Parmak emme alışkanlığının olumsuz etkileri

Bebeklerde Parmak Emme Refleksi ve Gelişim Süreci

Yeni doğan bebeklerde parmak emme, henüz anne rahmindeyken öğrenilen ve doğuştan gelen en güçlü reflekslerden biridir. Bu emme fonksiyonu, yeni doğmuş çocuklarda oldukça kuvvetli bir şekilde gözlemlenir. Nitekim bazı bebeklerin parmaklarında veya bileklerinde görülen küçük kabarcıklar, bu güçlü emme refleksinin bir sonucudur.

Bebeklik döneminde parmak ve dil emme alışkanlıkları ilk 1,5 yıl boyunca tamamen normal kabul edilir. Bu davranışın genellikle 2 yaşın sonunda kendiliğinden kaybolması beklenir. Ancak alışkanlığın bu süreden sonra da devam etmesi, çocuklarda diş ve çene yapısı üzerinde kalıcı hasarlara yol açabilmektedir.

Parmak Emmenin Diş ve Çene Yapısına Zararları

Parmak veya emzik emme alışkanlığı uzun süre devam ederse, gelişmekte olan kas ve kemik yapıları üzerine sürekli bir basınç uygulanır. Bu basınç, dişlerin yer değiştirmesine neden olarak ciddi ortodontik sorunları beraberinde getirir.

Alışkanlığın devam etmesi durumunda ortaya çıkabilecek yapısal sorunlar şunlardır:

• Diş Eğrilikleri: Üst ön dişler öne doğru, alt ön dişler ise geriye doğru eğilir.
• Open Bite (Açık Kapanış): Alt ve üst ön dişler arasında bir açıklık meydana gelir.
• Yutkunma Bozuklukları: Oluşan açıklığa yutkunma anında dilin girmesiyle anomali daha da şiddetlenebilir.
• Üst Çene Darlığı: Alışkanlığın gece uykusunda da sürmesi durumunda, üst çenede V şeklinde bir çene kavsi (daralma) oluşabilir.

Özellikle 3,5 yaşından sonra devam eden parmak emme alışkanlığında, dişlerdeki ve çenedeki bozulmaların kalıcılık riski önemli ölçüde artmaktadır.

Parmak Emme Alışkanlığı Nasıl Bıraktırılır?

Bu alışkanlıkla mücadelede en sağlıklı yaklaşım, emme içgüdüsünün yoğun olduğu dönemde bebeği emzik ile tanıştırmaktır. Emzik kullanımı, parmak emme alışkanlığına kıyasla çok daha kolay bir şekilde bıraktırılabilir. Süreci yönetirken ebeveynlerin sabırlı ve stratejik davranması kritik önem taşır.

Ebeveynler İçin Öneriler ve Yaklaşım Stratejileri

• Doğru Zamanlama ve Kararlılık: Bıraktırmak için uygun bir zaman seçilmeli ve süreçte kararlı olunmalıdır.
• Gönüllülük Esası: Çocuğun bu sürece dahil olması sağlanmalıdır. Baskı yapmak, çocuğun alışkanlığına daha sıkı tutunmasına yol açabilir.
• Pozitif Motivasyon: Çocuğun bırakma yönündeki her adımı övülmeli ve ödüllendirilmelidir.
• Sosyal Destek: Özellikle okul çağındaki çocuklarda bu durumun bir alay konusu haline gelmesine izin verilmemelidir.

Gece Emme Alışkanlığı ve İleri Yaş Telkinleri

Gün içindeki alışkanlık kontrol altına alındıktan sonra, genellikle daha zor olan gece emmesiyle mücadele edilmelidir. Bu aşamada ellerin ağza gitmesini engelleyecek eldiven giydirmek veya yara bandı yapıştırmak gibi hatırlatıcı yöntemler kullanılabilir.

Çocuk 4-5 yaşlarına geldiğinde, bu davranışın dışarıdan nasıl göründüğü ve anne-babasının neden parmak emmediği uygun bir dille anlatılmalıdır. Bu yaş grubundaki çocuklar yetişkinleri taklit etmeye meyilli oldukları için bu tür telkinler oldukça etkili olabilir. Süreç boyunca sert ve onur kırıcı yaklaşımlardan kesinlikle kaçınılmalıdır.

Ortodontik Müdahale ve Alışkanlık Kırıcı Apareyler

Tüm çabalara rağmen alışkanlık 6 yaşına (ana dişlerin sürmeye başladığı dönem) kadar devam ederse, mutlaka bir ortodontist muayenesi gereklidir. Bu dönemde oluşan olumsuz etkileri gidermek için alışkanlık kırıcı apareyler kullanılır.

Bu apareylerin bir ceza değil, sadece bir hatırlatıcı olduğu çocuğa net bir şekilde anlatılmalıdır. Eğer 12 yaşına kadar sorun çözülemezse, kapsamlı bir ortodontik tedavi ve braket uygulaması ile problemin çözülmesi mümkündür.