HERKESİ MEMNUN EDEMEZSİNİZ

27 Mart 2023108 görüntülenme

Psikolojide ‘’Şema” erken çocukluktan kaynaklanan , kendiniz, başkaları veya dünya hakkında sabit düşünce inancı ve uyumsuz davranış kalıbı olarak tanımlanır. KENDİNİ FEDA ETME PSİKOLOJİSİ de “Fedakârlık” şemasından kaynaklanır. Fedakarlık şemasına sahip insanların ortak noktası, başkalarının ihtiyaçlarına aşırı derecede odaklanmalarıdır. Bu, çevrelerindekileri hayal kırıklığına uğratma korkusundan kaynaklanır.

Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Kendini Feda Etme Şeması ve Psikolojik Etkileri

Başlangıçta nazik, yardımsever ve cömert olmak olumlu bir kişilik özelliği gibi görünebilir. Ancak bir kişi, tüm çabasını diğer insanların beklentilerini karşıladığından emin olmak için harcadığında, çevresindekiler bu durumu kanıksamaya başlar. Bu süreçte başkaları, kişiden faydalandıklarının farkında bile olmadan gösterilen nezaketi ve uğraşları hafife almaya başlar. Bu durumun süreklilik arz etmesi, bireyde kronik yorgunluk sendromuna yol açabilmektedir. Kişi duygularını sürekli bastırdığı için; depresyon, kaygı, kızgınlık ve tükenmişlik sendromu gibi ciddi psikolojik rahatsızlıklarla karşı karşıya kalabilir.

Kendini Feda Etme Şemasına Sahip Olduğunuzu Nasıl Anlarsınız?

Kendini feda etme şeması, bireyin kendi ihtiyaçlarını yok sayarak başkalarına odaklanmasıyla karakterizedir. Aşağıdaki maddeler, bu şemaya sahip olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı olabilir:

Kendi ihtiyaçlarınızı başkalarının ihtiyaçlarının önüne koymanın bencilce olduğunu düşünüyorsanız,
İnsanlar genellikle yardım ve tavsiye almak için ilk size başvuruyorlarsa,
İhtiyaçlarınızı ve duygularınızı ifade edemeyecek kadar yoğun şekilde başkalarına odaklanıyorsanız,
Kendinizden çok başkalarını düşünme eğilimindeyseniz,
Yakınınızdaki birinin size ihtiyacı olduğunda kendi planlarınızı bırakıp her şeyi durduruyorsanız,
İnsanların isteklerini reddetmek sizi ciddi şekilde rahatsız ediyorsa,
İlişkilerinizde başkalarına verdiğinizden daha azını alıyorsanız,
Başkaları için bir şeyler yapmaktan sık sık bunalmış veya yorgun hissediyorsanız,

Bu belirtiler, sizde bir Kendini Feda Etme Şeması olduğunun göstergesi olabilir.

Şema ile Başa Çıkmak İçin Ne Yapmalıyız?

Bu şemanın etkilerini azaltmak ve daha sağlıklı bir psikolojik yapıya kavuşmak için uygulanabilecek stratejiler şunlardır:

1. Kendinize Değer Vermeyi Öğrenin

Sürekli olarak fedakarlık yapmanız, zamanla kendi ihtiyaçlarınızın ve arzularınızın ne olduğunu unutmanıza neden olur; bu da değersizlik hissini tetikler. Kendinize değer vermek; güçlü ve zayıf yönlerinizi kabul etmek ve bunları kendi yararınıza kullanmakla başlar. Hepimiz insanız ve hatalar yapabiliriz. Önemli olan, hatalarımızdan ders alarak kendimize karşı dürüst kalmak ve ilerlemeye devam etmektir.

2. Kim Olduğunuzu Merak Edin

Hayatınızın büyük bir bölümünde "başkalarının olmasını istediği" kişi olmak, sizi başkalarına bağımlı ve özgüvensiz hissettirmiş olabilir. Gerçek kimliğinizi anlamak için başkalarının düşüncelerini esas almak yerine kendinize şu soruları sorun: "Ben aslında kimim, ne istiyorum, başkalarından bağımsız olarak hedeflerim neler ve bu hedeflere ulaşmak için hangi içsel ve dışsal kaynaklara sahibim?"

3. Herkesi Mutlu Edemeyeceğinizi Kendinize Hatırlatın

Etrafınızdaki insanların her zaman mutlu olmasını sağlamaya çalışmak, üzerinizde büyük bir baskı oluşturur. Gerçek şu ki, başkalarının hayatı nasıl deneyimlediklerini kontrol edemezsiniz. Sadece kendi eylemlerinizden ve niyetlerinizden sorumlusunuz. Diğer insanların algılarını yönetmeye çalışmak yerine, enerjinizi kişisel değerlerinizi yansıtacak şekilde yaşamaya odaklayın.

