TORTİKOLLİS
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bebeklerde Eğri Boyun (Tortikollis) Nedir?
Eğri boyun (tortikollis), boynun yana ve öne doğru hareketini sağlayan sternokleidomastoid (SKM) kasının kasılı kalmasıyla oluşan bir baş pozisyonu bozukluğudur. Bu durum, boynun kasılan kas tarafına doğru eğilmesi, çene ve yüzün ise karşı tarafa doğru dönmesiyle karakterize, belirgin bir görünüm ortaya çıkarır.
Tortikollisin Nedenleri Nelerdir?
Doğumsal muskuler tortikollis, çocukluk çağında görülen vakaların en sık nedenidir ve genellikle yenidoğan veya bebeklik döneminde teşhis edilir. Rahatsızlığın temel nedenleri ve türleri şunlardır:
- Kas Kaynaklı Nedenler: SKM kasındaki iyi huylu tümörler veya kas dokusundaki sertleşmeler.
- Duruş Bozuklukları: Postüre bağlı tortikolliste kasta kitle veya sertlik bulunmaz.
- İkincil Nedenler: Bazı nörolojik hastalıklar, görme ve işitme bozuklukları veya iç organ hastalıkları.
Doğumsal vakalarda en çok kabul gören görüş, gebelik ve doğum sırasında anne karnında sıkışma yaşanmasıdır. Olguların %30-60’ında zor doğum öyküsü bulunur. Doğum esnasında boyun damarlarının sıkışmasına bağlı gelişen kompartman sendromu, tablonun başlıca sebebidir.
Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri
Doğumsal tortikollis, yaklaşık her 250 doğumda bir (binde 3-4) görülmektedir. İstatistiksel verilere göre bu durum erkek çocuklarda ve boynun sağ tarafında daha sık gözlemlenir. Tedavi edilmediği takdirde zamanla kafada düzleşme ve yüzde asimetrik küçülme gibi kalıcı sorunlara yol açabilir.
Tortikollis Tanısı Nasıl Konur?
Tanı süreci, uzman bir hekim tarafından gerçekleştirilen dikkatli bir fizik muayene ile başlar. Muayene sırasında şu adımlar izlenir:
- Ayırıcı Tanı: Eğriliğe neden olabilecek nörolojik bozukluklar, omurga deformiteleri, görme ve işitme sorunları araştırılır.
- Fiziksel Kontrol: Baş ve boyun hareketleri incelenir; SKM kasında sertlik, kitle veya kısalma kontrol edilir.
- Görüntüleme: Tercih edilen yöntem ultrason (USG) incelemesidir. Bu yöntem anestezi gerektirmediği için bebekler için oldukça güvenli ve kolaydır.
Tortikollis Tedavi Yöntemleri
Tedavinin temel amacı, etkilenen kasın kısalmasını önlemek, başı doğru pozisyona getirmek ve kalıcı şekil bozukluklarını engellemektir. Tedavi sürecinde aile eğitimi en kritik basamaktır.
Günlük Yaşamda Pozisyonlama ve Taşıma
Bebeklerin günlük rutinlerinde yapılacak basit değişiklikler iyileşme sürecini destekler:
| Uygulama Alanı | Dikkat Edilmesi Gerekenler |
|---|---|
| Yatış Pozisyonu | Bebeğin normal tarafı duvara gelmeli, sesli uyaranlara boynunu çevirmesi sağlanmalıdır. |
| Çevresel Uyaranlar | Oyuncaklar ve televizyon gibi uyaranlar bebeğin dönmesi gereken tarafta olmalıdır. |
| Beslenme | Emzirme ve besleme işlemleri kısıtlı olan taraftan yapılmalıdır. |
| Taşıma | Bir el boyun altını desteklerken, diğer kol bacak arasından geçirilerek gövde desteklenmelidir. |
Egzersiz Programı
Tedavinin en önemli parçası, günde beş kez uygulanan 15 tekrarlı germe ve eklem hareket açıklığı egzersizleridir.
- Eklem Hareketleri: Boynun öne, arkaya, yana eğilme ve dönme hareketleri yavaşça yapılır.
- Germe Egzersizleri: Bir elle omuz desteklenirken diğer elle baş sağa/sola çevrilerek 10 saniye beklenir.
- Uyum Süreci: Egzersizler sırasında bebeğin karnı tok ve huzurlu olmalıdır. Şarkı veya tekerlemelerle süreç oyunlaştırılmalıdır.
Bu program en az 1 yıl boyunca düzenli kontrollerle sürdürülmelidir. Egzersizlerin yetersiz kaldığı veya geç kalındığı vakalarda, bir yaşından sonra cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
