Hpv aşısı - rahim ağzı kanseri aşısı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV Aşısı ve Rahim Ağzı Kanseri Arasındaki İlişki
HPV (Human Papilloma Virus), cinsel temas yoluyla bulaşan ve dünya genelinde yaygın görülen bir virüstür. Güncel tıbbi veriler, rahim ağzı kanseri ve kanser öncesi lezyonların yaklaşık %80’inin bu virüsten kaynaklandığını göstermektedir. ABD’de yapılan araştırmalar, kadınların %60-70’inin hayatlarının bir döneminde bu virüsle karşılaştığını ortaya koyarken; virüsün asıl kritik önemi rahim ağzı, vajina ve vulva kanserlerindeki temel etken olduğunun keşfedilmesiyle anlaşılmıştır.
İnsan bağışıklık sistemi, HPV enfeksiyonlarının büyük bir kısmını bir veya iki yıl içerisinde vücuttan temizleyebilmektedir. Ancak, bağışıklık sistemini aşan dirençli HPV türleri, rahim ağzı kanseri başta olmak üzere genital bölgede çeşitli kanser türlerine yol açabilmektedir. Bu nedenle virüse karşı geliştirilen savunma mekanizmaları hayati önem taşımaktadır.
Rahim Ağzı Kanseri ve Genital Siğillerin Küresel Boyutu
Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda kansere bağlı ölümlerin en yaygın ikinci nedenidir. Her yıl yaklaşık 500 bin yeni teşhis konulmakta ve 240 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Sadece kanser değil, düşük riskli HPV tipleri de her yıl dünya çapında 32 milyon kişide genital siğil ve anormal Pap smear sonuçlarına neden olmaktadır.
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, kadınların kanser yapıcı ajanlara karşı düzenli kontrol yaptıramaması ölüm oranlarını artırmaktadır. ABD verilerine göre her yıl 15 bin kadın rahim ağzı kanserine yakalanmakta ve bu vakaların yaklaşık 6 bini ölümle sonuçlanmaktadır. HPV'nin bazı türleri doğrudan kanserle ilişkiliyken, diğer türleri cinsel yolla bulaşan hastalıklara zemin hazırlamaktadır.
HPV Aşısının Kapsamı ve Koruyuculuğu
Günümüzde uygulanan HPV aşısı, genel olarak koruma amaçlı geliştirilmiş olup HPV Tip 6, 11, 16 ve 18 suşlarını içermektedir. Bu aşı, ilgili virüs tiplerine henüz maruz kalmamış kadınlarda rahim ağzı kanserine karşı %100 koruma sağlamaktadır.
| HPV Tipi | İlişkili Olduğu Durum |
|---|---|
| HPV 16 ve 18 | Dünya genelindeki rahim ağzı kanserlerinin %70'inden fazlası |
| HPV 6 ve 11 | Genital siğil vakalarının %90'ından fazlası |
HPV Aşısı Kimlere ve Nasıl Uygulanır?
HPV aşısı mevcut protokollerde 9-26 yaş grubundaki kadınlara uygulanmaktadır. Gelecek dönemlerde aşının 26 yaş üstü kadınlar ve erkekler için de rutin kullanıma girmesi planlanmaktadır. Aşının maksimum etkinlik göstermesi için önerilen uygulama takvimi şu şekildedir:
- Doz: Belirlenen başlangıç tarihinde (0. ay).
- Doz: İlk dozdan 2 ay sonra.
- Doz: İlk dozdan 6 ay sonra.
Toplamda 3 doz şeklinde uygulanan aşı, 5 yıl boyunca etkili düzeyde antikor yanıtı oluşturmaktadır. Bağışıklığın ne kadar süreceği tam olarak bilinmemekle birlikte, 5 yılın sonunda bir hatırlatma dozunun gerekebileceği öngörülmektedir.
HPV Aşısı Hakkında Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
Kanser aşısı olarak da nitelendirilen bu uygulama hakkında bilinmesi gereken kritik hususlar şunlardır:
- En Uygun Dönem: Aşılama için ideal yaş aralığı 9-12 arası olup, en geç 26 yaşına kadar yapılması önerilir. Adölesan dönemi aşılama için en verimli süreçtir.
- Öncelikli Gruplar: HIV taşıyıcıları, bağışıklık sistemini baskılayan tedavi görenler, kortizon kullananlar ve çok partnerli yaşam süren riskli gruplar öncelikle aşılanmalıdır.
- Gebelik ve Emzirme: Hamilelik döneminde yapılması tavsiye edilmez; ancak doğum sonrası emzirme döneminde güvenle uygulanabilir.
- Yan Etkiler: Hassas bünyelerde ciddi olmayan, önemsiz alerjik reaksiyonlar görülebilir.
- Tarama Programları: Aşı sonrasında rahim ağzı kanseri riski tamamen sıfırlanmaz. Bu nedenle Pap smear ve doktorun gerekli gördüğü durumlarda kolposkopi takipleri (6 ayda veya yılda bir) aksatılmadan devam etmelidir.
Mevcut HPV Taşıyıcıları Aşı Olabilir mi?
En çok merak edilen konulardan biri, aktif genital siğili veya HPV lezyonu olanların aşılanmasıdır. HPV aşısı tedavi edici değil, koruyucudur. Kişinin halihazırda vücuduna aldığı bir virüs tipine (örneğin Tip 16) karşı aşının bir faydası bulunmamaktadır. Ancak, kişinin aynı anda tüm virüs tiplerini taşıma ihtimali çok düşük olduğundan, aşı sadece henüz kapılmamış olan diğer tiplere karşı koruma sağlayabilir. Bu durum bilimsel olarak tartışmalı olsa da aşının asıl başarısı, virüsle hiç tanışmamış kişilerde ortaya çıkmaktadır.