4. İçinizdeki Eleştirmenle Sohbet Edin

İç eleştirmeninizin hakkınızda söylediği olumsuz yargılara dikkat edin. Kendinizi sürekli eleştirmek yerine cesaretlendirici bir dil kullansaydınız, hayatınız nasıl farklı olurdu? Kafanızın içindeki eleştirel düşünceleri sorgulamanın en etkili yollarından biri, bu içsel diyalogları bir günlüğe yazarak onları daha yararlı bir dile çevirmektir.

5. Tüm Duygularınızı Hissedin ve Paylaşın

Duygularınızı bastırmaya çalışmayın; bastırılan her duygu beklenmedik şekillerde dışa vurulur. Duygularınızı hissetmek ve bunları paylaşmak sizi çevrenizden uzaklaştırmaz; aksine, başkalarına karşı olan şefkatinizi ve bağınızı güçlendirir.

6. Düzenli Günlük Tutun

Günlük tutarken sayfanın son üç satırını özel bir liste için ayırabilirsiniz. Bu listede şu unsurlara yer verin:

Liste Başlıkları	İçerik Detayları
Minnettar Olduklarım	Gün içinde size iyi gelen durumlar
Sevgi Kanıtları	Sevildiğinizi gösteren somut olaylar
Gelecek Hedefleri	Ne yapmak ve nasıl bir insan olmak istediğiniz

Sonuç olarak; fedakarlık şeması içerisinde yaşamak zorunda değilsiniz. Değişim süreci her ne kadar doğrudan kendinize odaklanmayı gerektirse de bu geçiş her zaman kolay olmayabilir. Değişmek için adım atarken kendinize şu soruyu sormayı ihmal etmeyin: "Kendini feda eden biri olmasaydım şu an ne yapardım?"

Etiketler

Kendine güvenKendine saygı,özgüvenAşırı fedakarlık şemasıKişisel gelişimBireysel terapi ve mutlulukAşırı fedakarlık neden iyi değildirAşırı fedakarlık neden mutsuzluk getirirİnsanlar neden fedakarlık yaparlar?şema terapikendini feda etme

Yazar Hakkında

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı

Psikoloji

Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, lisans eğitimini Polonya’nın önde gelen üniversitelerinden SWPS University of Social Sciences and Humanities’te İngilizce Psikoloji bölümünde tamamlamıştır. Ardından Türkiye’ye dönerek Ufuk Üniversitesi Psikoloji Yüksek Lisans Programı’ndan mezun olmuş ve "Uzman Psikolog" unvanını almaya hak kazanmıştır. Akademik kariyerini daha da ileri taşıyan Masalcı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı’nı onur belgesiyle tamamlayarak "Klinik Psikolog" unvanını almıştır.
Eğitim hayatı boyunca klinikler, hastaneler, araştırma merkezleri ve okullarda görev alarak çok sayıda danışanla birebir çalışma deneyimi kazanmıştır. Şu anda kendi özel kliniğinde, bireysel, çift ve aile terapileri alanında aktif olarak psikoterapi hizmeti vermektedir.
Aldığı Psikoterapi Eğitimleri
Klinik pratiğini bilimsel temellere dayandıran Tuğba Masalcı, psikoterapi alanında çok sayıda eğitim alarak uzmanlık alanlarını derinleştirmiştir:
• Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)
• Şema Terapi
• Duygu Odaklı Terapi (EFT)
• EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme)
• Cinsel Terapi
• Evlilik -Çift Terapi
• Aile Danışmanlığı
• Çocuk ve Ergen Terapisi
• Oyun Terapisi
• Travma Temelli Grup Psikoterapisi

