İrademizin söz geçiremediği hastalık: panik bozukluk
- Panik bozukluk, vücudun alarm sisteminin yanlış çalışmasıyla oluşan, tekrarlayan ataklar ve beklenti anksiyetesi ile karakterize bir psikiyatrik rahatsızlıktır.
- Hastalığın tanısı için 13 temel belirtiden en az dördünün kısa sürede zirveye ulaşması gerekirken, biyolojik ve psikososyal faktörler bu tablonun oluşumunda rol oynar.
- İlaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapinin birlikte uygulanmasıyla %90 oranında başarı sağlanan bu hastalıkta, bilimsel yöntemlere başvurmak kritik önem taşır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Panik Bozukluk ve Sağlık Bilincinin Önemi
Hekimlik mesleğinin temel amacı, hastalıkların tedavi edilmesi ve bireylerin yaşam kalitesinin artırılmasıdır. Ancak bu amaca ulaşılabilmesi için toplumda sağlık bilincinin oluşması kritik bir öneme sahiptir. Sağlık bilinci eksikliği; psikiyatrik sorunların çözümünü bilim dışı yöntemlerde aramak veya ciddi hastalıkların tedavisinde tıbbi olmayan yollara başvurmak gibi hatalı davranışlara yol açarak iyileşme sürecini imkansız hale getirebilmektedir.
Panik Atak Nedir? Kökeni ve Tanımı
Panik bozukluk, adını mitolojik tanrı Pan’dan alır. Mitolojide aniden ortaya çıkarak canlıları korkutan Pan gibi, bu hastalıkta da bireyler ani bir korku ve heyecan dalgası yaşarlar. Önemli bir ayrımı vurgulamak gerekir: Panik atak kendi başına bir hastalık değil, 13 farklı semptomdan oluşan bir belirtiler kümesidir.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Bir durumun panik atak olarak nitelendirilebilmesi için aşağıdaki 13 belirtiden en az 4 tanesinin 10 dakika içerisinde zirve noktasına ulaşması gerekir:
- Çarpıntı ve kalp hızının artması
- Terleme ve titreme
- Nefes darlığı veya boğulma hissi
- Soluğun kesilmesi ve göğüs ağrısı
- Bulantı veya karın ağrısı
- Baş dönmesi, sersemlik veya bayılma hissi
- Derealizasyon (gerçeklikten kopma) veya depersonalizasyon (kendine yabancılaşma)
- Kontrolünü kaybetme veya çıldırma korkusu
- Ölüm korkusu
- Uyuşma ve karıncalanma hissi
- Ürperme veya sıcak basmaları
Panik Atak ile Panik Bozukluk Arasındaki Fark
Araştırmalar, her 100 kişiden yaklaşık 6'sının hayatında en az bir kez panik atak geçirdiğini göstermektedir. Ancak bu durumun Panik Bozukluk olarak tanımlanabilmesi için atakların tekrarlayıcı nitelikte olması (örneğin 3 haftada 3 atak) ve kişinin yeni bir atak geçireceğine dair yoğun bir beklenti anksiyetesi yaşaması gerekir. Bireyin bu atakları önlemek için kendi çapında kısıtlayıcı tedbirler alması, hastalığın yerleştiğinin göstergesidir.
Hastalığın Nedenleri ve Biyolojik Temelleri
Panik bozukluk toplumda her 100 kişiden 3 veya 4'ünde görülür ve genellikle 20'li yaşlarda başlar. Bu hastalık, vücudun doğal alarm sisteminin yanlış çalışması veya alarm eşiğinin çok düşük olmasıdır.
| Biyolojik Faktörler | Psikososyal Faktörler |
|---|---|
| Amigdala ve limbik sistem duyarlılığı | Aşırı koruyucu ebeveyn tutumları |
| Düşük tetiklenme eşiği | Karamsar ve kötümser düşünce yapısı |
| Genetik yatkınlık | Özgüven eksikliği ve travmalar |
Özellikle olayları hep en kötü senaryoya bağlama durumu olan katastrofik düşünme, hastalığın zeminini hazırlar. Örneğin; toplu taşımada fenalaşacağını düşünüp dışarı çıkamama durumu zamanla Agorafobili Panik Bozukluk tablosuna dönüşebilir.
Panik Bozuklukta Tedavi Yöntemleri
Panik bozukluk, psikiyatride tedaviye en iyi yanıt veren hastalıklardan biridir. En yüksek başarı oranı, ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte uygulandığı durumlarda elde edilir.
- İlaç Tedavisi: Beyindeki serotonin dengesini düzenleyen ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar bağımlılık yapmaz; kişinin kaygısını azaltarak yaşam enerjisini artırır.
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Kişinin otomatikleşmiş yanlış düşünce kalıplarını fark etmesi sağlanır. Kademeli olarak korkulan durumların üzerine gidilerek (maruz bırakma) duyarsızlaşma hedeflenir.
Başarı Oranları ve Öneriler
Doğru tedavi yöntemleri ile hastaların %90'ında tam iyileşme veya belirgin düzelme sağlanmaktadır. Tedavi edilmeyen vakalarda ise tabloya %50 oranında depresyon ve %20 oranında alkol bağımlılığı eşlik edebilmektedir. Bu nedenle, bilim dışı yöntemlerden uzak durulmalı ve vakit kaybetmeden bir psikiyatrist desteği alınmalıdır.
