Doktorsitesi.com

HİDROSEFALİ Hastalığı Nedir? Neden Olur?

Prof. Dr. Alper Karaoğlan
Prof. Dr. Alper Karaoğlan
23 Ağustos 2023439 görüntülenme
Randevu Al
Bu makalemizde Hidrosefali nedir ve neden olur bundan bahsedeceğiz. Öncelikle biraz beynimizin yapısını anlatalım. Hidrosefaliyi gerçekten kavrayabilmek için, Hidrosefali hastalığını kavrayabilmek için bu yapının bilinmesi gerekir. Beynimiz, kafatası içinde bir sıvı içinde yüzer, buna "beyin omurilik sıvısı" denir. Beyin omurilik sıvısı, beynimize çeşitli ihtiyacı olduğu elektrolitleri, besinleri sağlar, ayrıca bir koruyucu etkisi etkisi vardır, ve pek çok işlevi olan bir sıvıdır. Çevresinde olduğu gibi, bu sıvı, beyninin ortasında, bizim ventrikül dediğimiz boşluklarda yoğun bir şekilde bulunur. Hatta en çok miktarda, bu "beyin omurilik sıvısı", bu ventrikül dediğimiz beynin ortasındaki boşluklarda oluşur, üretilir. Burada üretildikten sonra yine beyindeki kanallar yardımıyla beynin tamamına, tüm çevresine dağılır, sonunda da büyük toplayıcı venler (toplardamarlar) tarafından geri emilir. Bu yapıyı bilince hidrosefalinin neden oluştuğunu, bu hastalığın neden oluştuğunu daha kolay kavrayacağız. Bu sıvı ventrikül dediğimiz boşluklarda üretiliyor demiştik, çeşitli Hidrosefali türleri vardır, bu üretim gerçekleştikten sonra o kanallarda herhangi bir engelle karşılaşırsa, bu kanallarda tıkanıklık olursa, bunun öncesindeki bölümde bu sıvı birikir, hacim ve basıncında artış olur, ve o ventrikül dediğimiz boşluklar büyümeye başlar, biz buna ventrikülomegali diyoruz, ve beyin de kafatası gibi kapalı bir kutu içinde olduğu için, içeride artan hacim ve basınç, beyni de olumsuz yönde etkilemeye başlar. Başka ne sebebi olabilir hidrosefalinin, ne demiştik, beyin omurilik sıvısı bu boşluklarda oluşuyor, kanallar yardımıyla gidiyor ve toplardamarlardan geri emiliyor. Toplardamarlarda geri emiliminde bir problem olur ise; beyin omurilik sıvısı üretilir ama geri emilemezse, yine hacim ve basıncında bir artış gerçekleşir, buna da biz kommunike hidrosefali ya da iletişimli hidrosefali adını veriyoruz. Bu tıkanıklıkların, kanallardaki tıkanıklıkların pek çok sebebi var ama en sık sebep, daha çok çocuklarda gördüğümüz doğumsal bir anomali olarak o "kanalın darlığıdır", ve "kanal darlığı" yüzünden, o üç boşluk genişler ve akut Hidrosefali dediğimiz tablo oluşur. Yenidoğanda gördüğümüz tablo budur, ventrikül boşlukları genişler ve bebeklerin kafatasları büyümeye, kafaları büyümeye başlar.
HİDROSEFALİ Hastalığı Nedir? Neden Olur?
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Hidrosefali Nedir?

Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının (BOS) üretim, dolaşım veya emilim aşamalarında meydana gelen aksaklıklar sonucu ortaya çıkan ciddi bir tıbbi durumdur. Bu hastalığı tam olarak kavrayabilmek için öncelikle beynin karmaşık yapısını ve bu sıvının işlevlerini anlamak gerekir. Beynimiz, kafatası içerisinde beyin omurilik sıvısı adı verilen özel bir sıvının içinde yüzer.

Beynin Yapısı ve Beyin Omurilik Sıvısının (BOS) Önemi

Beyin omurilik sıvısı, beynin ihtiyaç duyduğu elektrolitleri ve besinleri sağlayan, aynı zamanda koruyucu bir kalkan görevi gören hayati bir sıvıdır. Bu sıvı, beynin merkezinde yer alan ve ventrikül olarak adlandırılan boşluklarda yoğun bir şekilde üretilir. BOS, üretildikten sonra belirli kanallar aracılığıyla beynin tüm çevresine dağılır ve son aşamada toplayıcı venler (toplardamarlar) tarafından geri emilir.

Beyin omurilik sıvısının temel işlevleri şu şekilde özetlenebilir:

İşlev TürüAçıklama
BeslemeBeyne gerekli elektrolit ve besin maddelerini taşır.
KorumaBeyni mekanik darbelere karşı korur ve kafatası içinde yüzmesini sağlar.
Atık UzaklaştırmaMetabolik atıkların sistemden uzaklaştırılmasına yardımcı olur.

Hidrosefali Neden Olur? Oluşum Mekanizmaları

Hidrosefali, temel olarak sıvının dolaşım yolundaki bir engelden veya geri emilim probleminden kaynaklanır. Eğer BOS üretildikten sonra geçtiği kanallarda bir tıkanıklıkla karşılaşırsa, tıkanıklığın öncesindeki bölgede sıvı birikmeye başlar. Bu durum, ilgili bölgede hacim ve basınç artışına yol açarak ventrikülomegali (ventriküllerin büyümesi) tablosunu oluşturur.

Kommunike (İletişimli) Hidrosefali

Hidrosefalinin bir diğer önemli nedeni ise geri emilim mekanizmasındaki bozukluklardır. Beyin omurilik sıvısı ventriküllerde üretilip kanallar yardımıyla ilerlemesine rağmen, toplardamarlar tarafından yeterince geri emilemezse hacim artışı kaçınılmaz olur. Bu spesifik duruma tıp literatüründe kommunike hidrosefali veya iletişimli hidrosefali adı verilir.

Çocuklarda ve Yenidoğanlarda Hidrosefali Tablosu

Kanallardaki tıkanıklıkların pek çok farklı sebebi bulunmakla birlikte, özellikle çocuklarda en sık rastlanan neden doğumsal anomalilerdir. Bu anomaliler genellikle kanalların yapısal darlığından kaynaklanır. Kanal darlığı sebebiyle sıvı akışı engellendiğinde, üç boşluk genişleyerek akut hidrosefali tablosunu tetikler.

Yenidoğan bebeklerde bu durumun en belirgin fiziksel yansıması şunlardır:

  • Ventrikül boşluklarının aşırı genişlemesi,
  • Bebeklerin kafatasının normalden hızlı büyümesi,
  • Kafatası içindeki artan basıncın beyin dokusu üzerinde olumsuz etkiler yaratması.

Beyin, kafatası gibi kapalı ve sert bir kutu içerisinde yer aldığı için, içeride artan her türlü hacim ve basınç doğrudan beyin sağlığını tehdit eden bir unsura dönüşmektedir.

Etiketler

bebeklerde hidrosefalihidrosefaliyenidoğanpediatrik hidrosefali

Yazar Hakkında

Prof. Dr. Alper Karaoğlan

Prof. Dr. Alper Karaoğlan

Beyin ve Sinir Cerrahisi

Prof.Dr. Alper KARAOĞLAN,1997 yılında Tıpta Uzmanlık Sınavını kazanarak İstanbul Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniği’nde asistan olarak göreve başladı.

Devamı...

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.

Benzer Makaleler