Alzheimer hastalarına nasıl davranılmalı?

21 Eylül Dünya Alzheimer Günü ve Toplumsal Farkındalık

Her yıl 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü, bu hastalıkla ilgili toplumsal bilinci artırmak ve farkındalık oluşturmak amacıyla anılmaktadır. Bir demans (bunama) türü olan Alzheimer, sadece hastayı değil, bakım sürecinde büyük sorumluluklar üstlenen hasta yakınlarını da yakından ilgilendiren bir süreçtir. Tedavi ve bakım sürecinde, hasta yakınlarının sergileyeceği bilinçli yaklaşım kritik bir öneme sahiptir.

Alzheimer Hastalığının Bilişsel ve Davranışsal Etkileri

Alzheimer hastalığı, bireyde bellek, dikkat ve dil gibi temel bilişsel işlevlerin bozulmasına yol açar. Bu durum, kişinin hem kendisiyle hem de çevresiyle olan algısını zedeleyerek davranış bozuklukları için uygun bir zemin hazırlar. Bu süreçte hastalar şu zorluklarla karşılaşabilir:

• Yaşanan olayları akılda tutamama ve söylenenlere odaklanamama.
• Kendini ifade etme yetisinde azalma.
• Sosyal normlardan ve kurallardan uzaklaşma.
• Kendi davranışlarını değerlendirme ve denetleme yetisinin kaybı.

Alzheimer Hastalarıyla İletişim Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Alzheimer hastalarının yaşadığı dünyayı anlamak ve onlarla sağlıklı bir iletişim kurabilmek için hasta yakınlarının belirli prensipleri benimsemesi gerekir. İşte bu süreçte rehberlik edecek temel yaklaşımlar:

1. Empati Kurun ve Sabırlı Olun

Hastanıza yaklaşırken kendinizi onun yerine koymalısınız. "Ben bu durumda olsaydım nasıl bir ilgi beklerdim?" sorusunu sormak, sevgi ve sabırla yaklaşmanıza yardımcı olur. Hastanız isteklerinizi anlamakta güçlük çekebilir; bu durumda fiziksel zorlama yapmadan, farklı yöntemlerle kendinizi anlatmaya çalışmalısınız.

2. Tartışmaktan Kaçının ve Anlayış Gösterin

Alzheimer hastaları zaman ve mekan algısını yitirebilir. Örneğin, geçmiş bir yılda yaşadığını veya hayatta olmayan bir yakınının sağ olduğunu iddia edebilir. Bu durumda hastayı düzeltmeye çalışmak veya onunla tartışmak sonuçsuz kalacaktır. Kayıt zorluğu nedeniyle doğruları hatırlayamayacağı için bu tür diyaloglar sadece hastanın öfkelenmesine veya üzülmesine neden olur.

3. Konuşma Bütünlüğünü ve Akışını Korumayın

Hastanızla konuşurken zaman ve mekan kavramlarına takılmadan iletişimi sürdürün. Eğer geçmişten bugünmüş gibi bahsediyorsa, o dünyanın içine girerek sohbeti devam ettirin. Konu bütünlüğünü bozmamaya özen gösterin ve araya espriler katarak ortamı yumuşatın.

4. Hoşlanmadığı Faaliyetlere Zorlamayın

Toplumda yaygın olanın aksine, bulmaca çözmenin Alzheimer üzerinde ispatlanmış bir yararı veya mantıksal dayanağı yoktur. Hastayı saatlerce bulmaca çözmeye zorlamak yerine; müzik dinlemek veya ilgi çekici görseller izletmek gibi daha uyarıcı ve keyifli aktivitelere yönelmek çok daha faydalıdır.

5. İlaç Yönetimini Tamamen Üstlenin

Hafif veya orta evredeki hastalar ilaçlarını kendilerinin alabileceğini iddia edebilirler. Ancak unutkanlık ve dikkat azlığı nedeniyle bu durum oldukça sakıncalıdır. Bazı hastalar ilaçlarını aldıklarını söyleyip halı altına saklayabilir veya çöpe atabilirler. Bu nedenle ilaç takibi mutlaka bir yakını tarafından yapılmalıdır.

6. Hassas Konuları Yanında Konuşmayın

Alzheimer hastaları, hastalık sebebiyle normalden çok daha duygusal ve alıngan olabilirler. Gelecek planları yapılırken huzurevi ihtimali gibi konular asla hastanın yanında dile getirilmemelidir. Bu tür konuşmalar, hastanın kendisinden kurtulmak istendiğini veya ölümünün beklendiğini düşünmesine yol açabilir.