Akut romatizmal ateş nedir?

Akut Romatizmal Ateş Nedir?

Akut romatizmal ateş (eklem romatizması), halk arasında “beta” olarak adlandırılan, A grubu beta hemolitik streptokok bakterisinin neden olduğu boğaz iltihabından sonra ortaya çıkan sistemik bir hastalıktır. Bu hastalık; eklemler, kalp, beyin, cilt ve cilt altı dokularda çeşitli bozukluklara yol açabilir. Betaya bağlı boğaz iltihaplarının büyük bir kısmı tedavi ile iyileşirken, az bir kısmında iltihap başlangıcından 2 ila 4 hafta sonra akut romatizmal ateş gelişebilmektedir. Hangi hastada bu durumun gelişeceği ise tıbbi olarak henüz tam olarak öngörülememektedir.

Akut Romatizmal Ateşin Önemi ve Risk Grupları

Akut romatizmal ateş nadiren erişkinlerde ve 4 yaş altındaki çocuklarda görülse de, en sık 5 - 15 yaş arasındaki çocukları etkilemektedir. Hastalığın en sık karşılaşılan bulgusu, eklemlerde şişlik ve şiddetli ağrı ile karakterize olan eklem iltihabıdır (artrit).

Eklem bulguları genellikle kalıcı hasar bırakmadan geçse de, hastalığın en kritik yönü kalp üzerindeki etkileridir. Akut romatizmal ateşin kalp dokularında ve kapakçıklarında yol açtığı hasar kalp romatizması (romatizmal kardit) olarak tanımlanır. Bu durum zamanla kalıcı hale gelerek romatizmal kalp hastalığına dönüşebilir. Bu hastalık, gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağı ve genç erişkinlik döneminde görülen en önemli kazanılmış kalp hastalığı nedenidir.

Akut Romatizmal Ateşten Korunma Yolları

Hastalıktan korunmanın temel yolu, A grubu beta hemolitik streptokok bakterisinin neden olduğu boğaz iltihabının doğru teşhis ve tedavi edilmesidir. Boğaz iltihabı sırasında görülen belirtiler şunlardır:

• Ani başlayan şiddetli boğaz ağrısı ve yüksek ateş.
• Burun akıntısı, hapşırma veya öksürük gibi belirtilerin genellikle eşlik etmemesi.

Çocuktaki boğaz iltihabının betaya bağlı olup olmadığını anlamak için mutlaka bir çocuk doktoruna başvurulmalı ve gerekirse boğaz kültürü yapılmalıdır. Erken teşhis ve uygun antibiyotik tedavisi, akut romatizmal ateş riskini büyük oranda ortadan kaldırır.

Tedavi ve Tekrarlama Riski

Akut romatizmal ateş tanısı konulduğunda, beta bakterisini vücuttan uzaklaştırmak için penisilin tedavisi uygulanır. İltihabı baskılamak amacıyla doktor kontrolünde aspirin veya kortikosteroid grubu ilaçlar kullanılır. Tedavi sürecinde hastanın durumuna göre yatak istirahati hayati önem taşır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler: Akut romatizmal ateş geçiren bir çocuğun, ileride karşılaşacağı yeni beta enfeksiyonlarında hastalığın tekrarlama riski oldukça yüksektir. Bu riski önlemek amacıyla uygulanan yöntemler şunlardır:

1. Depo Penisilin: 21 günde bir yapılan enjeksiyonlar ile koruma sağlanır.
2. Ağızdan Antibiyotik: Her gün iki doz şeklinde alınan ilaçlarla ataklar engellenir.
3. Uzun Süreli Takip: Koruyucu tedavinin süresi, kalp tutulumunun olup olmamasına göre uzman doktor tarafından belirlenir.

Romatizmal Kalp Hastaları İçin Kritik Uyarılar

Romatizmal kalp hastalığı nedeniyle kalp kapakçıkları hasar görmüş kişilerde, bakteriyel endokardit (enfektif endokardit) riski artmaktadır. Kalp kapakçıklarında iltihap gelişmesini önlemek için şu kurallara uyulmalıdır: