Aşk İlişkileri- Otto Kernberg
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kernberg’in Kuramsal Çerçevesinde Aşk ve Biyolojik Temeller
Kernberg, psikolojik kökenlerin biyolojik temeller üzerine inşa edildiği görüşünden hareketle, aşkı öncelikle biyolojik boyutta incelemektedir. Cinsel aşk bağlamında androjenlerin hem kadın hem de erkeklerdeki önemini vurgulayan yazar, genel çerçeveyi ise cinsel uyarılma açısından psikososyal belirleyicilerin oluşturduğunu savunmaktadır.
Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Heyecanın Psikososyal Gelişimi
Cinsiyet kimliğinin oluşumu biyolojik özelliklerden ziyade, bireyin yaşamının ilk 2-4 yılı arasında bakıcıları tarafından atanan cinsiyet özelliklerine dayanmaktadır. Bu noktada cinsel nesne seçimi, erken dönemdeki psikososyal deneyimlerden güçlü bir şekilde etkilenmektedir. Duygulanımlar bebek-bakıcı etkileşimini kurarken; cinsel heyecan, aile ilişkilerindeki haz veren deneyimlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.
Cinsel heyecan nesnesiz bir kavram değildir; aksine bilinçdışı düzeyde simbiyotik birleşme deneyimlerini ve erken dönem ayrılma-bireyleşme sürecinin doğurduğu birleşme arzularını yansıtmaktadır.
Libido, Saldırganlık ve Bilinçdışı Fantezi
Psikodinamik yapıda temel kavramlar şu şekilde tanımlanmaktadır:
- Libido: Olumlu veya ödüllendirici duygu durumlarının entegrasyonundan kaynaklanır.
- Saldırganlık: Öfke, iğrenme ve nefret gibi olumsuz, caydırıcı duygulanım deneyimlerinin bütünleşmesiyle oluşur.
- Öfke: Hem "tamamen kötü" olanın etkinleştirilmesini hem de onun ortadan kaldırılarak "tamamen iyi" olanın getirilme isteğini temsil eder.
- Cinsellik: Saldırganlığın, sevginin hizmetine sunulmasıdır.
- Bilinçdışı Fantezi: Benlik temsili birimi, nesne temsili ve duygulanımdan meydana gelir.
Olgun Cinsel Aşkın Bileşenleri
Cinsel nesne, her zaman yasaklanmış öidipal bir nesnedir ve cinsel eylem, aslında "ilk sahnenin" sembolik bir tekrarı ve bu durumun üstesinden gelinmesidir. Olgun cinsel aşk ise şu dört temel unsurun birleşimiyle oluşur:
- Erotik arzuya dönüşen cinsel heyecan.
- Libidinal ve saldırgan benlik (libidinal baskın olmalıdır).
- Cinsiyet kimliğiyle birlikte gelişen genital özdeşleşme.
- Cinsel ilişki, nesne ilişkisi ve çiftin süperego yatırımı.
Aşk İlişkilerinde Öidipal Çatışmalar ve Cinsiyet Farklılıkları
Bir aşk ilişkisi; kayıp öidipal nesne arayışını, yeni nesne aracılığıyla öidipal travmayı onarma isteğini ve simbiyotik kaynaşma arayışını içerir. Şefkat kavramı ise aşk ve saldırganlığı bütünleştirme kapasitesini yansıtmaktadır. Cinsiyetlere göre öidipal sorunlar şu şekilde farklılaşmaktadır:
| Cinsiyet | Öidipal Sorunlar ve Belirtiler |
|---|---|
| Kadınlar | Mazoşist kalıplar, tatmin edici erkeklerle ilişki sürdürememe ve zevk alamama. |
| Kadınlar (Penis Hasedi) | Baba ve penisiyle bağımlı ilişki arayışı; anneden (hüsrandan) kaçış ve kurtuluş işlevi. |
| Erkekler | Öidipal suçluluk ve aşağılık duygusu; cinsel ketlenme ve hoşgörüsüzlük. |
| Erkekler (Korkular) | Kadın cinsel organlarına karşı tiksinti (preöidipal haset ve öidipal kastrasyonun birleşimi). |
Borderline Örgütlenme ve Aktarım Aşkı
Borderline vakalarda ilksel idealleştirme, pregenital çatışmalara karşı bir savunma mekanizması oluşturur. Olgun aşk, nesne ilişkilerinde gelişimi şart koştuğu için bireyin ego kimliğini kazanması ve derinlemesine nesne ilişkisi kurabilme kapasitesine sahip olması zorunludur.
Preöidipal dönem narsisistik aşk ilişkilerini temsil ederken, öidipal dönem mazoşist aşk ilişkilerini temsil eder. Aktarım aşkı ise şu şekillerde görülebilir:
- Ego idealinin yansıtılması.
- Öidipal nesneyle yaşanan duygusal çelişkiler.
- Çocuksu ve sapkın hareketlenmeler ile savunmalar.
- Baştan çıkarma: Oral bağımlılıktan kaçma çabası ve sapkın aktarımların canlanması.
Saldırganlığın Psişik Örgütlenme Düzeyleri
Saldırganlık olgusu üç temel psişik örgütlenme düzeyinde ele alınmaktadır:
- İlksel Özyıkıcı düzey.
- Erotik Mazoşizm.
- Ahlaki Mazoşizm.
