Anksiyete bozuklukları spektrum hastalıkları

Anksiyete (Bunaltı) Nedir?

Anksiyete (bunaltı), hemen hemen her insan tarafından deneyimlenen doğal bir duygudur. Bu duygunun asıl amacı, yaşamın sürdürülmesini sağlamak ve bireyin uyum davranışlarını geliştirmektir. Ancak sağlıklı bir sınırda kalması gereken bu duygu, belirli bir noktadan sonra kişinin yaşam kalitesini ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkilemeye başlar. Kontrol dışı bir bunaltı duygusu, olaylara karşı tehlikeyle orantısız, uygunsuz ve abartılmış yanıtlar verilmesine yol açar.

Anksiyete Belirtileri Nelerdir?

Bunaltı, bireyde hem bedensel hem de ruhsal düzeyde çeşitli semptomlarla kendini gösterir. Bu belirtiler kişide endişe, dehşet, tedirginlik, gerginlik, sinirlilik ve çaresizlik gibi yoğun duyguların yaşanmasına neden olur.

Bedensel Belirtiler

Anksiyete sırasında vücudun verdiği fiziksel tepkiler şunlardır:

• Çarpıntı ve kalp hızında artış
• Tansiyon değişimleri (yükselme veya düşme)
• Yüz kızarması ve terleme
• Nefes darlığı ve ateş basması
• Yorgunluk hissi ve çabuk yorulma
• Titreme ve kas gerginliği
• Karın ağrısı, bulantı ve kusma
• Ağız kuruluğu ve sık idrara çıkma

Ruhsal Belirtiler

Sıklıkla gözlenen psikolojik semptomlar arasında kontrolünü yitirme korkusu, aklını yitirme endişesi ve ölüm korkusu yer almaktadır.

Anksiyete Bozukluğu Türleri

Bunaltı; kalıtımsal, biyokimyasal, çevresel ve kişisel etmenlerle ortaya çıkabildiği gibi, bazı hastalıklar veya ilaç kullanımına bağlı olarak da gelişebilir. En sık karşılaşılan türleri şunlardır:

1. Fobiler (Korkular)

Fobi, gerçekte tehlikeli olmayan bir nesne, etkinlik veya durumdan dolayı duyulan mantıksız ve aşırı korku durumudur.

• Özgül Fobi: Hayvanlar (kedi, köpek, böcek), kan görme, yükseklik, uçak veya kapalı alan gibi belirli bir nedene dayalı korkulardır.
• Sosyal Fobi: Kişinin sosyal ortamlarda utanç duyacağı durumlara düşeceği korkusuyla bu ortamlardan kaçınmasıdır. Topluluk önünde konuşmak veya yemek yemek bu kişiler için oldukça zordur.

2. Panik Bozukluğu ve Panik Atak

Panik atak, aniden başlayan ve tekrarlayan, insanı dehşet içinde bırakan yoğun korku nöbetleridir. Panik bozukluğu ise şu durumlarla karakterizedir:

• Beklenmedik zamanlarda tekrarlayan panik atakları.
• Ataklar arasında "yeni bir atak geçirme" kaygısı (beklenti anksiyetesi).
• Atakların kalp krizi, felç veya çıldırma gibi kötü sonuçlara yol açacağına dair sürekli üzüntü duyma.
• Ataklardan korunmak için işe gitmeme veya dışarı çıkmama gibi ciddi davranış değişiklikleri.

3. Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB)

Toplumda "titizlik hastalığı" olarak bilinen bu durum, zihinden uzaklaştırılamayan obsesyonlar (saplantılar) ve bunları rahatlatmak için yapılan kompulsiyonlardan (zorlantılar) oluşur. En yaygın örnekleri temizlik takıntısı, kapı/ocak kontrolü, sayı sayma ve dini/cinsel saplantılardır.

Tedavi Yöntemleri ve Uzman Önerileri

Bu hastalıkların kesin nedeni tam olarak bilinmese de tedavisi mümkündür. Psikoterapi ve ilaç tedavisi süreçte oldukça yararlı sonuçlar vermektedir. İyileşme sürecini desteklemek için şu öneriler dikkate alınmalıdır:

Önemli Not: Panik atağı sırasında acil servislere başvurmak yerine, bu durumla başa çıkmayı öğrenmek hastalığın seyri açısından daha kritiktir. Kendinize veya çevrenize zarar verme düşünceleri yoğunlaştığında mutlaka hekiminize veya bir psikiyatri merkezine danışın.

YALNIZ OLMADIĞINIZI UNUTMAYIN!