SOSYAL FOBİ VE TEDAVİSİ NASIL OLUR

Sosyal fobi, bireyin özellikle tanımadığı kişilerle iletişim kurarken eleştirilme, küçük düşme, aşağılanma veya alay edilme korkusu yaşamasıyla karakterize bir durumdur. Psikolog Elçin Akdeniz, sosyal anksiyete bozukluğu olarak da bilinen bu durumun merak edilen detaylarını, belirtilerini ve güncel tedavi yaklaşımlarını değerlendirdi.

Sosyal fobi, günlük hayatta sıkça rastlanan utangaçlık kavramıyla karıştırılmamalıdır. Bu rahatsızlığa sahip bireyler, başkaları tarafından değerlendirilme ihtimali olan ortamlardan, sıradan bir utangaca göre çok daha yoğun bir şekilde uzaklaşma eğilimi gösterirler.

Kaygılı olduklarının dışarıdan fark edilmesinden de ciddi endişe duyan bu kişiler, sosyal aktivitelerin yanı sıra çalışma hayatı ve okul süreçlerinde de kendilerini engellenmiş ve yetersiz hissedebilirler. Bu durum, bireyin potansiyelini gerçekleştirmesinin önündeki en büyük engellerden biri haline gelebilir.

Sosyal Fobinin Nedenleri Nelerdir ve Kimlerde Görülür?

Sosyal fobi genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Araştırmalar, bu durumun gençler ve kadınlar arasında daha yaygın olduğunu göstermektedir. Rahatsızlığın oluşumunda tek bir nedenden bahsetmek mümkün olmasa da temel faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Genetik Etmenler: Birinci derece akrabalarında sosyal fobi öyküsü olan bireylerde risk daha yüksektir.
• Biyolojik Faktörler: Beyindeki bazı kimyasalların (nörotransmitter) dengesindeki değişiklikler sosyal anksiyeteye zemin hazırlayabilir.
• Travmalar: Birçok ruhsal problemde olduğu gibi, geçmişte yaşanan travmatik deneyimler sosyal fobinin gelişiminde kritik bir yer tutar.

Sosyal Fobiye Teorik Yaklaşımlar

Psikolojik yaklaşımlar, sosyal fobinin gelişimini farklı mekanizmalarla açıklar. Bilişsel yaklaşıma göre; kaygının temelinde mantıksız ve taraflı düşünce kalıpları yer almaktadır. Davranışçı yaklaşım ise sosyal ortam ile kaygı arasında kurulan bir koşullanmaya odaklanır. Kişi, kendi pekiştireçlerini yaratarak kaygının devam etmesine neden olabilir; ayrıca davranışsal ketlenme de bu süreci tetikleyebilir.

Sosyal Fobi Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Sosyal fobinin en etkili tedavi yöntemi, ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte uygulandığı kombine yaklaşımlardır. Tedavi sürecinde hedeflenen temel amaç, kişinin zihnindeki abartılı düşüncelerle baş etmesini sağlamak ve sosyal işlevselliğini geri kazandırmaktır.

Sosyal anksiyete bozukluğunun hafif ve orta şiddette seyrettiği durumlarda özellikle bilişsel davranışçı terapi ve grup terapilerinin başarısı kanıtlanmıştır. Ancak ağır vakalarda veya eşlik eden farklı ruhsal hastalıkların varlığında, sürece mutlaka uzman kontrolünde ilaç desteği de dahil edilmelidir.