PSİKOSOMATİK HASTALIKLAR

Psikosomatik Bozukluk Nedir? Ruh ve Beden Bütünlüğü

Psikosomatik bozukluk, temelinde ruhsal (zihinsel) kaynaklar barındıran bedensel rahatsızlıklara verilen genel bir isimdir. Etimolojik olarak incelendiğinde psiko ruhu, soma ise bedeni temsil eder. Psikosomatik yaklaşımın temel prensibi, zihin ve bedenin birbirinden ayrılamaz bir bütün olarak ele alınmasıdır.

Tıbbi muayeneler sonucunda fiziksel şikayetlerinizin kaynağı "stres" olarak tanımlanıyorsa, muhtemelen bir tür somatizasyon süreci yaşıyorsunuzdur. Somatizasyon, zihinsel bir problemin bedende somut bir rahatsızlığa dönüşmesidir. Zihin de tıpkı beden gibi acı çekebilir ve bu acı dayanılmaz bir boyuta ulaştığında durumu bedenselleştirerek dışa vurur.

Duyguların Bedensel İfadesi ve Somatizasyon

İfade edilemeyen her duygu ve içe atılan her problem, er ya da geç bir çıkış yolu arar. Bu süreçte zihin, duyguları dışa vurmak için kendine en uygun organı seçerek onu hasta edebilir. Beden, ruhun yaşadığı derin tecrübeleri bu yolla dile getirir. Unutulmamalıdır ki; hiçbir duygu sonsuza dek saklı kalmaz; duygular yaşanmak ve ifade edilmek ister.

Aslında çoğu zaman onarılacak bir hasardan ziyade, özümüzle bağlantı kurmaya ve fabrika ayarlarımıza dönmeye ihtiyaç duyarız. Bedenimiz, ruh halimizin desteğe ihtiyacı olduğunu şu yaygın söylemlerle bize fısıldar:

• "Göğsüm daralıyor"
• "Midem yanıyor"
• "Belim ağrıyor"
• "Başım çatlıyor"
• "Kalbim sıkışıyor"
• "Dizlerim acıyor"

Psikosomatik Bozuklukların Temel Sebepleri

Olumsuz duyguların uzun süre bastırılması veya aşırı yoğunlukta deneyimlenmesi psikosomatik rahatsızlıkların temelini oluşturur. Ruh halimizin beden sağlığımızı doğrudan etkilemesine neden olan başlıca faktörler şunlardır:

• Çaresizlik, ümitsizlik ve güvensizlik
• Öfke, kin, nefret ve kıskançlık duyguları
• Derin acı, üzüntü ve hayal kırıklıkları
• Korku ve kaygılar
• Bastırılmış ve çözümlenmemiş her türlü duygu
• Zihinsel olarak tamamlanmamış, bitirilmemiş işler
• Suçluluk duygusu, affedememe ve kabullenememe durumları

Psikolojik Faktörler ve Davranış Kalıpları

Sadece duygular değil, yaşam tarzı haline getirdiğimiz bazı davranış kalıpları da bedensel sağlığımızı tehdit eder. Özellikle kendimizi ifade edemediğimizde, güçlü görünmek adına duygularımızı bastırdığımızda veya "hayır" diyememeyi bir alışkanlık haline getirdiğimizde risk artar. Sınır koyamamak, sürekli endişe içinde yaşamak, her şeyi kontrol etmeye çalışmak ve kayıpları kabullenememek bedensel hastalıklara davetiye çıkarır.

En Sık Görülen Psikosomatik Rahatsızlıklar

Zihinsel süreçlerin tetiklediği ve fiziksel olarak kendini gösteren başlıca hastalıklar ve belirtiler şunlardır:

Kronik Stres ve Kanser Riski

Uzun süreli kırgınlık, suçluluk ve kabullenememe duygusu, kanserin asıl sebebi olmamakla birlikte bu hastalık için büyük bir risk faktörüdür. Bastırılmış duygular kronik strese yol açarak bağışıklık sistemini zayıflatır ve kanser hücrelerinin üremesine zemin hazırlar. Kanser hastalarının öyküleri incelendiğinde, yaşamlarında yoğun strese maruz kaldıkları ve olumsuz duygularını dışa vurmakta zorlandıkları sıkça görülmektedir.

Kaygı Bozuklukları ve Türleri

Kaygı, endişe ve korkularımız bedensel şikayetlerimizin en büyük tetikleyicileridir. Psikolojik literatürde bu durumlar farklı bozukluklar altında sınıflandırılır:

1. Yaygın Anksiyete Bozukluğu
2. Obsesif Kompulsif Bozukluklar (OKB)
3. Travmatik Stres Bozukluğu
4. Fobiler (Agorafobi, Klostrofobi vb.)
5. Sosyal Kaygı Bozukluğu
6. Panik Atak
7. Seçici Konuşmazlık Bozukluğu
8. Ayrılma Kaygısı Bozukluğu
9. Bir Sağlık Sorununa Bağlı Kaygı Bozukluğu