Fistül nedir ? FİSTÜL AMELİYATI NASIL YAPILIR?
- Perianal fistül, makat içindeki salgı bezlerinin enfeksiyonu sonucu oluşan apselerin kronikleşerek iç ve dış hat arasında bir iltihap kanalı meydana getirmesidir.
- Komplike fistüller, Crohn hastalığı veya tekrarlayan travmalar gibi nedenlerle oluşabilen, tedavi süreci zorlu ve dışkı kontrolü riski taşıyan karmaşık yapılardır.
- Tedavide fistülün yapısına göre doku yapıştırıcı, seton uygulaması veya cerrahi müdahale yöntemleri tercih edilerek iltihaplı kanalın kapatılması amaçlanır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Perianal Fistül Nedir ve Nasıl Oluşur?
Perianal fistül, anüs girişinin yaklaşık 2-3 cm içerisinde bulunan salgı bezlerinin enfeksiyonu sonucunda gelişen bir rahatsızlıktır. Bu enfeksiyon, makat kanalı çevresinde apse adı verilen irin dolu odacıkların oluşmasına yol açar. Oluşan bu apselerin küçük bir kısmı kendiliğinden boşalsa da, bu durum genellikle tam iyileşme sağlamaz.
Hastaların büyük bir bölümü, makatta şiddetli ağrı şikayetiyle uzman hekime başvurur. Makat çevresindeki apselerin teşhisinde genellikle fiziksel muayene yeterli olmaktadır. Bu aşamada tek başına antibiyotik tedavisi çoğunlukla yetersiz kalmakta ve cerrahi müdahale ile apsenin akıtılması gerekmektedir.
Apse boşaltma işlemi sonrası hastaların yarısında tam iyileşme gözlemlenirken, diğer yarısında makatın iç kısmıyla dış çevresi arasında iltihap kanalı oluşur. Tıbbi literatürde bu kronikleşmiş kanala fistül adı verilmektedir.
Komplike Fistül Nedir? Riskleri ve Nedenleri
Komplike fistüller, hem nedenleri hem de tedavi süreçleri bakımından uzmanlık gerektiren zorlu iltihap kanallarıdır. Bu vakalar sadece basit bir enfeksiyondan ziyade, daha derin ve karmaşık süreçlerin sonucunda ortaya çıkabilir.
Komplike fistül oluşumuna zemin hazırlayan faktörler şunlardır:
- Üst üste yaşanan makat apseleri ve travmalar
- Crohn hastalığı
- Kanser vakaları veya radyasyon tedavisi
Bu tür fistüllerde iltihap kanalı derin, dallı veya kıvrımlı bir yapı sergileyebilir. Tedavi edilse dahi tekrarlama riski yüksektir. Ayrıca, dışkılama kontrolünden sorumlu kas yapılarına yakınlığı nedeniyle, müdahale sırasında gaz veya büyük abdest kaçırma gibi riskler söz konusu olabilir.
Perianal Fistül Tedavi Yöntemleri
Fistülün yapısına ve yayılımına göre farklı tedavi yaklaşımları tercih edilmektedir. Günümüzde uygulanan temel yöntemler şunlardır:
1. Doku Yapıştırıcı Uygulaması
Bu yöntem yalnızca basit ve kısa fistüllerde tercih edilen bir seçenektir. İşlem sırasında iltihap kanalı temizlenir ve içerisine özel bir doku yapıştırıcı enjekte edilerek kanalın kapanması sağlanır. Basit fistüllerde başarı oranı yaklaşık %50 civarındayken, komplike vakalarda kullanımı hakkında yeterli bilimsel veri bulunmamaktadır.
2. Seton Uygulaması
İltihap kanalının anüs çevresinden derine veya uzağa yayıldığı durumlarda seton yöntemi tercih edilir. Bu yöntemin temel amacı, dışkılama kontrolünü sağlayan kas yapılarını korumaktır. İşlem süreci şu şekilde ilerler:
- Kanal içerisinden erimeyen, kalın bir ip veya benzeri malzeme geçirilir.
- Bu malzeme dışarıda bir halka oluşturacak şekilde bağlanır.
- Seton halkası, birkaç haftada bir aşamalı olarak daraltılır.
- Kanal yavaşça kesilirken, arkada kalan dokuların onarılmasına imkan tanınır.
Perianal Fistül Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Anal fistüllerin kalıcı tedavisi için genellikle tek seçenek cerrahi müdahaledir. Ameliyat süreci ve hazırlık aşamaları belirli bir protokol çerçevesinde gerçekleştirilir.
| Aşama | Uygulama Detayları |
|---|---|
| Anestezi | Genellikle belden aşağısının uyuşturulduğu spinal anestezi tercih edilir. |
| Hazırlık | Ameliyattan bir gece önce ishal edici şurup ile bağırsak temizliği yapılır. |
| İşlem | Kanalın iç ve dış ağızları belirlenir, kılavuz tel yardımıyla üstü açılarak vadi formuna getirilir. |
| Teknik | Tıbbi olarak fistülotomi veya fistül trakt eksizyonu işlemleri uygulanır. |
| Taburcu | Hasta genellikle aynı gün veya bir gece yatış sonrası taburcu edilir. |
Ameliyat sonrasında makat kenarında birkaç santimetrelik bir yarık oluşur. Bu bölgenin iyileşme süreci uzman doktorun takibinde devam etmelidir.
Opr. Dr. İlhan Aydın
