Anne babaların hataları

Anne Baba Olmak: Bir Öğrenme Süreci

Anne baba olmak, çocuk sahibi olmayı arzulayan her çift için ulaşılması hedeflenen en kıymetli statülerden biridir. Toplumda sürekli "iyi anne baba olmak" üzerine konuşulsa da bu kavram, çoğu zaman ebeveynlerin zihnini en çok bulandıran konulardan biri haline gelmektedir. Gerçekte iyi ebeveyn olmanın ne anlama geldiğini ve bu sürecin nasıl yönetilmesi gerektiğini profesyonel bir bakış açısıyla yeniden değerlendirmek gerekir.

Çocuk sahibi olunduğu andan itibaren toplumsal rolümüz, eş olma durumundan ebeveynlik konumuna evrilir. Bu yeni rolün gerekliliklerini öğreten akademik bir kurum bulunmadığı için ebeveynler genellikle doğal içgüdüler, çevresel gözlemler ve el yordamıyla yollarını bulmaya çalışırlar. Bu süreçte hatalar yapılması kaçınılmazdır ancak unutulmamalıdır ki çocuk eğitimi bir tür insan mühendisliğidir ve bazı hataların telafisi oldukça güç olabilir.

İdeal Ebeveyn Davranışlarının Temelleri

Anne baba olmanın öğrenilebilir bir kavram olduğunu kabul etmek, bu sürecin ilk adımıdır. Ebeveynler, çocuk yetiştirmenin her aşamasında kendilerinin de bir eğitim sürecinde olduğunu ve sürekli yeni bilgiler edindiğini fark etmelidir. İdeal ebeveyn davranışı, çocuğun ihtiyaçlarını doğru analiz eden ve bu ihtiyaçları karşılayan bir yaklaşımı temsil eder.

Sağlıklı bir ebeveynlik tutumu şu özellikleri içermelidir:

• Çocuğun kendi ayakları üzerinde durmasını sağlayacak sorumluluk ve donanımları kazandırmak.
• Çocuğun eylemlerinin sonuçlarıyla yüzleşmesine olanak tanımak.
• Hem bireysel haklara hem de başkalarının özgürlüklerine saygı duymayı öğretmek.
• Koşulsuz sevgi, müthiş bir hoşgörü ve tutarlı bir ilgi sunmak.

Çocuk Yetiştirmede Çevresel Faktörler ve Bireysel Farklılıklar

Sağlıklı bir aile ortamı, anne ve baba ayrı olsa dahi sağlanabilir. Önemli olan, eşler arasındaki ilişkinin niteliğinden bağımsız olarak, çocuğa sunulan ebeveynlik ilişkisinin kalitesidir. Sorunlu evliliklerde, çocukların psikolojik sağlığı için bazen ayrılık kararı, aynı evde çatışma içinde yaşamaktan daha yararlı olabilir. Öncelik her zaman çocuğun psikolojik mutluluğu olmalıdır.

Ebeveynlikte kitabi bilgiler her zaman yeterli gelmeyebilir; çünkü her çocuk farklıdır. Çocukların kişilikleri, beklentileri ve gelişim hızları hem doğuştan getirdikleri özelliklerle hem de sonradan edindikleri değerlerle şekillenir. Bir çocuğun gelişimsel süreçlerini (diş çıkarma, beslenme alışkanlıkları vb.) başka çocuklarla kıyaslamak yanlıştır. Bu noktada belirleyici olan, çocukların yapısal özellikleri ve anne babaların sergilediği tutumlardır.

Ebeveynlerin Sıkça Düştüğü Hatalar

Çocuklar, dünyaya geldikleri andan itibaren ebeveynlerinin sınırlarını ve kurallarını gözlemlerler. Eğer kurallar net değilse, çocuk bu boşlukları kendi çıkarları doğrultusunda kullanabilir. Burada asıl sorun çocuğun davranışı değil, ebeveyn tutumlarındaki tutarsızlıktır.

Çocuklara Verilen Olumsuz Mesajlar

Farkında olmadan çocuklara verilen bazı mesajlar, onların kişiliğinde kalıcı izler bırakabilir. Bu mesajlar genellikle şu şekildedir:

• "Her şeyin en mükemmeli olmalıdır."
• "Yanlış yapma hakkın yok, her şeyi doğru yapmalısın."
• "Başarılı olursan seni daha çok severim."
• "Benim dediğim gibi davranmalısın."
• "Seni büyütmek için ne fedakarlıklara katlandık."
• "Kardeşin senden daha başarılı."

Doğru Ebeveyn Tutumu ve Sağlıklı İletişim

Çocuklar ebeveynlerinin birer kopyası değil, bağımsız bireylerdir. Onların kişisel özelliklerine saygı duymak ve gelişimlerine bu doğrultuda rehberlik etmek gerekir. Sağlıklı bir ebeveynlik için çocuğun yaşına ve yeteneklerine uygun beklentiler içinde olunmalıdır. Özellikle okul ve meslek seçimlerinde ebeveynlerin hırsları değil, çocuğun ilgi ve yetenekleri ön planda tutulmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Temel Prensipler

1. Güven ve Özgürlük Dengesi: Çocuk, ebeveynleri yanındayken güvende, değilken ise özgür hissetmelidir.
2. Sorumluluk Bilinci: Aşırı koruyucu yaklaşımdan kaçınılmalı, çocuğun kendi kendini yönetmesine fırsat verilmelidir.
3. Koşulsuz Sevgi: Eğitimin temeli sevgiye dayanmalıdır; sevgi temelli bir eğitim her zaman daha başarılı sonuçlar verir.
4. Bireyselliğe Saygı: Çocuğun farklı bir birey olduğu kabul edilmeli ve başkalarıyla kıyaslanmamalıdır.
5. Çözüm Üretme: Sorunlarda çocuk adına karar vermek yerine, onun çözüm üretme becerisi desteklenmelidir.

Unutmayın: Hayat sadece ders ve sınavlardan ibaret değildir. Çocuklar mükemmel olmak zorunda değildir; önemli olan ellerinden geleni yapmalarıdır. Ebeveynler olarak bizler de hata yapabiliriz. Önemli olan bu hatalardan ders çıkarmak ve çocuklara da yanlışların birer öğrenme fırsatı olduğu mesajını vermektir.