Kötüsüne Hazırlanma Hastalığına Kapılmadan Hayal Kurabilmek

Gelecek Kaygısı ve Peşin Üzüntü Psikolojisi

Üzülmekten korunmaya çalışmanın en sık başvurulan ancak en beyhude yöntemlerinden biri, sürekli en kötüsünü düşünerek kendimizi bu duruma hazırlamaya çalışmaktır. Seanslarda sıklıkla duyduğum "En kötüsünü düşüneyim ki sonra daha çok üzülmeyeyim" söylemi, aslında yaygın bir yanılgıdan ibarettir. Sanki olumsuz bir olay gerçekleşmeden önce üzülmek, o olay yaşandığında hissedilecek acıyı azaltabilirmiş gibi bir inanış hakimdir.

Birçok kişi, bugünden taksitle üzülerek kendisini gelecekteki üzüntüye alıştırdığını düşünür. Oysa gerçek şudur ki; üzüntünün önden peşin ödemesi ya da taksitlendirmesi olmaz. Duygular porsiyonlara bölünerek tüketilemez; ne kadar üzülmeniz gerekiyorsa, o an geldiğinde o kadar üzülürsünüz.

Üzüntüyü Ertelemek Yerine Katlamak

Değer verdiğiniz bir şeyi kaybetme ihtimaline karşı üzülmenizden daha doğal bir durum yoktur. Ancak üzülerek sonunda bağışıklık kazanacağını düşünenler, genellikle ertesi gün daha az üzülmediklerini fark ederler. Korkulan olay gerçekleştiğinde bir kez üzülmek yerine, her gün aynı senaryoyu kurup üzülmek, bu duyguyu azaltmaz; aksine üzüntüyü katlamaya yarar.

Hatta çoğu zaman, hiç gerçekleşmeyecek senaryolar için bugünden büyük bedeller ödenir. Bu durumun temelinde yatan asıl duygu çoğu zaman üzüntü değil, hayal kırıklığından kaçma çabasıdır. Ancak unutulmamalıdır ki hayal kırıklığı yaşama ihtimali, aynı zamanda bir ümidin ve çabanın varlığını gösterir.

Hayal Kurmanın ve Eylemin Gücü

Hayal kırıklığı yaşamamak adına hayal kurmaktan vazgeçmek, insanın yarınını elinden alır. Nobel ödüllü yazar Bernard Shaw'un dediği gibi: “Dilediğinizi düşler, düşlediğinizi amaçlar, amaçladığınızı yaratırsınız sonunda.” İyi bir yaşam sürmek; kırılmalardan ders almak, affetmek ve yeniden hayal kurabilmek demektir.

Pozitif düşüncenin tek başına dünyayı değiştirmeyeceği bir gerçektir; asıl olan bu düşünceyi eyleme dönüştürecek gücü bulmaktır. Gerçekçi temellere dayanan hayaller kurmak, bizi pasif bir bekleyişten kurtarıp aktif bir yaşamın içine çeker.

Kaygı ve Paralel Evrenler Senaryosu

Peşinen kötümser olmanın en büyük zararlarından biri, zihinde sürekli "kaygının paralel evrenlerini" yaratmaktır. Tüm kötü olasılıkları ve bunların devam senaryolarını aynı anda düşünmek, genellikle yaygın anksiyete bozukluğu ile ilişkilendirilir. Kişi, önlem almak amacıyla bu senaryoları kurar ancak zihin, aynı anda çalışan çok sayıda program nedeniyle kilitlenen bir bilgisayar gibi eyleme geçemez hale gelir.

Bu durumu, henüz vadesi gelmemiş bir krediyi topluca kapatmaya çalışmaya benzetebiliriz. Farklı gelecek senaryoları için aynı anda üzülmek, kimsenin sırtlayamayacağı kadar ağır bir yüktür. Oysa bizler aynı anda birden fazla yerde yaşayamayız ve bu senaryoların hepsi aynı anda gerçekleşmeyecektir.

Duyguları Yönetmek: "Olunca Üzüleceğim, Şimdi Değil"

Kaygı, insanoğlunu hayatta tutan ve önlem almasını sağlayan temel bir duygudur. Ancak bu kaygının geleceğimizi bugünden karartmasına izin vermemeliyiz. Gelecek henüz bize ait değildir ve gelmemiştir. Zihninizde bir korku filmi başladığında şu stratejileri uygulayabilirsiniz:

• Zihinsel Videoyu Durdurun: İlk kötü olasılık aklınıza geldiğinde o kanalı kapatın.
• Hayal Kanalına Geçin: Olumlu olasılıklara odaklanarak eyleme geçme enerjisi kazanın.
• Sınır Çizin: Kontrolünüzde olmayan durumlar için kendinize "Olunca söz üzüleceğim, ama şimdi değil" deyin.
• Duygunuza Güvenin: Üzüntü de mutluluk gibi gelir ve geçer. Gerçek üzüntüleri taşıma kapasiteniz, sandığınızdan çok daha yüksektir.

Unutmayın, duygularımızın ömrünü sadece düşüncelerimizle biz uzatırız. Üzüntüden korkmayın; o da hayatın bir parçasıdır. Ama onu zamanı geldiğinde yaşamak üzere serbest bırakın.

Hadi, şimdi hayal kuralım...