Rota virus nedir?

Rotavirüs Nedir? Çocuklarda İshal ve Sıvı Kaybına Dikkat

Rotavirüs, dünya genelinde özellikle 5 yaş altı çocuklarda şiddetli ishal, kusma, ateş ve ciddi sıvı kaybına yol açan bulaşıcı bir virüstür. Küresel ölçekte her yıl yaklaşık 25 milyon çocuk bu virüs nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurmakta, 2 milyon çocuk hastaneye yatırılmakta ve maalesef 600 binden fazla çocuk hayatını kaybetmektedir. Bu veriler, hastalığın ciddiyetini ve erken teşhisin önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Rotavirüs Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Virüs vücuda alındıktan sonraki ilk 1-2 gün kuluçka dönemidir ve bu süreçte henüz belirti görülmese de çocuk enfeksiyonu yaymaya devam edebilir. Hastalığın seyri sırasında en sık karşılaşılan tipik belirtiler şunlardır:

• Kusma
• Şiddetli İshal
• Yüksek Ateş

Rotavirüs oldukça kolay bulaşabilen bir yapıya sahiptir. Virüsün birçok farklı tipi bulunduğu için bir çocuk bu hastalığı defalarca geçirebilir; ancak sonraki enfeksiyonlar genellikle ilk enfeksiyona kıyasla daha hafif seyretmektedir.

Rotavirüs Nasıl Bulaşır?

Virüsün temel bulaşma yolu gayta (dışkı) yoludur. Hasta bireyin dışkısında bol miktarda bulunan virüs, çevresel koşullara karşı oldukça dirençlidir. Bu durum; virüsün kirli eller, yiyecekler, içecekler ve oyuncak gibi ortak kullanım eşyaları vasıtasıyla kolayca yayılmasına neden olur. Çok az sayıda kayıt, virüsün solunum yoluyla da bulaşabileceğini gösterse de asıl yayılım yolu temas ve hijyen eksikliğidir.

Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Rotavirüs teşhisi, klinik belirtilerin yanı sıra hastadan alınan dışkı örneklerinin laboratuvar ortamında incelenmesiyle konulur. Bu incelemede rotavirüs antijeninin saptanması kesin tanı için yeterlidir.

Rotavirüs tedavisi için spesifik bir ilaç bulunmamaktadır. Tedavinin temel amacı, vücudun hastalık nedeniyle kaybettiği sıvıyı (su ve elektrolitleri) geri kazanmasını sağlamaktır. Hafif vakalarda ağızdan sıvı takviyesi yeterli olurken, ağır vakalarda hastaneye yatış yapılarak damardan sıvı verilmesi (serum tedavisi) gerekebilir.

Rotavirüs Hastalığından Korunma ve Aşılanma

El yıkama ve hijyen koşullarının iyileştirilmesi önemli olsa da bu önlemler rotavirüs görülme sıklığını anlamlı düzeyde azaltmamaktadır. Hastalıktan korunmanın en öncelikli ve etkin yolu aşılanmaktır.

Rotavirüs Aşılarının Amacı ve Çeşitleri

Aşılanmanın temel amacı, hastalığı tamamen engellemekten ziyade, hayati risk taşıyan ve hastaneye yatış gerektiren ilk ağır enfeksiyonun vücut tarafından aşı yardımıyla güvenli bir şekilde tanınmasını sağlamaktır. Ülkemizde ruhsatlandırılmış, ağız yoluyla uygulanan iki tip aşı bulunmaktadır:

Her iki aşının da güvenli ve etkili olduğu bilimsel çalışmalarla kanıtlanmıştır. Aşının bebek tarafından çıkarılması veya tükürülmesi durumunda dozun tekrarlanmasına gerek yoktur.

Kimler Aşılanamaz? (Kontrendikasyonlar)

Bazı özel durumlarda rotavirüs aşısının uygulanmaması veya ertelenmesi gerekebilir:

• Aşının bileşenlerine karşı aşırı duyarlılığı olanlar.
• İlk dozdan sonra ciddi alerjik reaksiyon gösterenler.
• Daha önce invajinasyon (bağırsak düğümlenmesi) öyküsü olanlar.
• Bağışıklık sistemi bozukluğu olanlar.
• Akut ateşli hastalık, ishal veya kusma şikayeti devam edenler (iyileşene kadar ertelenmelidir).

Özel Durumlar: Prematüre doğan bebekler (37 haftanın altı), en az 6 haftalık olduklarında ve klinik durumları stabilse aşılanabilirler. Ayrıca bağışıklık sistemi bozuk biriyle aynı evde yaşayanların aşılanmasında bir sakınca yoktur.

Diğer Aşılarla Birlikte Kullanım

Rotavirüs aşısı; karma aşılar, Hepatit B ve Konjuge Pnömokok aşıları ile aynı anda verilebilir. Ancak Oral Polio (Çocuk Felci) aşısı ile arasında 2 haftalık bir bekleme süresi önerilir; bu durumda önceliğin rotavirüs aşısına verilmesi tavsiye edilir. Mevcut aşılar civa veya thiomersal içermez ve güncel veriler ışığında invajinasyon ile bir ilişkisi saptanmamıştır.

Dr. Ertuğrul Güler