Çocuklarda boğaz enfeksiyonları

Akut Farenjit ve Boğaz Enfeksiyonları Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Üst solunum yolu enfeksiyonları, çocukların doktora götürülme nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Bu vakaların yaklaşık üçte birinde temel şikayet boğaz ağrısı olarak karşımıza çıkar. Boğaz enfeksiyonlarının doğru teşhis edilmesi, gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesi ve olası komplikasyonların engellenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Boğaz Enfeksiyonlarının Nedenleri Nelerdir?

Çoğu boğaz enfeksiyonunun temel nedeni viruslardır. Virüs kaynaklı enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilmezler. Bakteriyel kaynaklı enfeksiyonlarda ise en sık görülen etken A Grubu Beta Hemolitik Streptokok (AGBHS) bakterisidir. Bazı diğer bakteriler de enfeksiyona yol açabilse de klinik açıdan en önemli odak noktası AGBHS'dir.

A Grubu Beta Hemolitik Streptokok (Beta) Neden Önemlidir?

AGBHS enfeksiyonlarının ciddiye alınmasının en büyük sebebi, tedavi edilmediği takdirde yol açabileceği komplikasyonlardır. Bu bakteri; Akut Eklem Romatizması ve bir çeşit Nefrit (böbrek iltihabı) oluşumuna neden olabilir. Özellikle Akut Eklem Romatizması, ülkemizde kalp hastalıkları nedenleri arasında halen ilk sırada yer almaktadır.

Virüslerin Neden Olduğu Boğaz Enfeksiyonları Nasıl Anlaşılır?

Viral enfeksiyonlar genellikle daha yavaş bir başlangıç gösterir. Boğaz ağrısına sıklıkla nezle, öksürük ve göz iltihaplanması gibi belirtiler eşlik eder. Yaygın görülen viral tablolar şunlardır:

• Faringokonjonktival Ateş: Adenovirus kaynaklıdır; farenjite konjonktivit ve ateş eşlik eder.
• Herpanjina: Coxsackie virüsü nedeniyle boğazda 1-2 mm boyutunda ülserler ve ateş görülür.
• Herpesvirus (Uçuk Virüsü): Ağız, boğaz ve diş etlerinde kızarıklık ile yüksek ateş yapar.
• Öpücük Hastalığı (EBV): Bademciklerde büyüme, iltihap, boyun lenf bezlerinde şişme, karaciğer-dalak büyümesi ve cilt döküntüsü ile seyreder.

AGBHS (Beta) Enfeksiyonunun Belirtileri Nelerdir?

Bakteriyel enfeksiyonlar genellikle ani başlayan ateş ve şiddetli boğaz ağrısı ile kendini gösterir. Tanıyı destekleyen en önemli unsurlardan biri, bu belirtilere öksürük ve nezlenin eşlik etmemesidir. Yaygın bulgular şunlardır:

• Baş ve karın ağrısı,
• Kırmızı ve iltihaplı bademcikler,
• Boyun lenf bezlerinde büyüme ve gerginlik,
• Zımpara kağıdı hissi veren ince cilt döküntüleri,
• Dilde çilek görünümü.

Kızıl hastalığı, AGBHS'nin salgıladığı toksinler nedeniyle oluşur. Üç farklı tip toksin bulunduğu için bir kişi hayatı boyunca üç kez kızıl geçirebilir.

Boğaz Enfeksiyonunda Teşhis Nasıl Konulur?

Tecrübeli bir hekim bile sadece fiziksel muayene ile AGBHS teşhisi koymamalıdır. Kesin tanı için aşağıdaki yöntemler kullanılır:

Boğaz Enfeksiyonları Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi protokolü, enfeksiyonun kaynağına göre belirlenir. Boğaz kültüründe AGBHS saptanmadığı sürece antibiyotik kullanılmaz.

1. Viral Tedavi: Hastayı rahatlatmaya yönelik ağrı kesici ve ateş düşürücüler kullanılır.
2. Bakteriyel (AGBHS) Tedavi: Temel tedavi antibiyotiktir. İlk seçenek penisilin grubudur. Penisilin direnci görülmese de tedavi başarısızlığı %15-20 oranında olabilir.
3. Kullanım Süresi: Ağızdan alınan antibiyotiklerde süre tam 10 gün olmalıdır. Alternatif olarak tek doz depo penisilin iğnesi de yeterlidir.

Tedavi başlandıktan 24 saat sonra bulaştırıcılık sona erer ve çocuk okula veya kreşe dönebilir.

Taşıyıcılık Nedir ve Tedavi Gerekli midir?

Bazı çocuklarda hastalık belirtisi olmamasına rağmen boğaz kültüründe AGBHS üreyebilir; bu duruma taşıyıcılık denir. Taşıyıcılar genellikle hasta değildir ve enfeksiyonu bulaştırmazlar, bu nedenle tedavi edilmeleri gerekmez.

Ancak, çocukta ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi büyümesi gibi hastalık bulguları varsa, taşıyıcı olup olmadığına bakılmaksızın tedavi uygulanmalıdır. Gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek için, hiçbir belirti göstermeyen kişilerden rutin boğaz kültürü alınması önerilmez.

Saygılarımla, Dr. Ertuğrul Güler