İnfertilite (Kısırlık) ilaçları meme ve jinekolojik kanser riskini arttırmıyor

İnfertilite Tedavileri ve Kanser Riski Arasındaki İlişki

Klomifen ve diğer infertilite ilaçları ile kanser riski arasındaki ilişkiyi inceleyen, son derece kapsamlı ve yeni bir araştırmanın sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Özellikle infertilite tedavisi görmüş, menopoza yaklaşan veya ailesinde kanser öyküsü bulunan kadınların en çok merak ettiği konu, bu ilaçların meme, rahim ve yumurtalık kanseri riskini artırıp artırmadığıdır.

Bu endişe, özellikle birinci derece yakınlarında meme kanseri öyküsü olan hastalarda daha belirgin hale gelmektedir. Mevcut genetik riskin, kullanılan hormon ilaçlarıyla katlanarak artmasından korkulmaktadır. Bu yazıda, ESHRE (European Society for Human Reproduction and Endocrinology) kongresinde sunulan güncel veriler ışığında bu riskleri detaylandıracağız.

İnfertilite İlaçları Neden Kanser Riskiyle İlişkilendiriliyor?

Meme ve rahim kanseri ile infertilite ilaçları arasındaki fizyopatolojik bağ, hormon duyarlılığına dayanmaktadır. Bu ilaçlar yumurtlamayı artırırken vücuttaki östrojen hormonunun normalin üzerine çıkmasına neden olur. Meme ve rahim kanserleri östrojen bağımlı tümörler olduğu için, yüksek hormon düzeylerinin teorik olarak riski artırabileceği düşünülmektedir.

Yumurtalık kanseri tarafında ise yıllarca "over yüzeyinde hasarlanma" teorisi savunulmuştur. Bu teoriye göre;

• Her yumurtlama, yumurtalık yüzeyinde bir hasar oluşturur.
• İlaçlarla artan yumurtlama sayısı, hasarlı bölge sayısını artırır.
• Bu durum, kanser gelişimi için uygun bir zemin hazırlar.

Günümüzde doğum kontrol haplarının yumurtalık kanseri riskini 5 kat azalttığı bilinmektedir. Bunun temel sebebi, hapların yumurtlamayı baskılayarak yüzey hasarını engellemesidir. Bu durum, yumurtlamayı artıran ilaçların riski artırabileceği savını desteklese de konu hala bilimsel tartışmalara açıktır.

Kapsamlı Araştırma Sonuçları: 30 Yıllık İzlem

Kanser ve ilaç ilişkisini analiz etmek, uzun yıllar süren titiz bir çalışma gerektirir. Almanya'da düzenlenen ESHRE kongresinde, 1965-1988 yılları arasında tedavi görmüş 12.193 kadını kapsayan devasa bir araştırmanın sonuçları açıklandı. Yaklaşık 30 yıl boyunca izlenen bu grupta elde edilen bulgular şöyledir:

Klomifen Sitrat Kullanımı ve Risk Analizi

Araştırma sonuçlarına göre Klomifen Sitrat kullanımı ile ilgili kritik sınırlar belirlenmiştir:

1. Döngü Sayısı: Klomifen sitrat kullanımı 12 siklusu (döngüyü) geçmediği sürece meme kanseri riskinde bir artış saptanmamıştır.
2. Kritik Uyarı: 12 döngüden fazla kullanımda invazif meme kanseri riskinin arttığı görülmüştür. Bu nedenle, ilacın gereksiz yere uzun süre kullanımı önerilmemektedir.
3. Rahim ve Yumurtalık: Klomifen sitrat ile rahim ve yumurtalık kanseri arasında bir ilişki bulunamamıştır. Özellikle klomifenin rahim içi dokuyu (endometrium) inceltici etkisi bu sonucu desteklemektedir.

Gonadotropinler (hMG ve FSH) Güvenli mi?

Tüp bebek tedavilerinde sıklıkla tercih edilen gonadotropinler (hMG ve FSH) ile meme, rahim veya yumurtalık kanseri arasında doğrudan bir ilişki saptanmamıştır. Bu bulgu, modern infertilite tedavileri için oldukça rahatlatıcı bir veridir.

Doğurganlık Durumu ve Kanser Riski

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, hem gonadotropin hem de klomifen kullanıp gebe kalamamış kadınlarda kanser riskinin bir miktar artmış olmasıdır. Ancak burada asıl risk faktörünün ilaçlar değil, doğurganlığın olmaması (hiç doğum yapmamış olmak) veya 35 yaş sonrası ilk doğumun gerçekleşmesi olduğu vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak, infertilite ilaçları ve kanser riski arasındaki ilişki bilim dünyası tarafından yakından takip edilmeye devam edilmektedir. Mevcut veriler, ilaçların kontrollü ve sınırlı kullanımının büyük oranda güvenli olduğunu göstermektedir.

Kaynakça:

1. 'Reassuring' Data on Fertility Drugs and Cancer Risk: Study. Medscape. Jul 09, 2014.
2. http://www.medscape.com/viewarticle/828013