ANAL FİSSÜR (MAKATTA ÇATLAK) NEDİR?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?
Anal fissür, anüs kanalının girişindeki deride meydana gelen küçük çatlak veya yırtıklardır. Genellikle kabızlık kaynaklı sert ve zorlu dışkılama sonucunda oluşur. Özellikle bebeklerde ve yeni doğum yapmış kadınlarda sıkça rastlanan bu durum, şiddetli ağrı ve kanama ile karakterizedir.
Birçok hasta, yaşadığı bu şikayetleri basur (hemoroid) ile karıştırarak doktora başvurur. Ancak basurda ağrı ve kanama genellikle hastalığın ileri evrelerinde görülürken, anal fissürde bu semptomlar aniden ortaya çıkar. Erken evredeki çatlakların çoğu, dışkılama düzeni sağlandığında 3-4 haftada iyileşebilir; fakat 6 haftayı geçen vakalar kronik anal fissür olarak kabul edilir ve genellikle cerrahi müdahale gerektirir.
Anal Fissür Neden Olur?
Makat bölgesinde çatlak oluşumuna zemin hazırlayan temel faktörler şunlardır:
- Kabızlık ve aşırı ıkınma ile zorlu dışkılama
- Sürekli devam eden ishal durumları
- Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıkları
- Anal seks
Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?
Hastaların yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen başlıca belirtiler şunlardır:
- Dışkılama sırasında veya hemen sonrasında hissedilen keskin ağrı
- Dışkı üzerinde veya tuvalet kağıdında görülen parlak kırmızı kanama
- Anüs çevresinde kaşıntı ve genel rahatsızlık hissi
- Makat bölgesinde gözle görülebilen çatlak yapısı
- Kronikleşmiş vakalarda (3-4 aydan uzun süreli) çatlağın ucunda oluşan küçük et beni benzeri kabartılar
Ameliyatsız Anal Fissür Tedavisi ve Tavsiyeler
Anal fissürlerin büyük bir kısmı, dışkılama düzeni optimize edildiğinde cerrahiye gerek kalmadan iyileşebilir. Bu süreçte uygulanabilecek yöntemler şunlardır:
| Yöntem | Uygulama ve Etkisi |
|---|---|
| Beslenme Düzeni | Sıvı tüketimi artırılmalı, bol lifli gıdalar ve kepek tüketilmelidir. |
| Sıcak Oturma Banyosu | Günde birkaç kez, 8-10 cm sıcak su dolu bir leğende 10-15 dakika oturulmalıdır. |
| İlaç Tedavisi | Yumuşak dışkılamayı sağlayan ilaçlar ve ağrı kesici kremler kullanılır. |
| Özel Merhemler | Nitrogliserin veya nifedipin içeren kremler kan akımını artırarak iyileşme sağlar. |
| Botoks Uygulaması | Bölgedeki kasları geçici olarak felç ederek spazmı çözer ve iyileşmeyi hızlandırır. |
Önemli Not: Sıcak oturma banyosunda suyun içine oturulması şarttır; duşta ayakta sıcak su tutmanın tedavi edici bir etkisi yoktur.
Makat Çatlağında Kısır Döngü ve Ameliyat İhtiyacı
Anal fissürün kronikleşmesi bir kısır döngü ile gerçekleşir. Ağrı duyan hasta tuvalete gitmeyi erteler, bu durum dışkının sertleşmesine yol açar. Sertleşen dışkı, dışkılama sırasında yarayı tekrar açarak ağrıyı artırır. Bu süreçte makatın iç büzücü kasındaki (internal sfinkter) basınç artar ve bölgedeki kan dolaşımı azalır. Ameliyat, işte bu yüksek basıncı ve gerilimi ortadan kaldırmak amacıyla uygulanır.
Anal Fissür Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Cerrahi işlem genellikle lokal anestezi veya belden uyuşturma (spinal anestezi) altında gerçekleştirilir; genel anesteziye ihtiyaç duyulmaz. İşlem süreci şu şekildedir:
- Hasta proktolojik pozisyonda yatırılır ve bölge detaylıca muayene edilir.
- Anüs kenarından yaklaşık 1 cm'lik küçük bir kesi yapılır.
- İç büzücü kas (internal sfinkter) izole edilerek kısmi bir gevşetme kesisi uygulanır.
- Varsa çatlak ucundaki kabartı (sentinal pili) temizlenir.
Ameliyatta çatlak bölgesi dikilmez; temel amaç spazmı çözmek ve dolaşımı düzeltmektir. Başarı oranı %95'in üzerindedir.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
Anal fissür ameliyatı günübirlik bir işlemdir; hastalar aynı gün taburcu edilir. İyileşme döneminde dikkat edilmesi gerekenler:
- Dışkı Kontrolü: Ameliyatta dış büzücü kaslara dokunulmadığı için dışkı kontrolü sorunu beklenmez.
- Sıcak Oturma Banyosu: İlk hafta günde 2-3 kez, sonrasında ise her dışkılama sonrası mutlaka uygulanmalıdır.
- İlaç Kullanımı: Doktorun reçete ettiği ağrı kesiciler ve dışkı yumuşatıcılar düzenli kullanılmalıdır.
Kanama genellikle bir hafta içinde kesilir, yaraların tamamen kapanması ise birkaç haftayı bulur.
Opr. Dr. İlhan Aydın
