VERTİGO

Vertigo ve Baş Dönmesi: Tanımı ve Temel Farklar

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissettiği gerçek bir rotasyonel hareket illüzyonudur. Genellikle iç kulak ve nörolojik hastalıklar sonucunda ortaya çıkan bu durum, tıp dilinde "dizziness" olarak adlandırılan sersemlik hissinden farklıdır. Gerçek vertigo vakalarına çoğunlukla şiddetli bulantı ve kusma eşlik eder.

Öte yandan, kişinin ayağının altından yerin kayması, dengesizlik, sarhoşvari his veya tekneden yeni inmiş gibi hissetmesi sersemlik hissi (dizziness) olarak tanımlanır. Bu tür dengesizlik hisleri genellikle dahili veya nörolojik kaynaklı sorunlardan gelişmektedir.

Vücut Dengesi Nasıl Sağlanır?

İnsan vücudunda denge, beş temel organ ve sistemin eş güdümlü çalışmasıyla korunur. Bu sistemler şunlardır:

• İç Kulak (Labirenter Sistem): Kişinin uzaydaki konfigürasyonunu; hareketin aşağı-yukarı ve ileri-geri gibi aksiyel/vertikal boyutlarını belirler.
• Gözler: Vücudun çevre ile olan oryantasyonunu sağlar.
• Basınç Reseptörleri: Eklem ve omurgada bulunur; vücudun hangi noktasının zemine temas ettiğini algılar.
• Boyun Reseptörleri: Vücudun hangi parçasının hareket ettiğini beyne iletir.
• Merkezi Sinir Sistemi: Diğer dört sistemden gelen verileri işleyerek dengeyi koordine eder.

Baş Dönmesi ve Dengesizliğe Neden Olan Hastalıklar

Baş dönmesi şikayetleri, kaynağına göre farklı kategorilerde değerlendirilir. En yaygın nedenler aşağıda maddelenmiştir:

1. Kulak Hastalıkları: Tüm gerçek vertigo vakalarının %70'ini oluşturur. Bu grupta; Meniere hastalığı, pozisyonel vertigo, akıntılı kronik kulak hastalıkları, işitme kaybı ile seyreden durumlar ve denge sinirini etkileyen viral enfeksiyonlar yer alır.
2. Travmalar: Kafatasında meydana gelen ve iç kulağı zedeleyen kırıklar; şiddetli pozisyonel vertigo, bulantı ve kusmaya yol açabilir. İyileşme süreci aylar sürebilir ve hastalar yıllar sonra bile şikayet edebilir.
3. Enfeksiyonlar: Şiddetli enfeksiyonlar kulak kaynaklı baş dönmelerini tetikleyebilir. Ayrıca beyin zarı iltihaplanmaları (menenjit vb.) bulantı ve kusma ile seyreden dengesizliğe neden olabilir.
4. Nörolojik Hastalıklar: Multiple Skleroz (MS), beyin damar hastalıkları, epilepsi ve beyin tümörleri bu gruptaki başlıca nedenlerdir.

Vertigo Tanı ve Tedavi Süreci

Baş dönmesi ve denge bozuklukları, multidisipliner bir yaklaşım gerektirebilir. Vertigo tedavisi, ilgili uzman hekim tarafından yapılan detaylı fiziksel muayene ve tetkikler sonucunda, altta yatan nedene göre kişiye özel olarak planlanmaktadır.