Şeker hastalığı nedir? Nasıl teşhis edilir?
- Diyabet, insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu ortaya çıkan, kan şekeri yüksekliği ile karakterize kronik bir metabolizma hastalığıdır.
- Hastalık, bağışıklık sisteminin insülin hücrelerini tahrip ettiği Tip 1 ve hücrelerin insüline direnç gösterdiği Tip 2 olmak üzere iki ana türe ayrılır.
- Tedavi süreci Tip 1 diyabette ömür boyu insülin kullanımını gerektirirken, Tip 2 diyabette diyet, egzersiz, ilaç veya gerekli durumlarda cerrahi müdahaleyi kapsar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Diyabet (Şeker Hastalığı) Nedir?
Diyabet, tıp dilindeki adıyla diabetes mellitus, insülin hormonunun eksikliği veya vücutta etkisizliği sonucunda ortaya çıkan ve ömür boyu süren kronik bir metabolizma hastalığıdır. Kandaki şeker düzeyinin kontrol edilememesiyle karakterize olan bu durum, temel olarak iki ana tipte incelenmektedir.
Diyabet Türleri ve Nedenleri
Diyabetin oluşum mekanizması, hastalığın türüne göre farklılık gösterir. Bu noktada Tip 1 ve Tip 2 diyabet ayrımı, doğru tedavi planlaması için kritik öneme sahiptir.
Tip 1 Diyabet
Genetik yatkınlığı olan bireylerde, vücudun savunma sisteminin (bağışıklık sistemi) dış etkenlere karşı koruma sağlamak yerine, pankreasta insülin üreten hücreleri tahrip etmesiyle oluşur. Bu durumda vücut hiç insülin üretemez hale gelir.
Tip 2 Diyabet
Bu türde vücutta yeterli miktarda insülin hormonu bulunmasına rağmen, hücre düzeyinde insüline karşı bir direnç ve etkisizlik söz konusudur. En yaygın görülen diyabet formudur.
Şeker Hastalığı Tanı Kriterleri
Şeker hastalığının teşhisinde modern tıpta kabul görmüş belirli ölçüm parametreleri bulunmaktadır. Özellikle çok su içme, sık idrara çıkma ve aşırı yemek yeme şikayetleri olan bireylerde tanı için şu yöntemler kullanılır:
| Ölçüm Yöntemi | Değer Aralığı | Teşhis Durumu |
|---|---|---|
| Rastgele Kan Şekeri | >200 mg/dl | Şeker Hastalığı |
| 8 Saatlik Açlık Kan Şekeri | >126 mg/dl | Şeker Hastalığı |
| Açlık Kan Şekeri | 100-125 mg/dl | Şeker Yüklemesi Gerekebilir |
| HbA1C (3 Aylık Ortalama) | Değişken | Şeker Tanısı Konulabilir |
Diyabet Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Diyabet yönetimi, hastalığın tipine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Tedavideki temel amaç, kan şekeri seviyelerini normal sınırlarda tutarak komplikasyonları önlemektir.
- Tip 1 Diyabet Tedavisi: Bu hastaların vücudunda insülin üretimi olmadığı için yaşam boyu insülin kullanmaları zorunludur.
- Tip 2 Diyabet Tedavisi: İlk aşamada diyet, düzenli egzersiz ve ağızdan alınan ilaçlar (oral antidiyabetikler) tercih edilir.
- İnsülin Desteği: Tip 2 diyabetli hastalarda ağızdan alınan ilaçlar yetersiz kaldığında insülin tedavisine geçilebilir.
- Cerrahi Müdahale: Kilosu aşırı olan (obezite eşlik eden) şeker hastalarında, doktor onayıyla bazen cerrahi tedavi yöntemlerine başvurulabilmektedir.
Bu içerik Yard. Doç. Dr. Fevzi Balkan (Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı) tarafından sağlanan bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır.
