Merkel hücreli deri kanseri ( nöroendokrin deri kanseri) : nadir rastlanan bir deri kanseri türü.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Merkel Hücreli Deri Kanseri Nedir?
Merkel hücreli deri kanseri (MHDK); derinin nadir görülen, hızlı büyüme eğilimi gösteren ve oldukça agresif seyreden bir nöroendokrin tümörüdür. İlk kez 1972 yılında “derinin trabeküler karsinomu” olarak tanımlanan bu hastalık, günümüzde epidermisin bazal tabakasında yer alan ve dokunma reseptörü olarak görev yapan Merkel hücrelerinden köken almaktadır.
Bu kanser türü genellikle 65 yaş üzerindeki bireylerde teşhis edilse de, çocukluk çağından ileri yaşlara kadar her dönemde görülebilmektedir. Cinsiyetler arasında görülme sıklığı açısından belirgin bir fark bulunmamaktadır. MHDK, tipik olarak güneş ışığına yoğun maruz kalan baş-boyun bölgesi, kollar ve bacaklar gibi ekstremitelerde ortaya çıkar.
MHDK Belirtileri ve Klinik Görünümü
Merkel hücreli deri kanseri, vakaların %50’sinden fazlasında baş-boyun bölgesinde yerleşse de vücudun herhangi bir yerinde de görülebilir. Klinik olarak genellikle ağrısız ve hızlı büyüyen bir yapıdadır. Tipik bir görüntü vermemekle birlikte, şu formlarda karşımıza çıkabilir:
- Deriden kabarık, kubbe benzeri nodüller,
- Sertleşme gösteren plaklar,
- Kırmızı-menekşe veya koyu erguvani renkte lezyonlar,
- Bazen saplı deri lezyonları.
Çoğu hastada ilk başvuru anında tümör çapı genellikle 2 cm’nin altındadır ve lezyonlar genellikle tekil (soliter) yapıdadır.
Tanı ve Teşhis Süreçleri
Kesin tanı, derideki lezyonun tamamının çıkarılması (total eksizyon/eksizyonel biyopsi) ve patolojik inceleme ile konur. MHDK; lenfoma, küçük hücreli karsinom ve malign melanom gibi diğer kanser türleri ile karışabildiği için sıklıkla immünohistokimyasal inceleme yapılması zorunludur.
Muayene sırasında lenf bezlerinde büyüme tespit edilirse, ince iğne veya tru-cut biyopsi ile doku örneği alınır. Tanı kesinleştikten sonra, hastalığın yayılımını (uzak metastaz) belirlemek amacıyla FDG-PET SCAN veya DOTA-PET SCAN gibi ileri görüntüleme yöntemleri kullanılarak tedavi planlanır.
Merkel Hücreli Deri Kanseri Evrelemesi
Hastalığın yaygınlığını tanımlamak için kullanılan evreleme sistemi şu şekildedir:
| Evre | Klinik Durum | Tümör Çapı ve Metastaz |
|---|---|---|
| Evre I | Erken Evre | Tümör < 2 cm; lenf bezi ve uzak metastaz yok. |
| Evre II | Lokal İleri | Tümör ≥ 2 cm; lenf bezi ve uzak metastaz yok. |
| Evre III | Bölgesel Yayılım | Tümör çapı fark etmeksizin lenf bezi metastazı var. |
| Evre IV | Metastatik | Tümör çapı ne olursa olsun uzak organ metastazı var. |
Tedavi Yöntemleri
MHDK tedavisinde temel yaklaşım, hastalığın evresine göre belirlenmekle birlikte asıl tedavi cerrahidir. Seçilmiş Evre IV vakaları dışındaki tüm hastalarda cerrahi müdahale önceliklidir.
Cerrahi Tedavi
Erken evre (Evre I ve II) hastalarda, primer lezyonun geniş bir sınırla çıkarılması ve sentinel (bekçi) lenf nodu biyopsisi uygulanır. Lenf bezinde metastaz saptanmayan hastalarda 5 yıllık sağ kalım oranı %97 civarındadır. Eğer metastaz saptanırsa, ilgili bölgedeki lenf bezlerinin temizlenmesi (diseksiyon) gerekir.
Radyoterapi
Radyoterapi, lokal kontrolün sağlanmasında önemli bir rol oynar. Seçilmiş vakalarda lenf bölgelerine veya uzak metastazı olan hastalarda ilgili bölgelere ışın tedavisi uygulanarak hastalığın kontrol altına alınması hedeflenir.
Kemoterapi
Sistemik tedavi için standart bir şema olmamakla birlikte, genellikle küçük hücreli akciğer kanserinde kullanılan kombinasyonlar tercih edilir. Evre I ve II'de adjuvan kemoterapi genellikle önerilmezken, Evre IV hastalıkta sistemik kemoterapi endikedir.
Takip ve Uzman Görüşü
Merkel hücreli deri kanseri tanısı alan hastalar, mutlaka bir deri onkolojisi grubu tarafından multidisipliner bir yaklaşımla değerlendirilmelidir. Özellikle baş-boyun yerleşimi, 2 cm’den büyük tümör çapı ve yüksek mitoz oranı gibi risk faktörleri yakından izlenmelidir. Hastaların kendi kendine muayene konusunda eğitilmesi ve düzenli takip programlarına sadık kalması hayati önem taşımaktadır.
