Hidrosel & Spermatosel Hidrosel Nedir?

Hidrosel Nedir?

Erkek üreme organı olan testis, çift tabakalı zar biçiminde koruyucu bir kılıf ile çevrilidir. Normal şartlarda bu iki tabaka arasında testisin kayganlığını sağlamak amacıyla yaklaşık 0,5-1 ml sıvı bulunur. Hidrosel, bu kılıflar arasında normalden daha fazla sıvı birikmesi durumudur; halk arasında su fıtığı, su toplaması veya torbaların şişmesi olarak da bilinir. Hidrosel oluşumunda sıvı miktarı 100–200 ml seviyelerine, hatta bazen çok daha yüksek hacimlere ulaşabilmektedir.

Hidrosel Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hidrosel hem çocukluk hem de erişkinlik döneminde görülebilen bir rahatsızlıktır. Çocuklarda temel neden, karın iç zarı ile testisi saran yapıların arasındaki processus vaginalis kanalının doğumdan sonra kapanmamasıdır. Genellikle 2 yaşına kadar kendiliğinden düzelme ihtimali olan bu durum, bu yaştan sonra cerrahi müdahale gerektirir. Kapatılmayan kanallar ilerleyen yaşlarda büyüyerek kasık fıtığına dönüşebilir.

Erişkinlerde ise hidroselin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli hastalıkların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Testis torsiyonu, iltihaplanmalar, travmalar ve testis tümörleri bu durumu tetikleyen unsurlar arasındadır. Ayrıca, varikoselektomi veya kasık fıtığı operasyonları sonrasında lenfatik drenajın bozulmasına bağlı olarak nadiren gelişim gösterebilir.

Hidrosel Tipleri

Hidrosel, oluşum mekanizmasına göre iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu tiplerin özellikleri belirtilmiştir:

Hidrosel Teşhisi ve Tanı Yöntemleri

Hidrosel teşhisi genellikle uzman bir hekim tarafından yapılan fizik muayene ile kolayca konulmaktadır. Muayene sırasında torbalara ışık tutulması yöntemi olan transillüminasyon, kitlenin sıvı dolu olduğunu kanıtlar. Ancak altta yatan tümör gibi riskleri dışlamak adına skrotal ultrasonografi ile tanının kesinleştirilmesi kritik önem taşır.

Ultrasonografi, kistik kitleyi tanımlamak için kullanılan hızlı ve maliyet etkin bir yöntemdir. Şüpheli durumlarda ise daha detaylı bir inceleme için Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) tetkikine başvurulabilir. Tanı konulduktan sonra tedavi planlaması hastanın yaşına ve şikayetlerine göre şekillendirilir.

Hidrosel Tedavi Süreci

Çocuklarda fıtık eşlik etmeyen durumlarda 2 yaşına kadar izlem önerilirken, fıtık varlığında vakit kaybetmeden cerrahi müdahale yapılmalıdır. Erişkinlerde ise iğne ile sıvı boşaltılması bir seçenek olsa da hastalığın tekrarlama riski nedeniyle kalıcı bir çözüm sunmaz. Kesin tedavi, sıvının boşaltıldığı ve kanalın onarıldığı cerrahi operasyondur.

Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Operasyon sonrası iyileşme sürecinin sağlıklı ilerlemesi için belirli kurallara uyulması gerekmektedir:

• Operasyon sonrası ilk 7 gün boyunca torbayı destekleyen süspansuar külot kullanılmalıdır.
• Dikişler genellikle kendiliğinden eriyen türdedir ve yaklaşık bir hafta içinde iyileşme sağlanır.
• Hastalar operasyondan 2 hafta sonra cinsel aktiviteye, 4 hafta sonra ise ağır sporlara dönebilir.
• İlk hafta koruyucu antibiyotik ve ağrı kesici tedavisi uygulanması standart bir prosedürdür.

Spermatosel (Spermatik Kist) Nedir?

Spermatosel, epididim adı verilen sperm taşıyıcı kanallarda yerleşen, içinde sütümsü sıvı ve sperm hücreleri barındıran kese yapısında bir oluşumdur. Erişkin erkeklerde yapılan ultrason incelemelerinde %30 oranında saptanabilen bu kistler, genellikle iyi huyludur ve kansere dönüşmezler. Boyutları çoğunlukla 1-2 cm'den küçüktür ve uzun yıllar belirti vermeden kalabilirler.

Spermatosel Teşhisi ve Tedavisi

Spermatosel tanısı, fizik muayenede testisten ayrı, hareketli ve yumuşak bir kitlenin hissedilmesiyle konur. Hidroselde olduğu gibi transillüminasyon ve skrotal ultrasonografi tanı için yeterlidir. Küçük ve şikayet yaratmayan kistler için tedavi gerekmezken; ağrı, büyüme veya kozmetik sorun yaratan kistler cerrahi olarak çıkarılmalıdır.

Cerrahi Müdahale ve Komplikasyonlar

Spermatosel ameliyatlarında sperm taşıyıcı kanallara zarar vermemek için mikro-cerrahi yöntemlerin kullanılması önerilir. Operasyon süresi tek taraflı vakalarda yaklaşık 30-45 dakikadır. Nadir de olsa cerrahi sonrası şu komplikasyonlar gelişebilir:

1. Hidrosel oluşumu,
2. Sperm kanallarının veya damarların hasar görmesi,
3. Testis iltihabı veya testisin küçülmesi,
4. Bölgesel ödem ve kan pıhtısı birikimi.

Tedavi sonrası süreç hidrosel ile benzerlik gösterir; hastaların bir günlük dinlenme sonrası günlük işlerine dönmesi mümkündür. İyileşme sürecinde dikişlerin erimesi için yaklaşık 7 gün, tam doku iyileşmesi için ise 1-2 ay süre geçmesi beklenir.