Yumurtalık (over) kistleri
- Yumurtalık kistleri çoğunlukla üreme çağındaki kadınlarda görülen, genellikle iyi huylu ve fonksiyonel karakterdeki oluşumlardır.
- Tanı sürecinde ultrasonografi ve kan tahlilleri kullanılırken; adet düzensizliği, kasık ağrısı ve şişkinlik gibi belirtiler kist varlığına işaret edebilir.
- Kistin 5 cm'den büyük olması, kötü huylu şüphesi taşıması veya torsiyon gibi acil durumların gelişmesi halinde laparoskopik veya açık cerrahi yöntemlerle müdahale edilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yumurtalık Kisti (Over Kisti) Nedir?
Yumurtalık kistleri (over kistleri), her yaş grubunda görülebilmekle birlikte çoğunlukla kadınların üreme çağlarında ortaya çıkan oluşumlardır. Bu kistlerin büyük bir kısmı fonksiyonel yapıdadır ve genellikle zararsızdır. Yumurtalıklar, işlevleri gereği her ay follikül adı verilen ve içinde yumurta hücresi barındıran küçük kistler geliştirir. Yaklaşık 2 cm çapa ulaşan bu yapılar, adet döneminin ortasında çatlayarak yumurtlama olayını gerçekleştirir; ancak bazı durumlarda bu kistler aşırı büyüyerek klinik bir tablo oluşturabilir.
Yumurtalık Kistlerinin Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Yumurtalık kistlerinin tanısı, genellikle rutin jinekolojik muayeneler esnasında tesadüfen konulmaktadır. Tanıyı doğrulamak ve kistin karakteristiğini belirlemek amacıyla vajinal veya karından ultrasonografi uygulamalarına başvurulur. Bu görüntüleme yöntemleri sayesinde kistin tipi ve kötü huylu (malign) olup olmadığı hakkında kritik bilgiler elde edilir.
Teşhis sürecinde nadiren de olsa bilgisayarlı tomografi (BT) ve MR gibi ileri görüntüleme tekniklerine ihtiyaç duyulabilir. Ayrıca kistin türünü netleştirmek için tümör belirteçleri olarak adlandırılan kan incelemeleri yapılır. Özellikle ailede yumurtalık kanseri öyküsü olanlarda veya menopoz sonrası gelişen kistlerde CA-125 seviyesi titizlikle incelenir. Gerekli görülen durumlarda kesin tanı için laparoskopi yöntemine de başvurulabilmektedir.
Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?
Birçok yumurtalık kisti herhangi bir belirti vermeden seyretse de, bazı durumlarda hastalar çeşitli şikayetlerle hekime başvurabilir. Sık karşılaşılan yumurtalık kisti belirtileri şunlardır:
- Adet düzensizliği, lekelenme veya adet görememe,
- Ağrılı adet görme ve ağrı şiddetinin zamanla artması,
- Kasıklarda ağrı ve karında dolgunluk/basınç hissi,
- Cinsel ilişki esnasında ağrı hissedilmesi,
- Büyük boyutlu kistlerde karında şişme veya ele kitle gelmesi,
- Göğüslerde dolgunluk, bulantı ve kusma,
- İdrar ve bağırsak şikayetleri,
- Kilo artışı ve tüylenmede artış,
- İnfertilite (kısırlık),
- Kist rüptürü (yırtılması) durumunda ani ve şiddetli keskin ağrı.
Yumurtalık Kisti Tipleri
Yumurtalık kistleri yapılarına ve oluşum nedenlerine göre farklı kategorilere ayrılmaktadır. En sık rastlanan tipler şunlardır:
- Fonksiyonel (İşlevsel) Kistler
- Folikül Kistleri
- Endometrioma (Çikolata Kisti)
- Dermoid Kist (Teratom)
- Kistadenom
Yumurtalık Kistleri Kanserleşir mi?
Yumurtalık kistlerinin yaklaşık %80-85'i iyi huyludur. Ancak ileri yaşlarda ortaya çıkan, çift taraflı (bilateral), katı (solid) bileşenleri olan ve hızlı büyüme eğilimi gösteren kistlerin kötü huylu olma ihtimali yüksektir. Karın içinde sıvı birikmesine (asit) neden olan veya kan tahlillerinde tümör markerlarını yükselten kistik oluşumlar cerrahi müdahale gerektirir.
Kanser şüphesi taşıyan durumlarda, ameliyatın hızlı doku tanısı (frozen section) imkanı bulunan bir merkezde ve deneyimli bir kadın hastalıkları uzmanı tarafından yapılması hayati önem taşır.
Yumurtalık Kistinin Torsiyonu (Boğulması) Nedir?
Kist torsiyonu, kistin kendi etrafında dönerek kan dolaşımının bozulması durumudur. Bu tablo dokuların canlılığını yitirmesine neden olur ve oldukça şiddetli bir ağrı ile karakterizedir. Özellikle büyük çaplı kistlerde ve dermoid kistlerde torsiyon riski daha yüksektir. Bu durumda acil cerrahi müdahale gerekir; ancak geç kalınan vakalarda yumurtalığın korunması mümkün olmayabilir ve organın alınması gerekebilir.
Yumurtalık Kistleri Ne Zaman Ameliyat Edilmelidir?
Cerrahi müdahale kararı verilirken belirli kriterler göz önünde bulundurulur. Aşağıdaki durumlarda ameliyat önerilmektedir:
- Kitlenin solid (katı) veya yarı katı (semisolid) yapıda olması,
- Menopoz sonrası veya ilk adet öncesi dönemde görülen kistler,
- 5 cm'den büyük olan ve takipte küçülmeyen (persiste eden) kistler,
- Kötü huylu olma riski taşıyan oluşumlar,
- Kistin hızlı büyüme göstermesi,
- Pelviste asit veya metastaz belirtilerinin varlığı,
- Torsiyon (boğulma) durumunun gelişmesi.
Yumurtalık Kistlerinde Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Cerrahi yöntemin seçimi; kistin boyutuna, ultrason görüntüsüne ve kötü huylu olma şüphesine göre belirlenir.
| Yöntem | Özellikleri | Avantajları |
|---|---|---|
| Laparoskopi | Göbek altından küçük kesilerle yapılan kapalı yöntemdir. | Daha az ağrı, kısa iyileşme süresi ve estetik sonuçlar. |
| Laparotomi | Büyük veya kötü huylu şüphesi olan kistler için yapılan açık ameliyattır. | Geniş görüş alanı ve kapsamlı müdahale imkanı. |
