Üstün Zekalı Çocuklarda Öğrenme Güçlükleri Üzerine Bir Betimleme

İki Kere Farklı Olmak Nedir?

İki kere farklı olmak, en geniş tanımıyla üstün zekalı ve yetenekli bireylerin, bu üstünlüklerinin yanı sıra ikincil bir problem alanına sahip olmaları durumudur. Bu kavram, bir yandan özel eğitime ihtiyaç duyan dezavantajlı bir durumu, diğer yandan ise akranlarından çok daha ileri düzeydeki yetenekleri aynı potada eritir. Bu tezat yapı, aileler ve eğitimciler arasında genellikle ilk tepki olarak inkar duygusunun gelişmesine neden olur; çünkü bu durumun hem açıklanması hem de kabullenilmesi oldukça güçtür.

İki Kere Farklı Olma Durumunun Sınıflandırılması

Bu özel durum, bireyin yaşadığı ikincil problemin niteliğine göre iki ana grupta incelenmektedir:

1. Fiziksel Olarak İki Kere Farklı Olma: Görme, işitme veya bedensel engeli bulunan üstün yetenekli bireyleri kapsar.
2. Zihinsel Olarak İki Kere Farklı Olma: Özel öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), otizm ve Asperger sendromu gibi tanılara sahip üstün zekalı çocukları ifade eder.

Fiziksel Engelli Üstün Zekalı Çocuklar

Bazı çocuklar fiziksel engellerine rağmen, zihinsel işlevlerde akranlarının çok üzerinde bir performans sergileyebilirler. Bu çocukların potansiyellerini gerçekleştirebilmeleri için engellerine uygun farklılaştırılmış eğitim modelleri ile üstün yönlerini destekleyen bireyselleştirilmiş eğitim programlarına (BEP) ihtiyaçları vardır.

Maalesef eğitim süreçlerinde genellikle sadece fiziksel engellere odaklanılmakta, zihinsel potansiyel göz ardı edilmektedir. Sadece zayıf yönlerin geliştirilmeye çalışılması, çocuğun kuvvetli zihinsel becerilerinin körelmesine ve benlik algısının olumsuz etkilenmesine yol açar. Bu noktada öğretmenlerin ve ailelerin farkındalığının artırılması, gerekli yasal ve eğitimsel önlemlerin alınması kritik önem taşır.

Zihinsel Olarak İki Kere Farklı Olma ve Maskeleme Etkisi

Zihinsel olarak iki kere farklı olan çocuklar; üstün zekalarının yanında dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik ve öğrenme güçlüğü gibi sorunlarla mücadele ederler. Bu çocukların özellikle iletişim, hafıza ve sözel olmayan becerilerde sorun yaşadıkları görülmektedir.

Bu gruptaki çocukların tanılanması, fiziksel engelli olanlara göre çok daha zordur. Mevcut zihinsel sorunlar, çocuğun üstün zekalılık potansiyelini maskeler ve kuvvetli yönlerinin fark edilmesini engeller. Bu durum, çocuğun gerçek kapasitesinin altında değerlendirilmesine neden olur.

Üstün Zekalı Çocuklarda Öğrenme Güçlüğü

Öğrenme güçlüğü yaşayan üstün zekalı çocukların durumu, nöropsikolojik bir çerçevede ele alınmalıdır. Öğrenme güçlüğü, bireyin bilgiyi işleme, organize etme ve geri çağırma süreçlerinde sorun yaşamasıdır. Bu tanının konulabilmesi için şu kriterler bir arada değerlendirilir:

• Ortalamada veya ortalamanın üzerinde bir zihinsel kapasiteye sahip olmak.
• Temel psikolojik süreçlerde aksaklıklar yaşamak.
• Yazılı/sözel ifade, okuma becerileri veya matematiksel muhakeme gibi alanlarda potansiyel ile performans arasındaki farkın belirgin olması.
• Sorunların; zihinsel gerilik, çevresel veya ekonomik faktörlerden bağımsız olarak gelişmesi.

Öğrenme Güçlüğü Çeken Üstün Çocukların Karakteristik Özellikleri

Bu bireylerde görülen özellikler, karmaşık bir profil çizmektedir. Aşağıdaki tabloda bu çocukların sergilediği temel özellikler özetlenmiştir:

Sonuç olarak, öğrenme güçlüğüne sahip üstün öğrenciler, her iki durumun getirdiği karmaşık bir tablo sergilerler. Bu durum, öğretmenlerin gerekli önlemleri almasını ve doğru tanılama yapılmasını zorlaştıran en büyük engeldir.