Ötekinin aynasında insan

Güven Duygusu: Bireyden Topluma Uzanan Temel İhtiyaç

Günümüz toplumunda güven duygusunu sarsan olaylar ve yaşanan travmalar, bireyleri her geçen gün birbirinden uzaklaştırmaktadır. Günlük yaşamın akışında, toplu taşımada veya işe giderken farkında olmadan göğsümüzde taşıdığımız bir kaygı ile hareket ediyoruz. Bizi çevremize, ailemize ve topluma yabancılaştıran bu güvensizlik probleminin kaynağını anlamak için öncelikle güven kavramının özüne inmek gerekmektedir.

Güven Duygusu Toplumu Nasıl Etkiliyor?

Güven duygusu, yemek yemek ve uyumak gibi hayatımızı devam ettirmemize yardımcı olan en temel gereksinimlerden biridir. Diğer insanlarla sağlıklı iletişim kurabilmek ve hayatı paylaşabilmek adına en büyük yardımcımız olan bu duygunun temelleri, çocukluk döneminde aile içerisinde atılır. Ailede kabul gören ve sorumluluk alan bir çocuk, toplum içerisinde hem kendisine hem de diğer bireylere güven duymayı öğrenir.

Öte yandan güvensizlik; içerisinde alınganlık, kıskançlık ve şüphe barındıran, iletişimi zedeleyici olumsuz bir duygu halidir. Güvenin temelleri gibi, güvensizliğin kökenleri de çocukluk yıllarına dayanmaktadır. Belirli bir kültüre veya inanca bağlı büyüyüp "ötekini" yadsıyan bir birey, metropolitan bir kentte sokağa çıktığında ciddi bir aidiyet ve özgürlük çatışması yaşayabilir.

Güven ve Güvensizlik Arasındaki Farklar

Aşırı Güven Duygusu ve Ötekileştirme Sorunu

Hayatın belirsiz doğasına rağmen geliştirilen aşırı güven duygusu, bireyin kendisini toplumdan soyutlamasına yol açan yanıltıcı bir durumdur. Bu gerçekçi olmayan tutum; başkalarını hor görme, beğenmeme ve kendi doğrularını dogmatik bir biçimde savunma gibi davranışları beraberinde getirir. Sonuç olarak, kendine benzemeyeni dışlama ve karalama eğilimi tüm benliği kaplayabilir.

Toplum genelinde güven duygusunun sarsılması, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ruhsal sorunları tetikleyici bir etkiye sahiptir. Bu süreçte bireylerde şu belirtiler gözlemlenebilir:

• Yoğun kaygı ve depresyon
• Travma sonrası stres belirtileri
• Sosyal içe çekilme veya saldırganlık
• Empati yeteneğinde azalma

İletişimde Etkin Dinlemenin Önemi

Toplumsal ilişkilerde en sık rastlanan sorunlardan biri, kişilerin karşısındakini gerçekten duymak yerine sadece kendi duymak istediklerini söylemesidir. Birçok birey, karşısındakinin ihtiyacı olmasa dahi kendi inançları doğrultusunda onu motive etmeye veya yönlendirmeye çalışır. Oysa sağlıklı bir iletişim için dinleme ve anlama becerilerinin sürekli geliştirilmesi şarttır.

Örneğin, aile içindeki huzursuzluklar nedeniyle her şeye "hayır" diyerek savunma mekanizması geliştiren bir kişi, arkadaşına da sürekli bu yöntemi empoze etmeye çalışabilir. Bu durum, karşısındakinin farklı olan kişilik yapısını ve ihtiyaçlarını görmezden gelerek iletişim yollarını tıkar. Kişi, yaşadığı duygunun kendi bakış açısıyla ilgili olduğunu fark ettiği an, yabancılık hissi de ortadan kalkmaya başlar.

Kutuplaşmanın Önüne Geçmek ve Farkındalık Kazanmak

Toplulukları birbirine yakınlaştıran temel süreç, bireyin hem kendi benliğini ortaya koyması hem de ortamdaki bilgi ve deneyimi özümsemesidir. Eğer farklılıklar bir bütünlük değil de bir düşmanlık hali olarak görülürse, birey kalabalıklar içinde yalnız kalmaya mahkumdur. İnsanoğlu, ancak bütüne bakabildiği ve kendisini dışarıdan görebilme farkındalığına ulaştığı ölçüde değer kazanır.

Kültürel kutuplaşmalar ve yabancılaşma ile mücadele etmek, bu konulara karşı hassasiyet geliştirmeyi gerektirir. Bir arada yaşayabilmenin anahtarı, bireyin kendi travmalarını ve aidiyetlerini sorguladıktan sonra "ötekini" koşulsuz kabul edebilmesidir. Bu içselleştirilmiş kabul süreci, güvenli bireylerden oluşan sağlıklı bir toplumun inşası için en değerli adımdır.