Kronik kabızlık

Kronik Kabızlık Nedir? Tanımı ve Klinik Özellikleri

Tıbbi literatürde haftada 3’ten az bağırsak hareketi ve dışkılama durumu kabızlık olarak tanımlanmaktadır. Klinik pratikte kronik kabızlık, sıklıkla huzursuz bağırsak sendromu (IBS) ile karıştırılsa da, kronik idiopatik kabızlık olarak adlandırılan tablo IBS'den belirgin farklarla ayrılmaktadır.

Her iki durumda da kabızlık şikâyeti görülmesine rağmen, huzursuz bağırsak sendromu olan hastalarda karın ağrısı yakınması ön plandadır. IBS vakalarında son 6 ay içerisinde dışkılama alışkanlıklarında değişim, dışkıda mukus varlığı ve dışkı kıvamında değişkenlik (bazen cıvık, bazen katı) gözlemlenirken; kronik kabızlık hastalarında bu semptomlar genellikle bulunmaz.

Kronik İdiopatik Kabızlık Belirtileri

Nedeni tam olarak bilinmeyen kronik kabızlık vakalarında hastalar şu semptomları tarif ederler:

• Haftada 3’ten az bağırsak hareketi ve dışkılama.
• Minimal düzeyde karın ağrısı.
• Sert dışkı yapısı.
• Dışkıyı tahliye edebilmek için zaman zaman elle müdahale ihtiyacı.

Kronik Kabızlık Nedenleri Nelerdir?

Kronik kabızlığın ortaya çıkmasında beslenme alışkanlıklarından yaşam tarzına, ilaç kullanımından sistemik hastalıklara kadar pek çok faktör rol oynamaktadır. Başlıca nedenler şunlardır:

• Düşük lifli beslenme ve yetersiz sıvı alımı.
• Düşük kalorili beslenme veya az yemek yeme alışkanlığı.
• Hareketsiz yaşam şekli.
• Kronik ilaç kullanımı: Narkotik ağrı kesiciler, uyku ilaçları, bazı psikiyatrik ilaçlar, bazı tansiyon ilaçları ve yüksek miktarda kalsiyum takviyeleri.
• Sistemik ve Yapısal Sorunlar: Şeker hastalığı (diyabet), geçirilmiş karın içi operasyonlar ve kalın bağırsak tümörleri.

Kronik İdiopatik Kabızlık Sınıflandırması

Kronik idiopatik kabızlık vakalarının yaklaşık %35'i belirli alt gruplara ayrılmaktadır:

Kronik Kabızlıkta Tedavi Yaklaşımları

Tedavi sürecinde öncelikle hastanın ciddi bir alt hastalığa işaret eden alarm semptomları açısından değerlendirilmesi gerekir. Fizik muayene ve laboratuvar bulgularında şu belirtiler araştırılmalıdır:

• Bulantı, kusma ve giderek artan karın ağrısı.
• İştahsızlık, kilo kaybı ve halsizlik.
• Kanlı dışkılama veya siyah renkli dışkı.
• Testlerde kansızlık (anemi) ve inflamasyon belirteçlerinde bozulma.

Bu bulguların varlığında ileri tetkik aşamasına geçilerek altta yatan hastalık tespit edilmelidir. Alarm semptomu olmayan hastalarda ise yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi uygulanır.

Yaşam Tarzı ve Beslenme Düzenlemeleri

Tedavinin temelini beslenme ve hareket alışkanlıklarının düzenlenmesi oluşturur:

1. Lif Tüketimi: Günlük beslenmede 25-30 gr lif olacak şekilde besin önerileri yapılmalıdır.
2. Sıvı Alımı: Günde ortalama 1.5-2 litre sıvı tüketimi sağlanmalıdır.
3. Fiziksel Aktivite: Hareketsiz yaşam ilaçların etkisini azaltabilir; bu nedenle günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş mutlaka önerilmelidir.

Eğer bu önlemlerle iyileşme sağlanamazsa, yavaş sağ kolon geçişi veya rektal dissinerji düşünülmelidir. Rektal dissinerjide neden genellikle psikososyal sıkıntılar olduğu için tedaviye psikososyal destek ve meditasyon eklenmelidir.

İlaç Tedavisi Seçenekleri

American Gastroenterology Association (AGA) ve American College of Gastroenterology (ACG) tarafından önerilen tedavi yöntemleri şunlardır:

• Çözülebilir Lif Takviyeleri: Psyllium ve İnulin.
• Ozmotik Laksatifler: Polietilen glikol, magnezyum tuzları ve laktuloz (Şişkinlik ve gaz en büyük yan etkileridir).
• Peristaltizmi Uyarıcı Moleküller: Bisacodyl, picosülfat ve sinameki (Karın kramplarına neden olabilirler).
• Türkiye'de Bulunmayan İlaçlar: Prucalopride, tenapanor ve bağırsak içeriğini yumuşatan sekretegoglar (Linaclotide, plecanatide).