Baş boyun kanserlerinden biri; gırtlak kanseri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gırtlak Kanseri Nedir? Genel Bir Bakış
Gırtlak kanseri, insanlık tarihinde uzun süredir bilinen ancak teşhis ve tedavi yöntemleri modern tıp sayesinde köklü bir değişim geçiren bir kanser türüdür. Günümüzde erken teşhis, kanserin davranış biçiminin daha iyi anlaşılması ve ileri tedavi teknolojileri sayesinde bu hastalıkla mücadelede büyük başarılar elde edilmektedir.
Dünya genelinde görülme oranları; alkol, tütün ve beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Örneğin Amerika'da her 100.000 kişide 4 yeni olguya rastlanmakta ve tüm kanser vakalarının yaklaşık %1'ini oluşturmaktadır. Hastalık en sık 40-70 yaş aralığında görülse de, vakaların %1'inden azı 30 yaş altı bireylerde de ortaya çıkabilmektedir. Geçmişte daha çok erkeklerde görülen bu tümör tipi, son yıllarda kadınlardaki sigara tüketiminin artmasıyla birlikte kadınlarda da sıkça karşılaşılan bir sağlık sorunu haline gelmiştir.
Gırtlağın Yapısı ve Görevleri
Gırtlak; ses üretiminden sorumlu olan, nefes borusunu yabancı maddelerden koruyan ve solunumu sağlayan hayati bir organdır. Anatomik olarak yukarıda yutak, arkada yemek borusu ve aşağıda nefes borusu ile komşudur. Yapısı; 2 büyük ve 3 küçük kıkırdak, kaslar ve boyna tutunmayı sağlayan bağlardan oluşur.
Gırtlağın Üç Temel Bölgesi (Kompartmanları)
Tümörün yayılımı ve tedavi planlaması açısından gırtlak üç ana bölgeye ayrılır:
- Orta Bölge: Ses tellerinin bulunduğu kısımdır.
- Üst Bölge: Ses tellerinin üzerinde kalan, yutaktan gırtlağa giriş yeridir.
- Alt Bölge: Ses tellerinin altında yer alan ve nefes borusu ile birleşen kısımdır.
Ayrıca gırtlağın arkasında, yemek borusu girişinin üstünde hipofarenks adı verilen bir bölge bulunur. Bu bölge, ilerlemiş gırtlak tümörlerinin ilk yayılım noktası olması bakımından kritiktir. Özellikle demir eksikliği anemisi olan kadınlarda veya yoğun alkol kullanan bireylerde bu bölgeden kaynaklanan kanserlere sık rastlanır.
Gırtlak Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Gırtlak kanserinin oluşumunda rol oynayan en önemli etkenlerin başında tütün kullanımı gelmektedir. Sigara, pipo ve puro tüketimi özellikle ses telleri ve üst bölgesindeki kanser oluşumlarını tetikler. Diğer önemli risk faktörleri şunlardır:
- Alkol Tüketimi: Özellikle ses teli üzerindeki bölgelerde etkilidir. Alkol, tütünün kanserojen etkisini hızlandırarak daha güçlü bir negatif etki yaratır.
- Çevresel Faktörler: Zehirli gazların yoğun olduğu iş ortamlarında çalışmak.
- Sağlık Geçmişi: Kronik ses teli enfeksiyonları ve geçmişte radyasyona maruz kalmak.
- Beslenme: Sebze ve meyve tüketiminin az olması.
- Genetik: Diğer hastalıklarda olduğu gibi genetik eğilim önemli bir faktördür.
Belirtiler: Hangi Şikayetler Ciddiye Alınmalı?
Gırtlak kanserinin belirtileri, tümörün gırtlağın hangi bölgesinde yerleştiğine göre değişiklik gösterir:
| Bölge | İlk Belirtiler ve Şikayetler |
|---|---|
| Ses Telleri | İlk ve en belirgin şikayet ses kısıklığıdır. |
| Üst Bölge | Yemek yerken zorluk, boğaz ağrısı ve sonrasında ses kalitesinde değişim. |
| Alt Bölge | Daha sinsi ilerler; boğazda şüpheli rahatsızlık hissi, ileri evrede nefes darlığı. |
Kulağa vuran ağrı, kanserin derinleştiğini gösteren önemli bir işarettir. Ses tellerindeki tekrarlayan iltihaplar veya kanser öncesi oluşumlar da ses kısıklığı ile belirti verebilir. Bu durumda bir KBB uzmanı tarafından biyopsi yapılmalı, sigara ve alkol derhal bırakılmalıdır.
Teşhis ve Tedavi Yöntemleri
Teşhis sürecinde; gırtlak muayenesi, endoskopik tetkikler, biyopsi, akciğer grafisi, yemek borusu grafisi ve MR gibi yöntemler kullanılır. Tedavi protokolü, hastalığın evresine ve yayıldığı bölgeye göre kişiselleştirilir.
Cerrahi ve Diğer Tedavi Seçenekleri
- Erken Evre: Tedavi başarısı oldukça yüksektir. Gırtlağın bir kısmının alındığı parsiyel ameliyatlar ile konuşma ve nefes alma fonksiyonları korunabilir.
- İleri Evre: Tümör tüm bölgelere yayıldıysa gırtlağın tamamı alınabilir (Larenjektomi). Bu durumda hastalar mide havası veya konuşma protezleri yardımıyla iletişim kurabilirler.
- Boyun Metastazı: Gırtlak kanserinin ilk yayılım yeri boyun lenf bezleridir. Boyunda kitle görülmese dahi, tedaviye genellikle boyun lenf dokuları da dahil edilir.
- Radyoterapi: Seçilmiş vakalarda cerrahiye alternatif olarak tercih edilebilir.
Larenks kanseri, özellikle sigara ve alkolden uzak durularak önlenebilen ve erken teşhisle tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavide temel amaç hastayı sağlığına kavuştururken ses fonksiyonunu korumak olsa da, ileri vakalarda hayati risk nedeniyle gırtlağın tamamı feda edilebilmektedir. Ameliyat sonrası düzenli kontroller hayati önem taşır.
