İnfertilite ( kısırlık ) için ne zaman yardım almalıyım ?

İnfertilite Nedir ve Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Düzenli adet gören bir kadınsanız; bir yıl boyunca, herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmaksızın haftada 2 veya 3 kez cinsel ilişkide bulunmanıza rağmen gebelik oluşmamışsa tıbbi yardım alma zamanınız gelmiş demektir. Bu durum, gebeliğin hiçbir şekilde kendiliğinden oluşmayacağı anlamına gelmez; ancak infertilite süresi ve anne yaşı ilerledikçe kendiliğinden gebelik şansı kademeli olarak azalmaktadır.

Belirli risk faktörlerinin varlığında, doktora başvurmak için bir yıl beklemek yerine 6 ay içinde tıbbi destek almanız önerilir. Bu durumlar şunlardır:

• Adet döngüsünün üç haftadan kısa veya üç aydan uzun olması,
• Adetlerin düzensiz seyretmesi,
• İki veya daha fazla düşük hikayesi bulunması.

İnfertilite Nedenleri ve İstatistikler

Çocuk sahibi olamayan çiftlerde yapılan araştırmalar, sorunun kaynağının tek bir tarafa bağlı olmadığını göstermektedir. İnfertilite nedenlerinin dağılımı şu şekildedir:

İnfertilite Değerlendirmesi Nasıl Başlar?

Süreç, eşlerin birlikte katıldığı ilk görüşme ile başlar. Bu aşamada kadının tıbbi geçmişi; adet düzensizliği, obezite, kıllanma, geçirilmiş ameliyatlar, kemoterapi/radyoterapi öyküsü ve sigara kullanımı gibi detaylar üzerinden sorgulanır. Ayrıca tiroid bozuklukları, guatr ve memelerden süt gelmesi gibi hormonal belirtiler incelenir.

İlk görüşmeyi takiben yapılan jinekolojik muayene ve ultrason ile şu incelemeler gerçekleştirilir:

• Vajina ve rahim ağzı enfeksiyon kontrolü (Smear testi),
• Rahim, yumurtalıklar ve tüplerin yapısal durumu,
• Kist, kitle veya rahim içi duvar (endometrium) değerlendirmesi.

Kadına Ait İnfertilite Nedenleri ve Tanı Yöntemleri

Kadınlarda kısırlığa yol açan faktörler dört ana başlıkta incelenir:

1. Tüplere veya Rahime Ait Nedenler

İnfertilite vakalarının %35’ini tüplerdeki bozukluklar oluşturur. Tanı için şu yöntemler kullanılır:

• Rahim Filmi (HSG): Tüplerin açıklığını ve rahim içi yapışıklıkları kontrol eden röntgen filmidir.
• SIS (Salin İnfüzyon Sonografisi): Rahim içine sıvı verilerek polip, myom ve yapışıklıkların incelenmesidir.
• Histeroskopi: Işıklı bir kamera ile rahim içinin gözlenmesi ve aynı anda tedavi (polip/myom alımı) yapılmasıdır.
• Laparoskopi: Karın boşluğunun kapalı ameliyat yöntemiyle incelenmesidir.

2. Yumurtlama (Ovulasyon) Problemleri

Kısırlığın %5-25 oranındaki nedeni düzensiz yumurtlamadır. Anovulasyon (yumurtlamama) durumunu tespit etmek için ultrason takibi, progesteron hormon düzeyi ölçümü ve bazal vücut ısısı takibi yapılır. İlaç tedavisi ile kadınların %80'inde düzenli yumurtlama sağlanabilmektedir.

3. Rahim Ağzı Kaynaklı Problemler

Nadir görülen bu durumlarda, özel hazırlanan spermlerin rahim içine enjekte edildiği aşılama (inseminasyon) yöntemi tercih edilir. Başarısız denemeler sonrası tüp bebek (IVF) tedavisine geçilir.

4. Karın Zarını İlgilendiren (Peritoneal) Sorunlar

Karın içi zardaki sorunlar veya tüplerdeki genişlemeler (hidrosalpenks) laparoskopi ile teşhis ve tedavi edilir.

Açıklanamayan İnfertilite

Testlerin tamamen normal çıktığı ancak gebeliğin oluşmadığı durumlara açıklanamayan infertilite denir. Bu vakalarda aşılama yöntemiyle başarı şansı %10-15 arasındadır. 3-4 başarısız aşılama denemesinden sonra vakit kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi önerilir.

Erkeğe Ait İnfertilite Nedenleri ve Spermiyogram

Erkeklerde kısırlık nedenleri genellikle hormonal veya testislere bağlıdır. İlk adım olarak spermiyogram (sperm tahlili) istenir. Dünya Sağlık Örgütü ve Kruger kriterlerine göre normal kabul edilen değerler şunlardır:

• Sayı: Mililitrede en az 20 milyon sperm.
• Hareketlilik: Spermlerin en az %50'sinin canlı/hareketli olması.
• Morfoloji (Şekil): Normal şekilli sperm oranının en az %14 olması.