Kadında Kısırlık Faktörleri ve kısırlık tedavisi

Kadınlarda Kısırlık ve Tanı Süreçleri

Annelik duygusunu tatmak ve çocuk sahibi olmak, pek çok kadının en doğal isteklerinden biridir. Ancak günümüzde her 100 çiftten 15’i bu hayale kavuşabilmek için tıbbi bir desteğe ihtiyaç duymaktadır. Kısırlığın tamamen çözümsüz olduğu vakalar oldukça ender görülse de, doğru tedavi için sorunun kaynağını belirlemek kritik önem taşır.

Kısırlık tanısının konulabilmesi için uygulanan tetkik ve muayeneler, adım adım ilerleyen ve zaman gerektiren bir süreçtir. Bu süreç, doktorun problemi derinlemesine anlamasını ve en etkili tedavi yöntemine karar vermesini sağlar. Yapılan araştırmalar sonucunda bir veya birden fazla neden saptanabileceği gibi, çiftlerin yaklaşık %15’inde kısırlığın nedeni maalesef belirlenememektedir.

1. Yumurtlama Bozuklukları

Kadınlarda en sık rastlanan kısırlık nedeni yumurtlama bozukluklarıdır. Yumurtlama (ovülasyon) gerçekleşmeden döllenme ve gebelik oluşması mümkün değildir. Bu durum, yumurtlamanın hiç olmaması veya düzensiz gerçekleşmesi anlamına gelir. Yumurtlama bozuklukları başlıca üç grupta incelenir:

• Hormonal Eksiklikler: Yumurta üretimini uyaran hormonların beyin sapından salgılanamaması durumudur. Bu vakalarda ergenlikten itibaren hiç adet kanaması görülmez.
• Prolaktin Yüksekliği: Hipofiz bezinden süt hormonu (prolaktin) normalden fazla salgılanması yumurtlamayı bozar. Genellikle iyi huylu bir tümöre bağlı gelişen bu durum, cerrahi veya ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilir.
• Polikistik Over Sendromu (PKOS): Tipik olarak düzensiz adet görme, şişmanlık, ciltte yağlanma ve sivilce gibi belirtilerle kendini gösterir. Yumurtalıklardaki fazla sayıdaki yumurta, erkeklik hormonu salgılayarak normal gelişimi engeller.

2. Tüplerin Hasarlı veya Tıkalı Olması

Sperm ile yumurtanın buluşmasını engelleyen tüp tıkanıklıkları, gebeliği olanaksız kılar. Tüplerdeki hasarlar; geçirilmiş enfeksiyonlar, endometriozis, cerrahi operasyon sonrası oluşan yapışıklıklar veya dış gebelik nedeniyle oluşabilir. Gelişmiş ülkelerde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ön plandayken, ülkemizde çocukluk çağında geçirilen verem mikrobu da tüplerde kalıcı hasara yol açabilmektedir.

3. Endometriozis ve Çikolata Kistleri

Endometriozis, rahim iç dokusunun rahim dışında (tüpler, yumurtalıklar veya bağlar) gelişmesi durumudur. Bu doku, hormonlara duyarlı olduğu için her adet döneminde kanama yaparak karın içinde yapışıklıklara ve iltihap benzeri durumlara yol açar. Yumurtalıklarda yerleştiğinde ise endometrioma (çikolata kisti) oluşumuna neden olur.

Endometriozisin en belirgin semptomları şunlardır:

• Adet öncesi ve adet sırasında şiddetli ağrı
• Cinsel ilişki esnasında veya sonrasında ağrı
• Düzensiz ve yoğun adet kanamaları
• Sindirim sistemi sorunları (ishal, kabızlık, bağırsak hareketliliği)

Kısırlık nedeniyle başvuran kadınların yaklaşık %25’inde endometriozis saptanmaktadır ve bu hastaların yarısı çocuk sahibi olabilmek için tedaviye ihtiyaç duyar.

4. Rahim Ağzı (Servikal) Problemleri

Rahim ağzındaki yapısal bozukluklar, enfeksiyonlar veya salgı (mukus) kalitesindeki değişimler kısırlığa yol açabilir. Normal şartlarda servikal mukus, spermlerin taşınmasını kolaylaştırır. Ancak bu bölgedeki polipler veya geçirilmiş cerrahi girişimler, spermin ilerleyişini engelleyerek süreci olumsuz etkileyebilir.

5. Alerjik Nedenler

Teşhisi ve tedavisi oldukça zor olan alerjik nedenler, spermlerde veya rahim ağzı salgısında bulunan antisperm antikorları ile ilişkilidir. Bu antikorların varlığında tedavi edilen ve edilmeyen gruplar arasındaki gebelik oranları büyük bir fark göstermediğinden, rutin kontrollerdeki gerekliliği halen tartışma konusudur.