Nares ve Vazomotor Rinit

Rinit Nedir? Nazal Mukozanın İnflamasyonu

Rinit, nazal mukozanın inflamasyonu olarak tanımlanan ve bireyin yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir durumdur. Bu klinik tablo; nazal konjesyon (burun tıkanıklığı), rinore (burun akıntısı), hapşırma ve kaşıntı gibi semptomların bir veya daha fazlası ile karakterize edilir. Rinitlerin etiyolojisi incelenirken alerji, enfeksiyon ve diğer spesifik faktörler dışlandığında, geriye kalan en önemli grubu NARES ve vazomotor (idiyopatik) rinit oluşturmaktadır.

Vazomotor Rinit: Otonom Sinir Sistemi Dengesi

Vazomotor rinit, etiyolojisi tam olarak bilinmeyen ve otonom sinir sistemindeki dengesizliğe bağlı olarak gelişen bir nazal hiperreaktivite durumudur. En sık rastlanılan non-allerjik rinit türü olan bu durum, yıl boyu süren ödem, burun akıntısı ve geniz akıntısı ile seyreder. Bu rinit türünde, alerjik rinitin aksine göz şikayetleri görülmez.

Burun mukozasındaki tepkimeler şu mekanizmalarla gerçekleşir:

• Sempatik Sistem Uyarılması: Dekonjesyon sağlar; yani burun şişliğinin ve tıkanıklığının açılmasını tetikler.
• Parasempatik Sistem Uyarılması: Konjesyon ve seröz sekresyon (sulu akıntı) gelişimine neden olur; burun içi et yapıları şişer.

Bu mekanizma aslında burnun soğuk, kuru hava veya irritanlarla karşılaştığında verdiği fizyolojik bir reaksiyondur. Amacı; solunum havasını nemlendirmek, ısıtmak ve filtre ederek alveollere uygun düzeyde ulaştırmaktır.

Vazomotor Rinit Belirtileri ve Tetikleyiciler

Vazomotor rinit semptomları tipik olarak sabahları artış gösterir. Hastaların burun mukozası dış etkenlere karşı aşırı duyarlıdır. Semptomları alevlendiren temel faktörler şunlardır:

• Sigara dumanı ve kimyasal maddeler
• Parfümler ve keskin kötü kokular
• Ani sıcaklık değişiklikleri
• Hava kirliliği ve irritanlar

NARES: Eozinofilik Non-Allerjik Rinit Sendromu

NARES (Non-Allergic Rhinitis with Eosinophilia Syndrome), klinik seyri ve tedaviye verdiği yanıt açısından vazomotor rinitlerden ayrılır. NARES'i ayırt eden en temel özellik, nazal sekresyonda eozinofili (eozinofil hücre birikimi) saptanmasıdır.

Eozinofiller, içerdikleri sitotoksik mediatörler aracılığıyla inflamasyona katkıda bulunarak semptomların oluşmasında aktif rol alırlar. Bu hastalarda da ısı değişiklikleri, sigara dumanı ve kokulara karşı aşırı bir nazal hiperreaktivite mevcuttur. Reaksiyonun uygunsuz olduğu durumlarda bu hiperreaktivite; obstrüksiyon, rinore ve hapşırma gibi şiddetli semptomlara yol açar.

Diğer Nazal Hiperreaktivite Nedenleri

Nazal hiperreaktivite sadece NARES veya vazomotor rinit ile sınırlı değildir. Benzer semptomlara yol açan ve farklı sınıflamalarda yer alan diğer rinit türleri şunlardır:

Sonuç olarak, enfeksiyöz ve alerjik olmayan rinitlerin sınıflandırılması zamanla değişmiş olsa da, bu tabloların temelinde yatan ortak mekanizma nazal mukozanın aşırı duyarlılığıdır.