VARİKOSEL KISIRLIĞI NASIL ETKİLER
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Varikosel Nedir? Belirtileri ve Genel Özellikleri
Varikosel, testisin venöz yapısında meydana gelen ve doğuştan gelen bir damarsal anomalidir. Bu durum, yaşın ilerlemesiyle birlikte gelişim göstererek sperm yapım bozukluğuna yol açabilmektedir. İlerlemiş vakalarda testis boyutlarında küçülme ve testosteron üretiminde aksamalar gözlemlenebilir. Bazı erkeklerde sperm kalitesindeki düşüşün yanı sıra, testis veya kasık bölgesinde belirgin bir ağrı şikayeti de oluşabilmektedir.
Genellikle sol testiste görülse de, varikosel her iki testiste de ortaya çıkabilir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 1992 verilerine göre, semen analizi yapılan erkekler üzerinde yapılan incelemelerde; sperm parametreleri bozuk olan erkeklerin %25'inde, normal parametrelere sahip olanların ise %12'sinde varikosel saptanmıştır. İnfertilite (kısırlık) şikayetiyle başvuran erkeklerin ise yaklaşık %35-40'ında bu klinik tabloya rastlanmaktadır.
Varikoselin Testis Fonksiyonları Üzerindeki Olumsuz Etkileri
Artmış damar yapısı ve buna bağlı gelişen kanlanma artışı, testis fonksiyonlarını üç temel mekanizma ile bozmaktadır:
- Isı artışına neden olarak sperm üretim ortamını olumsuz etkiler.
- Dokunun oksijenlenmesinde bozulmalara yol açar.
- Böbrek ve böbrek üstü bezlerinden gelen zararlı atıkların bölgede birikmesine neden olur.
Bu faktörler sonucunda üretilen spermlerin hareketliliği azalır, sayısal değerleri düşer ve yapısal bozukluklar (morfoloji) meydana gelir. Ayrıca, testosteron salınımından sorumlu olan Leydig hücrelerinin sayısı artsa bile, fonksiyonel olarak testosteron salınımında azalma görülür.
Varikosel Teşhisi ve Evreleme (Grade) Sistemi
Varikosel teşhisinde en kritik ve belirleyici yöntem fizik muayenedir. Teşhis, testise giden kord yapısının elle muayene edilmesiyle konulur. Muayene sırasında hastadan öksürmesi veya ıkınması istenerek karın içi basıncı artırılır; böylece genişlemiş damar yapısı tespit edilir. Klinik değerlendirmede varikosel üç evreye ayrılır:
| Evre (Grade) | Klinik Tanımlama |
|---|---|
| Grade 1 | Sadece ıkınma (Valsalva manevrası) yoluyla hissedilen varikosel. |
| Grade 2 | Ayakta muayenede ıkınmaya gerek kalmadan hissedilen varikosel. |
| Grade 3 | Dışarıdan bakıldığında damar yapısının gözle görülebildiği varikosel. |
Muayenede tam algılanamayan olgularda ayırıcı tanı için Doppler Ultrasonografi istenebilir. Ancak Amerikan Üroloji Derneği (2002), yalnızca ultrason ile saptanan (subklinik) varikoselin klinik bir anlam taşımadığını ve cerrahi müdahale gerektirmediğini belirtmiştir.
Varikosel Tedavisi ve Ameliyat Endikasyonları
Varikoselin temel tedavisi cerrahidir ve bu işleme varikoselektomi adı verilir. Erişkin erkeklerde tedavi kararı şu kriterlere göre verilir:
- Klinik olarak varikosel varlığının saptanması.
- Sperm parametrelerinde (sayı, hareket veya şekil) bozulma.
- Kadın faktörü olmaksızın 1 yıl boyunca doğal yolla gebelik oluşmaması.
- Bazı durumlarda şiddetli testiküler ağrı.
Adölesan (ergenlik) dönemindeki varikosellerde ise; etkilenen testisin diğerine oranla 2 mL veya daha fazla küçülmesi, kıvamında yumuşama olması veya Grade 3 varikosel varlığında operasyon önerilmektedir.
Cerrahi Yöntemler ve Mikroskobik Cerrahinin Avantajları
Varikosel tedavisinde klasik inguinal açık cerrahi, laparoskopik cerrahi ve radyolojik embolizasyon gibi yöntemler bulunsa da, günümüzde altın standart olarak kabul edilen yöntem subinguinal mikroskobik cerrahidir.
Neden Mikroskobik Cerrahi Tercih Edilmeli?
- Arter Korunması: Testisi besleyen damarların (arter) mikroskop altında net seçilmesi, zarar görmelerini engeller.
- Tam Bağlama: Genişlemiş venler (toplardamarlar) ve kord dışındaki venler net şekilde görülerek bağlanır.
- Düşük Nüks Riski: Operasyon sırasında gözden kaçabilecek ven ihtimali en aza indirilir.
- Yüksek Başarı: Komplikasyon oranı düşük, başarı şansı ise oldukça yüksektir.
Ameliyat Sonrası Sperm Kalitesi ve Gebelik Oranları
Varikoselektomi operasyonu sonrası erkeklerin yaklaşık %70'inde sperm sayısında, hareketliliğinde ve morfolojisinde iyileşme gözlenir. İyileşme oranı, ameliyat öncesindeki sperm kalitesiyle doğrudan ilişkilidir. Sperm üretimi döngüsü nedeniyle, ilk kontrol 3 ay sonra yapılmalıdır; ancak iyileşme süreci 12 aya kadar devam edebilir.
Gebelik oranları incelendiğinde, varikoselektomi yapılan gruplarda yapılmayanlara oranla 2 kat artış (%35'e karşı %15-20) saptanmıştır. Özellikle ameliyat öncesi sperm sayısı 5 milyon/mL üzerinde olan erkeklerde, operasyon sonrası gebelik ihtimali belirgin şekilde daha yüksektir.
Azoospermik Erkeklerde Varikosel Tedavisinin Rolü
Son yıllardaki çalışmalar, hiç spermi olmayan (azoospermi) bazı erkeklerde varikoselektomi sonrası sperm çıkışı olabileceğini göstermiştir. Bu fayda özellikle hipospermatogenez veya spermatid düzeyinde matürasyon duraklaması olan hastalarda görülmektedir. Ancak, erken evre matürasyon duraklaması veya germ hücre aplazisi olan olgularda operasyonun sperm çıkışı sağlamadığı bildirilmiştir.
