Bağımlılık ve bağlılık aynı şey değildir

İlişkilerde Bağımlılık Nedir?

İlişkilerde bağımlılık; kişinin yoğun bir kontrol etme isteği duymasına rağmen kendi davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını yönetememesi durumudur. Bu tabloya sahip bireyler, kendilerini bir başkasına muhtaç hisseder ve sürekli bir içsel çatışma yaşarlar. Bağımlı bir ilişki yapısında özgürlük ve özerklik yerini mecburiyete bırakır.

Bağlılık ve Bağımlılık Arasındaki Temel Farklar

İlişki dinamiklerinde sıklıkla karıştırılan bağlılık ve bağımlılık kavramları aslında tamamen farklı olgulardır. Bu iki kavram arasındaki farkları şu şekilde kategorize edebiliriz:

Bağımlı İlişki Geliştiren Kişilerin Özellikleri ve Nedenleri

Evlilik veya duygusal birlikteliklerde eşini hayatının merkezine koyan bireylerde bağımlılık riski yüksektir. Özellikle kaybetme korkusu yaşayan, tecrübesiz, sosyal çevresi kısıtlı ve özgüveni düşük kişilerde bu duruma daha sık rastlanır. Kendini yetersiz, güçsüz veya çirkin olarak nitelendiren bireyler, bağımlı ilişkiler geliştirmeye daha yatkındır.

Bu durumun kökenleri incelendiğinde genellikle çocukluk dönemine dair izler görülür. Anneleri zorlayıcı, mesafeli, öfkeli veya ihmal edici olan çocukların, yetişkinlik döneminde ihtiyaçlarını karşılamak adına bağımlı ilişkiler kurduğu gözlemlenmektedir. Bu bireyler, partnerlerini kendi gölgelerinde tutmak isteyerek güvenli bir alan yaratmaya çalışırlar.

Bağımlı İlişkilerde Davranış Modelleri ve İzolasyon

Bağımlılık odaklı ilişkilerde zamanla izole bir yaşam tarzı benimsenir. Çiftin baş başa geçirdiği vakit artarken, aile ve arkadaş çevresiyle olan iletişim çemberi daralır. Bu izolasyon, bireylerin birbirine olan mecburiyetini daha da pekiştirir. Kişi, rasyonel olmayan şu düşünce kalıplarına hapsolabilir:

• "O benim her şeyim, onsuz yapamam."
• "Onsuz bir hayat hayal edemiyorum."
• "Başkası her an onun aklını çelebilir."

Bu düşünceler neticesinde kişi, mükemmel sevgili olma çabasıyla kendi varlığından vazgeçebilir. Partnerini hemcinslerinden uzak tutmaya çalışmak, aslında derin bir kayıp korkusunun dışa vurumudur. Süreç ilerledikçe bağımlı taraf, partnerini "ilgisiz, kalpsiz veya duyarsız" olmakla suçlayarak aşırı eleştirel bir tutum sergilemeye başlar.

Bağımlılığın Cinsel Yaşam Üzerindeki Olumsuz Etkileri

Bağımlı ilişkiler özünde bir ebeveyn-çocuk ilişkisine dönüşür. Partnerlerin birbirine anne veya baba gibi davranması, cinsel arzuyu ciddi şekilde sekteye uğratır. Ebeveyn-çocuk dinamiğinde cinsel birliktelik doğası gereği mümkün olmadığı için, bu çiftler çok iyi anlaşsalar dahi birbirlerini arzulamazlar.

Bağımlı ilişkilerde görülen cinsel işlev bozuklukları şunlardır:

• Erkeklerde: Cinsel soğukluk, ereksiyon problemleri veya ileri derecede erken boşalma.
• Kadınlarda: Cinsel isteksizlik.

Sağlıklı Bir İlişki İçin Çözüm Yolları

İlişkilerde en sık karşılaşılan sorunlar arasında kıskançlık, öfke, asosyallik ve partneri sürekli kontrol etme isteği yer alır. Sağlıklı bir evlilik ve cinsel yaşamın anahtarı, tüm mutluluğu partnerine bağlamak yerine kişisel bir yaşam alanı yaratmaktır.

Unutulmamalıdır ki; ideal ilişki modeli "birlikte durmak ama yapışmamak" üzerine kuruludur. Bireylerin birbirine bağlanması sağlıklı bir süreçken, bağımlı hale gelmesi ilişkinin doğasını bozar. Kendinize ait özel zamanlar yaratmak, ilişkinin geleceği ve güvenliği için en sağlıklı adımdır.