Soğuk Algınlığı!!

Soğuk Algınlığı Nedir ve Neden Olur?

Halk arasında yaygın olarak soğuk algınlığı veya üşütme olarak bilinen rahatsızlık, tıp literatüründe viral üst solunum yolu enfeksiyonu olarak tanımlanır. Sanılanın aksine bu hastalığın doğrudan üşümekle bir ilgisi yoktur; hastalık temel olarak kış ve bahar aylarında salgınlara yol açan virüslerden kaynaklanır. En sık karşılaşılan etkenler arasında Rhinovirus (%60), Respiratory syncytial virus, Coronavirus, Influenzae, Parainfluenzae ve Adenovirus yer almaktadır.

Soğuk Algınlığı ve Grip Arasındaki Farklar

Soğuk algınlığı ile grip sıklıkla birbirine karıştırılsa da, grip (influenza) daha ağır seyreden bir tablodur. Her iki hastalıkta da burun akıntısı, tıkanıklık, boğaz ağrısı ve öksürük ortak belirtilerdir. Ancak gribi ayıran temel farklar şunlardır:

Çocuklarda Soğuk Algınlığı Sıklığı

Sağlıklı çocukların tamamı belirli aralıklarla soğuk algınlığı geçirir. Özellikle 1-5 yaş arası sağlıklı çocuklar, yılda 8 kez bu hastalığa yakalanabilir. Bu vakaların az bir kısmında orta kulak iltihabı, sinüzit veya zatürre gibi komplikasyonlar gelişebilir. Sık tekrarlayan komplikasyonlar olmadığı sürece, çocuklarda altta yatan bir bağışıklık sistemi hastalığı aranmasına gerek duyulmaz.

Bulaşma Yolları ve Korunma Yöntemleri

Soğuk algınlığına neden olan virüsler, enfekte kişilerin salyasına temas edilmesiyle bulaşır. Ayrıca aksırma ve öksürme yoluyla virüslerin solunum yollarına ulaşması da mümkündür. Hastalıktan korunmada en etkili ve bilimsel yöntemler düzenli el yıkama ve gerekli durumlarda maske kullanımıdır.

Takviyelerin Tedavideki Rolü: C Vitamini, Ekinezya ve Çinko

Toplumda yaygın olan inanışın aksine, C vitamini kullanımı sağlıklı bireylerde soğuk algınlığı sıklığını azaltmamaktadır. Ancak yoğun fiziksel stres altındaki sporcular veya askerlerde koruyucu etkisi saptanmıştır. Tedavi edici olarak ise yüksek doz (8 gram) kullanımın hastalık süresini bir miktar kısalttığı görülse de, asit yapısı nedeniyle mideye zarar verebileceği unutulmamalıdır.

Ekinezya kullanımı üzerine yapılan araştırmalar, bazı preparatların hastalık riskini %58, süresini ise 1.4 gün azalttığını göstermektedir. Ancak bitkinin farklı kısımlarının kullanılması nedeniyle kesin bir yargıya varmak zordur. Çinko konusunda ise yapılan çalışmalar çelişkilidir; bazı analizler iyileşme süresini kısalttığını belirtirken, bazıları hiçbir yarar saptamamıştır.

İlaç Kullanımı ve Diğer Uygulamalar

Soğuk algınlığı tedavisinde kullanılan yöntemlerin etkinliği üzerine yapılan klinik çalışmalar şu sonuçları ortaya koymuştur:

• Antihistaminikler: Burun akıntısı ve aksırığı ikinci günden sonra sınırlı düzeyde azaltabilir, ancak genel tedavideki yararı kanıtlanmamıştır.
• Dekonjestanlar: Burun tıkanıklığını kısa süreli (3-10 saat) rahatlatabilir. Astım hastalarında solunum yollarını kurutabileceği için riskli olabilir.
• Su Buharı: Etkinliği tam olarak bilinmemekle birlikte, ev içindeki nem oranının %40’ın altında olmaması önerilir.

Antibiyotik Kullanımı Hakkında Gerçekler

Soğuk algınlığı viral bir enfeksiyon olduğu için antibiyotikler belirtileri azaltmaz ve sonradan gelişebilecek komplikasyonları önlemez. Doktorların bazen gereksiz antibiyotik reçete etme nedenleri arasında ebeveyn beklentisi, komplikasyon korkusu ve yanlış bilgilendirme yer alır. Oysa antibiyotik verilmeyen vakalarda bakteriyel enfeksiyon gelişme riskinin artmadığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Antibiyotik Tedavisi Gerektiren Durumlar

Üst solunum yolu enfeksiyonları içinde sadece belirli bakteriyel durumlar antibiyotik gerektirir:

1. Grup A streptokok (Beta mikrobu) kaynaklı boğaz iltihabı,
2. Orta kulak iltihabı,
3. Sinüzit,
4. Epiglottit,
5. Boğmaca.