Varikosel nedir, tanısı ve tedavisi nasıldır?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Varikosel Nedir? Belirtileri ve Tedavi Süreçleri
Varikosel, testislerdeki kanı boşaltan toplar damarların (venlerin) genişleyerek varisleşmesi durumudur. Genellikle vücudun alt kısımlarında ve bacaklarda görülen varis oluşumu, testislerde sıvı basıncının artmasıyla ortaya çıkar. Yapılan araştırmalar, hiçbir şikayeti olmayan erkeklerin yaklaşık %10-15’inde klinik olarak belirti vermeyen varikosel saptandığını göstermektedir.
Normal şartlarda testisler, vücut ısısından yaklaşık 2 derece daha soğuk olan skrotum (torba) içerisinde korunur. Varikosel geliştiğinde, atardamarlar ile gelen 37 derecedeki kan, genişlemiş toplar damarlarda birikir. Bu durum testislerde ısı artışına yol açarak sperm üretimi ve kalitesinde azalmaya veya kronik ağrılara neden olabilir.
Varikosel ve Erkek İnfertilitesi (Kısırlık)
Varikosel varlığı, çocuk sahibi olma sürecinde önemli bir risk faktörüdür. Çocuk sahibi olup varikoseli bulunan bireyler olsa da, kısırlık sorunu yaşayan erkeklerin büyük bir çoğunluğunda bu hastalık tespit edilmektedir.
Erkek infertilitesi vakalarının en sık görülen ve en etkin şekilde tedavi edilebilen nedeni varikoseldir. İnfertil erkeklerin yaklaşık %30-40’ında varikosel saptanmaktadır.
Varikosel Neden Oluşur?
Sağlıklı testis venlerinde kanın geriye doğru basınç yapmasını önleyen özel kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar kanın tek yöne, yani kalbe doğru akmasını sağlar. Kapakçıkların işlevini yitirmesi veya zayıflaması sonucu damar içi basınç artar ve kan göllenmeye başlar. Bu süreç sonunda damarlar genişleyerek varisleşir.
- Sol Taraflı Varikosel: Anatomik yapı nedeniyle varikosel sıklıkla sol testiste görülür.
- Sağ Taraflı Varikosel: Nadiren sağ tarafta da ortaya çıkabilir.
- Sperm Kalitesi: Varikoselin spermi tam olarak nasıl bozduğu netleşmemiş olsa da, cerrahi müdahale sonrası sperm üretiminde belirgin düzelme gözlemlenir.
Varikosel Belirtileri ve Tanı Yöntemleri
Varikoselin en tipik belirtisi, testislerde hissedilen hafif dereceli, sürekli bir sancı veya ağırlık hissidir. Bu ağrı genellikle uzun süre ayakta kalındığında artar, yatar pozisyonda ise bir miktar azalır.
| Tanı Yöntemi | Açıklama |
|---|---|
| Fiziksel Muayene | Üroloji uzmanı tarafından genişlemiş damarların elle hissedilmesidir. |
| Ultrasonografi | Şüpheli veya hafif dereceli vakalarda kesin tanı için kullanılır. |
| Spermiogram (Meni Tahlili) | Sperm sayısı, hareketi ve yapısındaki bozulmaları incelemek için yapılır. |
Varikosel Ameliyatı ve İyileşme Süreci
Eğer varikosel saptanmış ve sperm üretiminde bozulma (sayı, hareket veya yapı bozukluğu) tespit edilmişse genellikle cerrahi müdahale önerilir. Ameliyat anestezi altında, alt karın bölgesinden yapılan küçük bir kesi ile gerçekleştirilir. Genişlemiş toplar damarlar, atardamar ve sperm kanalından titizlikle ayrılarak bağlanır.
Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Hasta genellikle aynı gün veya bir gece yatıştan sonra taburcu edilir.
- Sosyal aktivitelere dönüş süresi yaklaşık bir haftadır.
- Yeni sperm üretiminin tahlillere yansıması için en az 3 ay gereklidir.
- İlk spermiogram kontrolü genellikle 6. aydan önce yapılmaz.
Ameliyatın Başarı Oranı
Varikosel ameliyatı sonrası erkeklerin %80’inde sperm kalitesinde artış görülürken, bu hastaların yaklaşık yarısının eşlerinde doğal yolla gebelik oluşmaktadır. Ameliyat öncesi sperm sayısı 10-20 milyon/ml olan erkeklerde başarı oranı daha yüksektir. Varikosel ameliyatı, erkek kısırlığı tedavileri arasındaki en etkili yöntem olarak kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Varikosel Neden Tekrar Eder (Nüks)?
Varikoselin tekrar etmesinin temel nedeni cerrahi teknikle ilgilidir. Doğru bölgeden (2 nolu kesi bölgesi) yapılmayan ameliyatlarda kremasterik venler bağlanamazsa nüks riski oluşur. Ayrıca ameliyat sonrası ağır yük kaldırmak veya zorlu egzersizler yapmak tekrar etme riskini artırır.
Ağrı İçin Ameliyat Şart mı?
Eğer ağrı şiddetli değilse, testisleri destekleyen sıkı iç çamaşırları (suspansuar) ve basit ağrı kesiciler önerilir. Ancak ağrı kalıcı ve yaşam kalitesini bozacak düzeyde ise ameliyat gereklidir.
Tahliller Normal Çıkarsa Kontrol Gerekir mi?
Muayenede varikosel saptanmasına rağmen meni tahlili normalse, yılda bir kez spermiogram ile kontrol önerilir. Varikoselin ne zaman sperm kalitesini bozacağı öngörülemez. Ancak çocuk sahibi olunmuşsa ve şikayet yoksa ileri kontrollere gerek duyulmaz.
