İDRAR KAÇIRMA

İdrar Kaçırma Sık Görülen Bir Durum mudur?

İdrar kaçırma (inkontinans), dünya çapında 200 milyonu aşkın kişiyi etkileyen, oldukça yaygın bir sağlık sorunudur. Özellikle kadınlar arasında görülme sıklığı %38 civarındadır. Sosyal hayatı ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bu durum, çoğu zaman hijyenik veya sosyal çekincelerle gizlense de tıbbi müdahale gerektiren bir rahatsızlıktır.

İdrar Kaçırma Tipleri ve Nedenleri Nelerdir?

İdrar kaçırmanın nedenlerini anlayabilmek için öncelikle bu durumun hangi klinik tablolarla ortaya çıktığını bilmek gerekir. Tıpta inkontinans olarak adlandırılan bu sorun, altta yatan nedene ve belirtilere göre yedi ana grupta incelenir:

1. Stres Tipi İdrar Kaçırma (Stres İnkontinans)

Stres tipi idrar kaçırma, karın içi basıncının arttığı öksürme, hapşırma, gülme, ağır kaldırma veya egzersiz gibi anlarda görülür. Bu durumun temel nedeni, pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucu mesanenin yeterince desteklenememesidir. Zor doğumlar, çok sayıda gebelik, geçirilmiş operasyonlar ve menopoz bu tipin en yaygın nedenleri arasındadır.

2. Sıkışma Tipi İdrar Kaçırma (Urge İnkontinans)

Aniden gelen şiddetli bir idrar hissiyle tuvalete yetişemeden gerçekleşen kaçırma tipidir. Aşırı aktif mesane olarak da bilinen bu durumda, mesane kası kontrolsüzce kasılır. Genellikle günde 8-10 kereden fazla idrara çıkma eşlik eder. Parkinson, MS, diyabet ve demans gibi sinir sistemi hastalıklarının öncü belirtisi olabilir.

3. Karışık Tip İdrar Kaçırma (Mikst İnkontinans)

Hem stres tipi hem de sıkışma tipi idrar kaçırmanın aynı anda görüldüğü durumdur. Hasta hem fiziksel zorlanma anlarında hem de ani sıkışma hissiyle idrar kaçırır.

4. Taşma Tipi İdrar Kaçırma (Overflow İnkontinans)

Mesanenin tam boşaltılamaması sonucu, içerideki idrar miktarının kapasiteyi aşarak dışarı sızmasıdır. İyi huylu prostat büyümesi, üretra darlığı veya gevşek tip sinirsel işeme bozuklukları bu duruma yol açar. Mesane, bir bardaktan suyun taşması gibi kontrolsüzce sızdırma yapar.

5. Sinirsel ve Doğuştan Gelen İdrar Kaçırma

Sinir sistemindeki hasarlar veya idrar yollarının doğuştan gelen yapısal bozuklukları nedeniyle oluşur. Kişiler çocukluk döneminden itibaren idrar tutma sisteminin düzgün çalışmaması sebebiyle sorun yaşarlar.

6. Travmatik İdrar Kaçırma

Ameliyat veya kaza sonrası idrar tutma mekanizmalarında oluşan hasarlar neticesinde gelişir. Özellikle leğen kemiği (pubis) kırıklarında sıkça rastlanan bir durumdur.

7. Fistülöz ve Devamlı İdrar Kaçırma (Continue İnkontinans)

İdrar yollarının bir kaza veya operasyon sonrası başka bir anatomik kanala (örneğin mesaneden vajinaya) bağlanması sonucu oluşur. Hasta, kontrolü dışında devamlı olarak idrar sızması şikayetiyle başvurur.

İdrar Kaçırma Tiplerine Göre Tedavi Yaklaşımları

İdrar kaçırma tedavisinde yöntem, kaçırmanın tipine göre belirlenir. Bu kapsamda uygulanan temel yaklaşımlar şunlardır:

Önemli Not: Bahsedilen idrar kaçırma tipleri arasında yalnızca sıkışma tipi (urge) inkontinans tedavisinde öncelikli olarak ilaç tedavisi kullanılır. Diğer tiplerin çoğunda kalıcı çözüm için cerrahi operasyonlar gerekmektedir.