What is peripheral arter disease?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Periferik Arter Hastalığı Nedir?
Periferik arter hastalığı, genellikle arteriyoskleroz (damar sertliği) sonucunda damarların daralması veya tıkanmasıyla karakterize bir durumdur. Bu tıkanıklıklar, damarın beslediği bölgeye yetersiz kan akışının gerçekleşmesine neden olur. Hastalık en sık bacak damarlarında görülmekle birlikte; şah damarı (karotis), kol damarları ve iç organ damarlarında da ortaya çıkabilmektedir.
Genellikle orta ve ileri yaş grubunda teşhis edilen bu hastalık, son yıllarda genç yaş grubundaki hastalarda da görülmeye başlanmıştır. İstatistiksel verilere göre periferik arter hastalığı, erkeklerde kadınlara oranla yaklaşık 5 kat daha fazla görülmektedir.
Periferik Damar Hastalığı Risk Faktörleri Nelerdir?
Periferik damar hastalığının risk faktörleri, genel ateroskleroz (damar sertliği) risk faktörleri ile büyük benzerlik göstermektedir. Bu riskler, değiştirilemeyen ve yaşam tarzı ile kontrol altına alınabilen faktörler olarak ikiye ayrılır:
- Değiştirilemeyen Riskler: Yaş, genetik faktörler, aile öyküsü ve erkek cinsiyeti.
- Değiştirilebilir Riskler: Sigara kullanımı, diyabet (şeker hastalığı), yüksek tansiyon, obezite, yüksek kötü kolesterol (LDL) ve yağ seviyeleri.
- Yaşam Tarzı Faktörleri: Hareketsizlik ve düzensiz yaşam alışkanlıkları.
Karotis Arter (Şah Damarı) Hastalığı ve Riskleri
Boynun her iki yanında bulunan karotis arterleri, beynin beslenmesi için kritik öneme sahiptir. Karotis arter hastalığı veya karotis stenozu, darlık oluşan bölgelerde kan pıhtılarının kolayca oluşabildiği ciddi bir durumdur. Bu bölgedeki plaklar veya pıhtılar koparak beyindeki daha küçük bir arteri tıkayabilir ve felç (inme) vakalarına yol açabilir.
Geçici iskemik atak veya inme belirtileri şunları içerebilir:
- Baş dönmesi veya dengesizlik hissi.
- Nedeni bilinmeyen ani ve şiddetli baş ağrısı.
- Bir veya her iki gözde ani görme sorunları.
- Yüzde, kollarda veya bacaklarda ani tek taraflı güçsüzlük veya uyuşma.
- Konuşma veya anlama güçlüğü.
Periferik Alt Ekstremite Damar Hastalığı Belirtileri
Bacak damarlarında hastalık geliştiğinde, dinlenme ile geçen ancak efor sarf edildiğinde artan bacak ağrısı en tipik belirtidir. Bu ağrı bazen uyluk ve kalça bölgelerine de yayılabilir. Hastalığın ilerlemesi durumunda bacak yaralarının geç iyileşmesi, bacakta ülser (yara) oluşumu ve hatta kangren meydana gelebilir.
Diğer klinik belirtiler ise şunlardır:
- Bacak kaslarında kademeli zayıflama.
- Bacaklarda ve ayaklarda üşüme veya soğukluk hissi.
- Ayaklarda renk değişikliği.
- Ayak tüylerinde dökülme ve tırnaklarda atrofik değişimler.
Periferik Damar Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?
Teşhis sürecinde ilk adım genellikle Doppler ultrasonografi yöntemidir; bu yöntem hastalığın durumu, boyutu ve etkilenen damarlar hakkında yaklaşık bulgular sağlar. Ciddi arteriyoskleroz saptanması durumunda, daha ileri tetkikler olan MR veya BT anjiyografi ve periferik anjiyografi yöntemlerine başvurulur.
| Tanı Yöntemi | İşlevi |
|---|---|
| Doppler Ultrasonografi | Hastalığın yaygınlığı hakkında ön bilgi sağlar. |
| MR / BT Anjiyografi | Damar yapısının detaylı görüntülenmesini sağlar. |
| Periferik Anjiyografi | Hem kesin tanı hem de tedavi imkanı sunar. |
Periferik Anjiyografi ve Anjiyoplasti İşlemleri
Periferik anjiyografi, görüntülenecek damarın özelliklerine uygun kateterler kullanılarak gerçekleştirilir. Floroskopik görüntüleme eşliğinde kateter aracılığıyla opak madde verilerek damar yapısı netleştirilir. Bu prosedür sayesinde hem kesin teşhis konulur hem de tedavi gerektiren durumlarda balon veya stent uygulamaları yapılabilir.
Periferik anjiyoplasti (damar genişletme) işlemi beyin, kol, bacak, aort, akciğer ve böbrek damarlarına uygulanabilmektedir. Daralmış veya tıkanmış arterler, balon ve stentler yardımıyla yüksek başarı oranıyla genişletilir. Bu yöntem, cerrahi müdahaleye göre daha az riskli bir seçenek olup, cerrahi seçenek başarısızlık durumunda kullanılmak üzere korunur.