Çalışma Alanları
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları:
Sürekli mutsuzluk, hayattan keyif alamama, enerji kaybı, suçluluk düşünceleri, isteksizlik gibi belirtilerle seyreden depresyon; bireyin yaşam kalitesini ciddi anlamda etkileyebilir. Depresyonun altında yatan nedenlerin keşfi ve baş etme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir.
Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları:
Geleceğe dair sürekli endişe, panik ataklar, sosyal ortamlarda aşırı kaygı, bedensel belirtiler (çarpıntı, nefes darlığı, titreme) gibi şikayetlerle kendini gösteren anksiyete bozukluklarında, hem duygusal hem bedensel rahatlama sağlanması için bütüncül bir terapi süreci yürütülür.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve Yas Süreci:
Kaza, kayıp, şiddet, istismar, afet gibi travmatik deneyimler sonrası ortaya çıkan kabuslar, tetiklenmeler, ani öfke patlamaları ya da donakalma gibi tepkiler EMDR ve travma odaklı terapi teknikleriyle ele alınır. Yas sürecinde ise kişinin kaybıyla sağlıklı şekilde vedalaşması hedeflenir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB):
Tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşünceleri yatıştırmak için yapılan davranışlar (kompulsiyonlar) kişiye ciddi düzeyde zaman ve enerji kaybettirir. OKB’nin bilişsel ve davranışçı temelleri çalışılarak semptomların azaltılması amaçlanır.
Cinsel İşlev Bozuklukları:
Kadınlarda vajinismus, cinsel isteksizlik; erkeklerde erken boşalma, sertleşme sorunları gibi işlevsel cinsel problemler çift terapisi kapsamında çalışılır. Güvenli ve yargılayıcı olmayan bir ortamda terapi süreci yürütülür.
Evlilik ve İlişki Problemleri:
İletişim sorunları, aldatma, güven kaybı, duygusal uzaklık, ortak hedeflerin çatışması gibi nedenlerle ilişkiler zedelenebilir. Çift terapisi ile karşılıklı anlayışın, empati kurmanın ve ortak çözümlerin geliştirilmesi desteklenir.
Aile Danışmanlığı:
Anne-baba-çocuk arasındaki iletişim sorunları, sınır problemleri, kardeş çatışmaları ve kuşaklar arası anlaşmazlıklar aile sistemi içinde değerlendirilir ve işlevsel bir aile yapısına ulaşmak hedeflenir.
Ergenlik Dönemi Problemleri:
Kimlik arayışı, akademik motivasyon eksikliği, arkadaş ilişkilerinde zorlanma, duygudurum dalgalanmaları, öfke kontrolü ve teknoloji bağımlılığı gibi gençlik dönemine özgü problemler, ergenin iç dünyasını anlayan bir yaklaşımla ele alınır.
Düşük Özsaygı ve Yetersizlik Hissi:
“Kendimi yetersiz hissediyorum”, “Kimse beni beğenmiyor”, “Başarısızım” gibi içsel söylemlerin değişmesi için bireyle çalışılarak daha güçlü bir benlik algısı oluşturulması sağlanır.
Sınav Kaygısı ve Akademik Başarısızlık:
TYT/AYT, LGS, YDS gibi sınavlara hazırlanan bireylerde görülen yoğun kaygı, odaklanma güçlüğü, motivasyon eksikliği ve performans baskısıyla baş etme yolları geliştirilir.
Yeme Davranışı Bozuklukları ve Beden Algısı Problemleri:
Duygusal yeme, aşırı kısıtlama, bulimia, anoreksiya ve beden algısıyla ilgili sorunlar psikolojik ve duygusal kökenleriyle birlikte çalışılır. Bireyin kendine karşı şefkatli bir ilişki geliştirmesi hedeflenir.
Özgüven ve Karar Verme Problemleri:
Kararsızlık, başkalarının onayına göre hareket etme, kendini değersiz hissetme gibi durumlar terapide bireyin içsel rehberini güçlendirme çalışmalarıyla ele alınır.
Bağımlılıklar (İlişki, Teknoloji, Alkol):
İlişkisel bağımlılıklar, sosyal medya bağımlılığı ya da madde/alkol kullanımı gibi davranış örüntülerinde kişinin bağımlılık davranışı yerine sağlıklı başa çıkma yollarını geliştirmesi desteklenir.
Duygu Düzenleme Problemleri ve Öfke Kontrolü:
Ani öfke patlamaları, aşırı tepkiler ya da duygularını bastırma eğilimleri, kişinin duygularını tanıması, anlaması ve uygun şekilde ifade etmesi üzerine yapılan duygusal düzenleme çalışmalarıyla ele alınır.

Uyguladığı Psikolojik Testler
Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, danışan değerlendirmelerini çok boyutlu yapabilmek adına geniş bir yelpazede psikolojik test uygulama yetkinliğine sahiptir. Bunlar arasında:
• MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri)
• SCL-90 (Belirti Tarama Listesi)
• Rorschach Testi
• Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri
• Hamilton Depresyon ve Anksiyete Ölçekleri
• Mini Mental Test, D2 Dikkat Testi, Burdon Dikkat Testi, Frankfurter Testi
• Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (CAPS)
• Yeme Tutumu Ölçeği, Sınav Kaygısı Ölçeği, Pozitif-Negatif Duygu Durum Ölçeği
• Çocuklar için Gelişim ve Zeka Testleri (Stanford-Binet, AGTE, Metropolitan, Peabody, Louisa Duss, CATELL 2-A

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.