Aile İçi İletişim

İnsanlar arası iletişim, kişilerin birbirlerine bilinçli veya bilinçsiz olarak iletmek istedikleri duygu ve düşüncelerini aktardıkları kritik bir süreçtir. Bu sürecin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi, bireyin yaşamındaki genel mutluluğun temelini oluşturur. Çocukla kurulan iletişim ise doğumla birlikte, onu ilk kez kucağınıza aldığınız andan itibaren başlar.

Aile İçi İletişimin Çocuğun Gelişimi ve Okul Başarısı Üzerindeki Rolü

Bir çocuğun kendi ayakları üzerinde durabilmesi ve özgüven kazanması, doğrudan ailesiyle kurduğu iletişimin niteliğine bağlıdır. Aile içerisinde etkili bir iletişim ortamı sağlandığında, çocuğun buna paralel olarak okul başarısı da artış gösterir. Unutulmamalıdır ki eğitim ailede başlar ve her aile başarılı çocuklar yetiştirmeyi arzular.

Aileler, çocuklarına her türlü imkanı hazırlarken kimlik gelişimini de göz önünde bulundurmalıdır. Çocuğun içinde bulunduğu gelişim dönemlerini nasıl atlattığı, hayatta kazanacağı başarılar kadar kritiktir. Çocuklar, ailelerinin birer yansımasıdır ve kişilikleri, aile bireylerinin sergilediği davranışlarla şekillenir.

Kişilik Yapısının Şekillenmesi ve Bireye Saygı

Ailenin verdiği eğitim, çocuğun kişilik yapısının temel taşlarını oluşturur. Bu süreçte ailelerin çocuklarını ayrı birer birey olarak görmesi ve kişiliklerine saygı duyması gerekir. Sağlıklı bir kişilik gelişimi için iletişim kanallarının her zaman açık tutulması şarttır.

Etkin Dinleme: Çocukla İletişimin Temel Taşı

İletişim sisteminin en temel öğelerinden biri etkin dinlemedir. Batılı psikolog Publilus Syrus bu durumu, "Çocuğuna servet bırakmak isteyen anne-baba, ona iyi dinlemeyi öğretmelidir" sözüyle vurgular. Çocuğumuzu hangi yaşta olursa olsun dikkatle dinlemeli ve söylediklerini duymak istediğimiz mesajını net bir şekilde vermeliyiz.

Etkin dinleme sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurlar:

• Çocuğun sadece sözlerini değil; el, yüz, kol ve beden dilini de dikkate almak.
• Duyguları, bizimkilerden farklı olsa dahi kabul etmek ve bu duyguların geçici olduğuna inanmak.
• Sorunları olduğunda yanında olmak ancak çözümü kendisinin bulması için onu cesaretlendirmek.
• Diğer tüm insanlarla olduğu gibi çocuklarla da empati kurarak duygu ortaklığı sağlamak.

Dinlenilmenin Çocuk Üzerindeki Pozitif Etkileri

Etkin olarak dinlenen bir çocuk, duygularını ifade edebildiği için "anlaşıldım" duygusunu yaşar ve rahatlar. Bu durum, çocuğun benlik saygısının artmasını ve kendisini dinleyen kişiye karşı yakınlık hissetmesini sağlar. Evde değer gördüğünü hisseden bir çocuk, okulda derslere daha aktif katılırken, dinlenilmeyen çocuklarda içe kapanıklık ve sessizlik hakim olur.

Çocukla İletişimin Önündeki Engeller

Günümüzün yoğun temposunda birçok ebeveyn, çocuklarıyla köprü kurmak yerine farkında olmadan duvarlar örmektedir. İletişimi yüzeysel kılan ve gerçek paylaşımı engelleyen bazı hatalı tutumlar şunlardır:

• Emir vermek ve sürekli yönlendirmek.
• Uyarmak ve gözdağı vermek.
• Ahlak dersi vermek veya nutuk çekmek.
• Sürekli nasihat ve öğütlerde bulunmak.

Sürekli öğüt verilen çocuklar, problemleri kendi başlarına çözmeyi öğrenemezler ve aileye bağımlı bir kişilik geliştirirler. Bu nedenle, davranışlar üzerinde az etkisi olan öğütler yerine, bir arkadaş gibi konuşmayı denemek ve çocuğun kendi özüne uygun davranmasına ortam hazırlamak gerekir.

Sağlıklı İletişim İçin 13 Altın Kural

Çocuğunuzla aranızdaki bağı güçlendirmek ve onun ruh sağlığı yerinde bir birey olarak yetişmesini sağlamak için şu yöntemleri uygulayabilirsiniz:

1. Ona sık sık söz hakkı verin.
2. "Ne düşünüyorsun?", "Nasıl hissediyorsun?" gibi sorularla duygularını anlamaya çalışın.
3. Olumlu davranışlarını takdir edin.
4. Çocuğunuzu asla utandırmayın; utandırılan çocuk toplum içinde tepkisizleşir.
5. Hata yaptığınızda ondan özür dileyin.
6. Davranışlarınızda tutarlı olun (Örn: Kitap okumasını istiyorsanız siz de okuyun).
7. Yaşına uygun görevler vererek sorumluluk duygusunu geliştirin.
8. Başkalarıyla kıyaslamaktan kaçının; bu durum olumsuz motivasyon yaratır.
9. Ona sık sık sevdiğinizi söyleyin.
10. Değişik konularda sohbet edebileceğiniz ortamlar oluşturun.
11. Beklentilerinizi abartılı tutmayın.
12. Aşırı eleştirici ve yargılayıcı olmaktan kaçının.
13. Topluluk içerisinde söz alması için onu teşvik edin.