketleri başlar.

5. Atipik Otizm

Otizm için belirtilen temel alanların yalnızca birinde yetersizlik olduğunda ve diğer türlerin ölçütleri tam karşılanmadığında konulan bir tanıdır.

Otizmin Temel Belirtileri ve Özellikleri

Otistik bireylerde görülen belirtiler farklı düzeylerde seyredebilir. Bu belirtiler ana başlıklar altında şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

• Sosyal Etkileşim Yetersizliği: Göz kontağında sınırlılık, ortak ilgi eksikliği, seslenildiğinde tepki vermeme ve yalnızlığı tercih etme.
• İletişim ve Oyun Yetersizliği: Konuşma zorluğu, jest ve mimik kullanamama, hayali ve sembolik oyunlarda gerilik.
• Takıntılar: Nesneleri döndürme veya sıraya dizme, el çırpma, sallanma gibi hareket takıntıları ve düzen değişikliklerine aşırı tepki.
• Diğer Belirtiler: Seslere aşırı duyarlılık, acıya karşı duyarsızlık, nedensiz gülmeler, öfke nöbetleri ve tehlikelere karşı ilgisizlik.

Otizmde Genel Kapasite ve Gelişim Tablosu

Otizmli bireylerin genel özellikleri ve gelişimsel verileri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Dil Gelişimi ve İletişim Sorunları

Otistik bireylerde iletişim, hem sözel hem de sözel olmayan alanlarda ciddi kısıtlılıklar içerir. Sözel dil becerileri genellikle sözel olmayan becerilerden daha geridedir. Papağan konuşması (ekolali) sık görülürken, kişi zamirlerini karıştırma ve monoton bir ses tonuyla konuşma tipik özellikler arasındadır. Karşılıklı konuşmayı sürdürme ve sözcükleri bağlamına uygun kullanma konusunda belirgin zorluklar yaşanmaktadır.