Kalça protezi hakkında 7 soru 7 cevap
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Total Kalça Protezi (TKP) Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Total Kalça Protezi (TKP), kalça eklemini etkileyen çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde etkinliği kanıtlanmış ve günümüzde sıkça tercih edilen cerrahi bir yöntemdir. Bu operasyonun temel amacı, kalça hareket kabiliyetini geri kazandırmak ve hastanın yaşam kalitesini düşüren şiddetli ağrıları ortadan kaldırmaktır. Türkiye'de her yıl artan sayıda hasta, bu modern cerrahi yaklaşımla sağlığına kavuşmaktadır.
Kalça Ekleminin Yapısı ve İşleyişi
Kalça eklemi, anatomik olarak top ve yuva mekanizmasıyla çalışan bir yapıdır. Bu sistemde uyluk kemiğinin başı "top" kısmını oluştururken, kalça kemiğinin ilgili bölümü ise "yuva" görevini üstlenir. Sağlıklı bir kalçada bu yüzeyler, hyalin kıkırdak adı verilen pürüzsüz bir dokuyla kaplıdır.
Kıkırdak dokusunun düzgün olması, topun yuva içerisinde sürtünmesiz bir şekilde kaymasını sağlar. Bu yapı sayesinde bacak şu yönlere hareket edebilir:
- İçe ve dışa rotasyon
- Öne ve arkaya hareket
- Dairesel dönüşler
Kalça Eklemi Hastalıkları ve Belirtileri
Kalça eklemini etkileyen dejeneratif osteoartrit (kireçlenme), kalça çıkığı ve romatoid artrit gibi hastalıklar eklem aralığının daralmasına neden olur. Bu daralma neticesinde hareket kısıtlılığı ve ağrı meydana gelir.
Hastalığın seyri ve belirtileri şu şekildedir:
- Ağrı Karakteri: İlk aşamada künt bir ağrı olarak başlar; genellikle kasık, kaba et ve dizin iç yüzünde hissedilir.
- İlerleme Durumu: Başlangıçta sadece yürürken oluşan ağrılar, ilerleyen dönemlerde istirahat halindeyken ve gece uykuda bile devam eder.
- Fonksiyon Kaybı: Şiddetli ağrı ve kısıtlılık; merdiven inip çıkma, çorap giyme ve oturup kalkma gibi günlük aktiviteleri zorlaştırır.
Ameliyat Dışı Tedavi Seçenekleri
Cerrahi müdahale kararı verilmeden önce mutlaka ameliyat dışı yöntemler değerlendirilmelidir. Bu yöntemler ekleme binen yükü azaltmayı ve semptomları hafifletmeyi hedefler.
| Yöntem | Amacı |
|---|---|
| Kilo Kontrolü | Eklem üzerine binen mekanik yükü azaltmak |
| Yardımcı Cihazlar | Baston veya koltuk değneği ile eklemi desteklemek |
| İlaç Tedavisi | Analjezik ve antiinflamatuar ilaçlarla ağrıyı kontrol etmek |
| Fizik Tedavi | Rehabilitasyon ile hareket açıklığını korumak |
Bu yöntemlere yanıt vermeyen, günlük yaşamı kısıtlayan şiddetli ağrı ve fonksiyon kaybı durumlarında Total Kalça Protezi cerrahisi gündeme gelmelidir.
Ameliyat Süreci ve Anestezi Yöntemleri
Total kalça protezi ameliyatlarında genellikle bölgesel anestezi (epidural) tercih edilmektedir. Bu yöntemde bel bölgesinden yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla ağrı kesici ilaçlar verilir. Hasta ameliyat sırasında herhangi bir acı hissetmez ve ek olarak verilen sedatif ilaçlarla sakinleşmesi sağlanır. Operasyon süresi, hastanın durumuna göre değişmekle birlikte ortalama 1-1.5 saat sürmektedir.
Protez Uygulaması Nasıl Yapılır?
Cerrahi sırasında kalçaya yerleştirilen parçalar iki ana kısımdan oluşur: Yuvaya yerleştirilen kap ve uyluk kemiği içine yerleştirilen kök (stem). Bu parçaların kemiğe sabitlenmesi iki farklı yöntemle yapılabilir:
- Çimentolu Protez: Parçalar özel bir kemik çimentosu ile sabitlenir.
- Çimentosuz Protez: Kemik dokusunun zamanla protez yüzeyine doğru büyümesiyle doğal bir tutunma sağlanır.
Ameliyat Sonrası İyileşme ve Yürüme
Operasyondan 24 saat sonra cerrahi bölgedeki dren (kan toplayıcı tüp) çıkartılır. Hastalar ilk etapta yatak kenarına oturtulur; bu sırada hafif baş dönmesi veya bulantı görülmesi normaldir. Ardından bir walker (yürüteç) veya koltuk değneği desteğiyle ilk adımlar atılır.
İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler:
- İlk günlerdeki ağrı ve şişlik zamanla azalacak, yürüme kolaylaşacaktır.
- Özellikle ilk 6 hafta boyunca alçak koltuk veya sandalyelere oturulmamalıdır.
- Kalça eklemini zorlayacak hareketlerden kaçınılmalıdır.
Pıhtı Oluşumu (DVT) ve Alınan Önlemler
Ameliyat sonrası bacak damarlarında pıhtı oluşumu (Derin Ven Trombozu - DVT) nadir de olsa görülebilen bir risktir. Bu pıhtıların akciğere ulaşarak emboli oluşturmasını engellemek için şu önlemler alınır:
- Kan akışını hızlandıran mekanik cihazların kullanımı.
- Düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) gibi kan sulandırıcı ilaç tedavisi.
- İlaç kullanımının genellikle 28 ile 35 gün boyunca sürdürülmesi.
Bacakta aşırı şişlik, gerginlik ve şiddetli ağrı oluşması durumunda, pıhtı varlığını araştırmak için vakit kaybetmeden Doppler ultrasonografi tetkiki yapılmalıdır.
