Prostat Nedir? BPH nasıl tedavi edilir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Prostat Nedir ve Vücuttaki İşlevi Nelerdir?
Prostat, erkek üreme sisteminin bir parçası olan ve yardımcı üreme organı olarak görev yapan bir salgı bezidir. Yaklaşık bir kestane büyüklüğünde olan bu organ, mesanenin (idrar kesesi) hemen altında ve kalın bağırsağın son kısmının önünde konumlanır. Prostat, idrarı mesaneden penis ucuna taşıyan üretra kanalının başlangıçtaki 3 santimetrelik bölümünü çepeçevre sarar.
Bu bezin temel işlevi, orgazm sırasında sperm ile karışan özel bir sıvı salgılamaktır. Salgılanan bu sıvı, spermin taşınmasını kolaylaştırarak üreme fonksiyonuna destek olur.
Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) Nedir?
Benign Prostat Hiperplazisi (BPH), prostat bezinde meydana gelen iyi huylu büyüme durumunu ifade eder. Prostatın büyümesindeki en temel iki etken yaşlanma ve erkeklik hormonlarıdır. Her erkekte yaşın ilerlemesi ve hormonal değişimlerle birlikte prostat bezinde büyüme gözlemlenir.
İstatistiksel verilere göre BPH görülme sıklığı şu şekildedir:
- 50'li yaşlarda: %50 oranında görülür.
- 90'lı yaşlarda: Neredeyse %100 oranına ulaşır.
- 60 yaş üstü: Erkeklerin %65'inde üriner yakınmalar mevcuttur.
- 80 yaşına kadar: Her üç erkekten biri BPH nedeniyle cerrahi müdahaleye ihtiyaç duymaktadır.
Dünya genelinde prostat ameliyatı, katarakt operasyonundan sonra en sık uygulanan ikinci cerrahi işlemdir.
BPH Prostat Kanseri Riskini Artırır mı?
Bilimsel çalışmalar, BPH'nın prostat kanseri riskini artırmadığını göstermektedir. Ancak unutulmamalıdır ki, prostat kanseri de BPH ile benzer semptomlara yol açabilir. Bir hastada aynı anda hem iyi huylu büyüme hem de prostat kanseri tespit edilebilir.
Erken teşhis için 50-70 yaş aralığındaki erkeklerin yıllık rutin kontrollerini yaptırması kritiktir. Aile öyküsü gibi risk faktörü taşıyan bireylerde ise kontroller 40 yaşından itibaren başlamalıdır. Bu kontroller; PSA tetkiki ve parmakla rektal muayeneyi kapsamaktadır.
BPH Belirtileri ve Şikayetleri
İyi huylu prostat büyümesi yaşayan hastalar, genellikle idrar yollarındaki tıkanıklığa bağlı olarak şu şikayetlerle hekime başvururlar:
- Gece sık idrara çıkma,
- İnce ve kesik kesik idrar yapma,
- Ikınarak idrar yapma ve idrarda çatallanma,
- İdrara başlamada zorlanma,
- İdrarda kanama görülmesi,
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi,
- İdrar kaçırma (yetişememe veya damlama şeklinde),
- Hiç idrar yapamama (akut retansiyon).
Tanı ve Teşhis Süreci
Teşhis aşamasında hekim, öncelikle şikayetlerin şiddetini ve bu durumun prostat büyümesine bağlı bir tıkanıklıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirir. Prostat kanseri tarama testleri ile ayırıcı tanı yapılır. Kesin tanı için kullanılan başlıca tetkikler şunlardır:
- İdrar Tahlili ve Kültürü: Enfeksiyon varlığını kontrol etmek için yapılır.
- Üroflowmetri (İdrar Akım Hızı): İdrar akış şiddetini ölçen çok önemli bir veridir.
- Post-Void Rezidü (PVR): İşeme sonrası mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesidir.
- Serum Kreatinin ve Üre: Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi sağlanır.
- Ultrasonografi: Böbrek, mesane ve prostat yapısı incelenir.
- Ürodinami (Basınç-Akım Çalışması): Tıkanıklığı göstermede en doğru yöntem olarak kabul edilen ileri tetkiktir.
BPH Tedavi Yöntemleri
BPH tedavisi, hastanın şikayetlerine ve tıkanıklığın derecesine göre medikal (ilaç) veya cerrahi olarak iki ana grupta planlanır.
1. Medikal (İlaç) Tedavileri
| İlaç Grubu | Etki Mekanizması | Önemli Notlar |
|---|---|---|
| Alfa Redüktaz İnhibitörleri | Prostatı %30 oranında küçültebilir. | Etkisi geç başlar; PSA değerini %50 düşürür; iktidarsızlık yapabilir. |
| Alfa Reseptör Blokörleri | Prostat düz kaslarını gevşeterek yolu açar. | Etkisi hızlı başlar; küçük prostatlarda daha başarılıdır; katarakt ameliyatı öncesi kesilmelidir. |
2. Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Cerrahi müdahaleler, BPH tedavisinde en etkin yöntem olma özelliğini korumaktadır. Henüz hiçbir ilaç tedavisi, cerrahinin sağladığı uzun dönemli başarıya ulaşamamıştır.
- TUR-Prostatektomi (Kapalı Ameliyat): İdrar borusundan girilerek prostatın tıkanıklık yapan kısımlarının temizlenmesidir. Yüksek başarı oranı ve düşük komplikasyon riski nedeniyle "altın standart" kabul edilir.
- Plasmakinetik-TURP: Modern bir yöntemdir. Kullanılan yıkama sıvısı toksik olmadığı için uzun süreli ameliyatlarda güvenlidir. 150 gramın altındaki prostatlarda tercih edilir ve ereksiyon üzerinde olumsuz etkisi yoktur.
- Açık Prostat Ameliyatı: Günümüzde sadece çok büyük prostat vakalarında nadiren uygulanmaktadır.
