Neden ben degil de o? Benim neyim eksik?

Başkalarının Başarısı Karşısında Hissedilen Haset ve Eleştirel İç Ses

Bireylerin çevresindeki kişilerin elde ettiği başarıları ve yakaladıkları fırsatları duyduğunda, zihninde “Neden ben değil de o? Benim neyim eksik?” gibi soruların belirmesi oldukça yaygın bir durumdur. Başlangıçta hafif bir düşünce olarak beliren bu sorgulamalar, zamanla zihni tamamen kaplayabilir. Bu noktadan sonra karşı tarafın başarısı; şans, imkanlar, fırsatlar veya torpil gibi dışsal etkenlere bağlanmaya başlar. Başarı ile birlikte dengeli giden ilişkiler asimetrik bir hal alarak, muhatabın bir veya birkaç adım önde olduğu düşüncesini tetikler.

Haset ve Kıyaslamanın Psikolojik Maliyeti

Kişi, karşısındakini kendisinden “üstün” görmeye başladığında, var olan başarının olumlu duygular hissettirmesi imkansız hale gelir. Bu bakış açısı, ardı arkası kesilmeyen ve acı veren bir kıyaslama sürecini başlatır. Bu süreçte takdir veya gıpta etmek yerine; kendinizi suçlama, kendinize acıma ve haset duyguları ön plana çıkar. Haset, başkasının başarısının ve bu başarının getirdiği sonuçların yok olmasını isteme halidir ve iki temel açıdan büyük sorun teşkil eder.

Duygusal Renk Körlüğü ve Empati Kaybı

Başkalarının başarılarının acı vermesi, bireyde savunma mekanizması olarak “başkalarının başarılarını görmek istememe” durumunu geliştirir. Bu durum, başlangıçta naif bir korunma yöntemi gibi görünse de uzun vadede ciddi bir görme kaybına yol açabilir.

Duygusal renk körlüğü olarak tanımlanabilecek bu durumun sonuçları şunlardır:

• Başkalarının dünyayı sizinle aynı şekilde gördüğünü zannedersiniz.
• Size yönelik yapılan samimi takdir ve güzel sözlere inanmakta güçlük çekersiniz.
• Hem başkalarının başarısından mutlu olamaz hem de size gelen övgülerin hazzını yaşayamazsınız.

Kişi bu renk körlüğünü fark ettiğinde, başkalarının dünyayı farklı gördüğünü ve başarıya dair farklı perspektifleri olduğunu anlamaya başlar.

İnsani Bir Duygu Olarak Kıskançlığı Kabul Etmek

Başkalarının başarılarını kıskandığını kişinin kendine dahi itiraf etmesi oldukça güçtür. Ancak kıskançlık, tüm duygular gibi son derece insani bir duygudur. Zarif şair Cahit Zarifoğlu’nun “Bir kalbiniz vardır; onu hatırlayınız.” sözünde olduğu gibi, duygularınızın insani yanını görmek ve kabul etmek iyileşmenin ilk adımıdır. Kendinize yakıştıramadığınız duygularla karşılaştığınızda, bu durumun insani bir parça olduğunu anımsamak fayda sağlayacaktır.

Eleştirel İç Sesle Mücadele ve Çözüm Yolları

İçinde bulunduğunuz bu kısır döngüden çıkmak için belirli adımlar atılması gerekir. Süreci yönetmek ve eleştirel iç sesin etkisini kırmak için şu yöntemler izlenebilir:

İç Sesin Altındaki Temel İnançları Keşfetmek

“Neden ben değil de o?” sorusunun altında genellikle kendinizle ilgili inandığınız olumsuz ve işlevsiz inanışlar yatar. Bu inanışlar genellikle şunlardır:

1. Yetersizlik duygusu
2. Şanssız olduğuna dair inanç
3. Başarısızlık korkusu

Bu noktada amaç, eleştirel iç sesi tamamen susturmak değil; onu keşfetmek, tanımak ve öğrenmektir. Bu farkındalık, eleştirel sesinize müdahale etme fırsatı sunar. Kendinizi şefkatle dinleyebilmek, bu sürecin en kıymetli kazanımı olacaktır.