Tiroid Bezinin Hastalıkları

Tiroid Bezi Nedir ve Görevleri Nelerdir?

Tiroid bezi, nefes borusunun sağ ve sol tarafında konumlanmış, yaklaşık 20x30 mm boyutlarında ve 15-20 gram ağırlığında olan hayati bir iç salgı organıdır. Bu organ, vücudun metabolik süreçlerini düzenleyen T3 (Triiyodotironin) ve T4 (Tiroksin) hormonlarını sentezlemekle görevlidir. Tiroid hormonlarının üretim aşamasında iyot elementi kritik bir rol oynar; T3 üç iyot elementi, T4 ise dört iyot elementi içerdiği için bu şekilde isimlendirilmiştir.

Sentezlenen T4 hormonu, kan dolaşımı aracılığıyla tüm vücuda dağılır ve hücre içerisine girmeden hemen önce T3 formuna dönüşerek metabolik faaliyetlerde aktif rol alır. Tiroid bezinin hormon üretim süreci, beyinde yer alan hipofiz bezinden salgılanan TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon) tarafından titizlikle kontrol edilmektedir.

Temel Tiroid Bezi Hastalıkları

Tiroid bezinde meydana gelen işlevsel veya yapısal bozukluklar farklı klinik tablolarla kendisini gösterir. Yaygın görülen tiroid hastalıkları şunlardır:

• Guatr: Tiroid bezinin normalden fazla büyümesi durumudur.
• Nodül: Tiroid dokusu içerisinde milimetrik boyutlardan santimetrelere ulaşabilen, normal dokudan farklı yapıdaki oluşumlardır.
• Tiroidit: Tiroid bezinin genellikle mikrobik olmayan nedenlerle gelişen iltihabi reaksiyonudur.
• Hipertiroidi: Tiroid bezinin normalden fazla çalışması durumudur.
• Hipotiroidi: Tiroid bezinin normalden az çalışması durumudur.

Tiroid Hastalığı Gelişme Riski Taşıyan Gruplar

Belirli faktörler ve yaşam koşulları, bireylerde tiroid hastalıklarının görülme olasılığını artırmaktadır. Risk altındaki gruplar aşağıda maddelenmiştir:

• İyot eksikliğinin yaygın olduğu bölgelerde ikamet edenler,
• Aile öyküsünde tiroid hastalığı bulunan bireyler,
• Tip 1 DM, Romatoid Artrit ve Pernisiyöz Anemi gibi otoimmün hastalığı olanlar,
• Gebelik sürecinde olanlar veya doğum sonrası dönemdeki kadınlar,
• Baş ve boyun bölgesine radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanmış kişiler,
• Lityum ve Amiodaron gibi iyot içerikli ilaç kullananlar,
• İnterferon gibi otoimmün reaksiyonları tetikleyebilecek ilaç tedavisi alanlar.

Tiroid Hastalıkları Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Tiroid hastalıklarının doğru teşhis edilmesi için modern tıpta çeşitli laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır.

1. Hormon Ölçümü

Venöz kan örneği üzerinden yapılan bu testler, saat 08:00 ile 17:00 arasında açlık veya tokluk fark etmeksizin gerçekleştirilebilir. Laboratuvar referans değerlerine göre;

• T3-T4 normal veya düşük, TSH yüksek ise tiroid bezi az çalışıyor (Hipotiroidi),
• T3-T4 normal veya yüksek, TSH düşük ise tiroid bezi fazla çalışıyor (Hipertiroidi) kabul edilir.

2. Otoantikor Ölçümü

Anti Tiroid Peroksidaz (AntiTPO) ve Anti Tiroglobulin (Anti Tg) seviyelerinin yüksekliği, vücudun kendi tiroid bezine karşı reaksiyon gösterdiğini, yani bir otoimmün hastalık varlığını işaret eder.

3. Tiroid Ultrasonografisi

Ses dalgalarının doku geçirgenliği hesaplanarak yapılan bu işlemde; tiroid bezinin boyutları, nodül varlığı, nodüllerin yapısı ve karakteristik özellikleri detaylıca değerlendirilir.

4. Tiroid Sintigrafisi

Vücuda radyoaktif madde verilerek uygulanan bu yöntem, maddenin tutulma oranına göre bezin aktivitesi hakkında bilgi sağlar. Ancak gebelik ve emzirme dönemlerinde uygulanması sakıncalıdır.

5. Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi

Ultrasonografi eşliğinde tespit edilen ve 1 cm üzerindeki tüm nodüllere uygulanması önerilir. Anestezi gerektirmeyen bu basit işlemde, ince bir iğne ile alınan az miktardaki sıvı patolojik incelemeye gönderilir. Sonucun yetersiz görülmesi durumunda işlem 3 ay içerisinde tekrarlanabilir.