‏kadınlarda yaş büyüdükçe hamile kalmak zorlaşıyor

Kadınlarda Yaşın Doğurganlık Üzerindeki Bilimsel Etkileri

Kadınlarda çocuk sahibi olma kapasitesinin yaş ilerledikçe azalma gösterdiği bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçektir. Düzenli adet döngüsüne sahip olan kadınlarda dahi, yaşın ilerlemesine bağlı olarak yumurtalık kapasitesinin azalmış olma ihtimali her zaman mevcuttur. Bu süreç, biyolojik olarak anne karnında başlar ve yaşam boyu devam eden doğal bir azalma eğilimi gösterir.

Yumurta Rezervinin Yaşam Boyu Değişimi

Bir kadın, henüz anne karnındayken (gebeliğin 20. haftasında) sahip olabileceği en yüksek yumurta sayısına ulaşır. Bu dönemde yaklaşık 6 ile 7 milyon civarında olan yumurta sayısı, bu noktadan itibaren doğal bir azalma sürecine girer. Kadınların yaşam evrelerine göre yumurta sayısındaki değişim şu şekildedir:

Bu sayısal azalmaya paralel olarak, gebe kalabilme potansiyeli de yaşla birlikte düşmektedir. Hamilelik ihtimali özellikle 35 yaşından sonra azalmaya başlamakta, 37 yaşından sonra ise bu düşüş çok daha belirgin bir hal almaktadır.

Yumurtalık Kapasitesini Değerlendirme ve Tanı Yöntemleri

Çocuk sahibi olmak isteyen kadınların yumurtalık kapasitelerini belirlemek ve doğru danışmanlık hizmeti sunabilmek için kapsamlı bir tıbbi öykü alınmalıdır. Bunun yanı sıra aşağıdaki tıbbi değerlendirmeler kritik bilgiler sağlar:

• Ultrasonografi: Yumurtalıklardaki öncül (antral) yumurta sayısının tespiti.
• Hormon Testleri: Kanda Follikül Stimulan Hormon (FSH) ve Estradiol seviyelerinin ölçümü.
• AMH ve İnhibin B: Anti Müllerian Hormon ve İnhibin B değerlerinin analizi.

Yaşa Göre Tüp Bebek Başarı Oranları

Doğal yollardan hamile kalma şansındaki azalma, yardımlı üreme yöntemleri (tüp bebek vb.) için de geçerlidir. ABD 2010 verilerine göre, yaş gruplarına göre tüp bebek tedavisiyle canlı doğum oranları şu şekildedir:

1. 35 yaş altı: %42
2. 35-37 yaş arası: %32
3. 38-40 yaş arası: %22
4. 42-43 yaş grubu: %12
5. 43-44 yaş grubu: %5
6. 44 yaş üstü: %1

Öte yandan, 35 yaşından genç bir kadından alınan yumurtalarla yapılan işlemlerde, alıcı kadının yaşından bağımsız olarak gebelik şansının %51 olduğu saptanmıştır. Bu durum, başarının temelinde yumurta kalitesinin yattığını göstermektedir.

Doğurganlığı Olumsuz Etkileyen Risk Faktörleri

İlerleyen yaşla birlikte sadece yumurta sayısı azalmaz; aynı zamanda rahim ve tüplerin yapısında da bozulmalar meydana gelebilir. Myom, polip, enfeksiyonlar veya geçirilmiş cerrahi operasyonlar hamileliğin önünde engel teşkil edebilir. Ayrıca şu risk faktörleri yumurtalık kapasitesinin daha erken azalmasına neden olabilir:

• Ailede erken menopoz öyküsü,
• Yumurtalıklara yönelik cerrahi işlemler,
• Kemoterapi veya radyoterapi tedavileri,
• Endometriozis (çikolata kisti) varlığı,
• Sigara kullanımı.

Gebelik Kayıpları ve Kromozomal Bozukluklar

Artan yaş, sadece gebe kalmayı zorlaştırmakla kalmaz; aynı zamanda sayısal kromozom bozuklukları ve kendiliğinden düşük riskini de artırır. Yaş ilerledikçe hücre bölünmesi sırasında yapısal bozukluk riski yükselmektedir. Yapısal olarak normal görünen embriyolarda bile ileri yaşlarda kromozomal sorunlara daha sık rastlanır.

Veriler, tüp bebek gebeliklerinde 35 yaş altındaki kadınlarda düşük oranının %13 olduğunu, bu oranın 44 yaş ve üstünde %54'e yükseldiğini göstermektedir. Bu durum, fetüsün kalp atışları izlense dahi ileri yaş gebeliklerinde kaybın daha olası olduğunu kanıtlamaktadır.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalı?

Toplumda farkındalık yaratılması gereken en önemli konu, doğru zamanda profesyonel destek almaktır. Çocuk sahibi olmak isteyen çiftler, yaş faktörünü göz önünde bulundurarak şu süreleri takip etmelidir:

• 35 yaş altı kadınlar: 1 yıl korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda,
• 35 yaş üstü kadınlar: 6 ay korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda,

Zaman kaybetmeden infertilite (kısırlık) konusunda deneyimli bir ekibe başvurulması, tedavi başarısı açısından hayati önem taşımaktadır.

Op. Dr. Handan Namlı